บนฟีดข่าวในโลกออนไลน์ตอนนี้ นอกจากจะเต็มไปด้วยข่าวอัปเดตเรื่องการระบาดของเชื้อ COVID-19 แล้ว ดูเหมือนว่าโลกจะเริ่มต้นศักราชใหม่ด้วยความท้าทายและวิกฤตที่ถาโถมเข้ามาอีกเรื่อง นั่นคือ ‘ภาวะโลกร้อน 2020’ ที่ทวีความรุนแรงขึ้น จนสิ่งมีชีวิตทั้งมนุษย์ พืชพันธุ์ สัตว์โลก ทั้งบนบกและในน้ำ ต่างได้รับผลกระทบกันถ้วนหน้า
เปิดศักราชใหม่ ด้วย วิกฤตไฟป่าออสเตรเลีย ที่ยังโกออน บทพิสูจน์พิษสง ‘ภาวะโลกร้อน 2020’
วิกฤตที่เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงกลางปี 2019 ซึ่งแสดงให้เห็นได้เป็นอย่างดีว่า ธรรมชาติ ได้พิพากษาและมอบบทลงโทษอันสาสมให้กับมนุษย์โลกแล้ว นั่นคือ สถานการณ์ไฟป่าออสเตรเลีย ที่ว่ากันว่าร้ายแรงที่สุด สร้างความสูญเสียให้ทั้งผืนป่าและสัตว์ป่ามหาศาลชนิดประเมินค่าไม่ได้
แล้ว สถานการณ์ไฟป่าออสเตรเลีย มีสาเหตุมาจากภาวะโลกร้อน หรือ สภาวะภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง Climate Change ด้วยหรือ?

ตามที่ใครหลายคนทราบมา วิกฤตที่เกิดขึ้นจาก ไฟป่า ไม่ใช่เรื่องใหม่ของประเทศออสเตรเลีย เพราะในแต่ละปี ผืนป่าของออสเตรเลียมีความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าอยู่แล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูร้อน
ทว่า ตั้งแต่ช่วงเดือนกรกฎาคม ปี 2019 ที่ผ่านมา สภาพอากาศทั้งในรัฐนิวเซาท์เวลส์ วิคตอเรีย พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นประวัติการณ์ในรอบ 80 ปี
ยืนยันด้วยข้อมูลจากสำนักอุตุนิยมวิทยา ประเทศออสเตรเลียที่เปิดเผยว่า ในเดือนธันวาคม ปี 2019 ที่ผ่านมา อุณหภูมิเฉลี่ยในประเทศ สูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ถึง 2 ครั้ง วันที่ 17 ธันวาคม 2019 อยู่ที่ 40.9 องศาเซลเซียส และ วันที่ 18 ธันวาคม เพิ่มสูงขึ้นอีก อยู่ที่ 41.9 องศาเซลเซียส
เมื่อ สภาวะอากาศร้อนรุนแรงนี้ ผสมโรงกับภาวะแห้งแล้งที่ดำเนินมาอย่างยาวนานและกระแสลมแรง ไฟป่าจึงโหมรุกลามก่อให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้าง ยากที่จะควบคุม
เผาผลาญพื้นที่ป่ามากกว่า 60,000 ตร.กม. หรือประมาณ 30.36 ล้านไร่ โหมไหม้บ้านเรือนมากกว่า 1,500 หลัง มีผู้เสียชีวิต 24 คน (ตัวเลข ณ วันที่ 6 ม.ค. 2020) โดยส่วนใหญ่เกิดเหตุที่รัฐนิวเซาท์เวลส์
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์ปีก และสัตว์เลื้อยคลานได้รับผลกระทบจากไฟป่ากว่า 480 ล้านตัว และล้มตายไปจำนวนมาก

ที่สุดแล้ว ไฟป่า เป็นตัวการทำให้ กรุงแคนเบอร์รา เมืองหลวงของออสเตรเลียกลายเป็นมหานคร ที่มีอากาศแย่เป็นอันดับ 3 ของโลก (ข้อมูล เมื่อวันที่ 3 ม.ค. 2020)
กลับมาที่คำตอบของคำถามที่ว่า แล้ว ภาวะโลกร้อน 2020 มีเอี่ยวเป็นสาเหตุให้ไฟป่าออสเตรเลีย รุนแรงขนาดนี้ด้วยไหม? คำตอบจากนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้ระบุชัดเจนว่าไฟป่าเกิดขึ้นบ่อยครั้งและเป็นประจำทุกปีในออสเตรเลีย เกิดจากปัจจัยทางธรรมชาติตามฤดูกาล จัดได้ว่าเป็น “ภัยธรรมชาติ” ที่ชาวออสเตรเลียต้องเจออยู่แล้ว
แต่สภาวะภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงหรือ Climate Change การปล่อยก๊าซเรือนกระจก และภาวะโลกร้อนที่ย่ำแย่ลงทุกวัน มีส่วนอย่างยิ่งที่กลายมามาเป็นตัวการซ้ำเติมให้วิกฤตนี้รุนแรงขึ้น
เพราะสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นและแห้งแล้งมากขึ้น ทำให้ไฟป่าในปีนี้เกิดขึ้นถี่ ไฟจะลุกลามได้อย่างรวดเร็วและครอบคลุมพื้นที่เป็นวงกว้างมากขึ้น รวมถึงจะยืดเยื้อยาวนานกว่าปกติ ตามการคาดการณ์ที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกได้เคยฟันธงไว้ไม่มีผิดเพี้ยน
เราอยากให้คุณอ่านบทความเหล่านี้
- World Economic Forum WEF 2020 กับภารกิจกอบกู้โลก ด้วยการพัฒนา ‘เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม ทักษะบุคลากร’ อย่างยั่งยืน
จาก Climate Change สู่ ‘ภาวะฉุกเฉินด้านภูมิอากาศ’ Climate Crisis กับทางแก้ที่ต้องทำเพื่อโลกก่อนสาย
‘ภารกิจพิชิตขั้วโลก’ กับบทบาทนักวิจัยไทยในเวที ‘Climate Change’ โลก
ภาวะโลกร้อน 2020 สะเทือนทั้งผืนโลกและมหานที หมีขั้วโลก จนถึง แนวปะการัง ได้รับผลกระทบถ้วนหน้า
ภาพจำของใครหลายคนกับ หมีขาว หรือ หมีขั้วโลก (Polar bear) คือ สัตว์โลกตัวใหญ่ น่ารัก ขนฟู อวบอ้วน แต่หากใครได้เห็นภาพ หมีขั้วโลก ล่าสุด จะต้องตกใจและหดหู่ไปพร้อมกันแน่นอน
เพราะเจ้าหมีขาวตัวอ้วนในความทรงจำของชาวโลก ในวันนี้กลับผ่ายผอม เห็นโครงกระดูกขึ้นอย่างชัดเจน และมฤตยูที่ทำร้ายสัตว์โลกน่ารักชนิดนี้นั่นคือ ภาวะโลกร้อน นั่นเอง
ภาพของแผ่นน้ำแข็งขั้วโลกที่เริ่มละลาย ซึ่งชาวโลกได้เห็นก่อนหน้าเป็นสิ่งอธิบายได้อย่างดีว่าทำไม หมีขั้วโลกถึงได้ผอมลงขนาดนี้
แผ่นน้ำแข็งในทะเลเป็นดัง ปัจจัย 4 ที่สำคัญที่สุดในการดำรงชีพของหมีขั้วโลก เรียกได้ว่าเป็นทุกอย่าง ชี้ชะตาความอยู่รอดของสัตว์ชนิดนี้ก็ว่าได้ ทั้งเป็นแหล่งอาหาร พักผ่อน ไปจนถึงแหล่งหาคู่และสืบพันธุ์
จึงไม่น่าแปลกใจที่เมื่อผลวิจัยจาก Ecological Application พบว่าหมีขั้วโลกกำลังผอมลงและมีลูกน้อยลง รวมทั้งพวกมันยังมีสุขภาพที่แย่ลง เหล่านี้ล้วนเป็นผลกระทบมาจากการที่น้ำแข็งในขั้วโลกละลายเนื่องจากวิกฤตโลกร้อนทั้งสิ้น

Krisin Laidre นักวิจัยเผยจาก Univeristy of Washington ระบุชัดเจนว่า “หมีขั้วโลก คือ สัญลักษณ์ที่เป็นตัวชี้วัดหายนะภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง พวกเขาเข้าข่ายสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ในอนาคตอันใกล้นี้แน่นอนถ้าโลกยังร้อนขึ้นต่อเนื่อง เพราะประชากรของพวกมันจะลดลงเรื่อยๆ เนื่องจากแผ่นน้ำแข็งซึ่งเป็นเหมือนบ้านของมันค่อยๆ ละลาย”
“ด้วยแผ่นน้ำแข็งที่ละลายทำให้มันมีพื้นที่น้อยลง ต้องอพยพไปอยู่ที่อื่นชั่วคราว และกลับมาเมื่อน้ำแข็งหนาขึ้นพอที่จะให้มันล่าแมวน้ำได้ เมื่อมันไปอยู่บนฝั่งมันจะไม่ออกล่าแมวน้ำ แต่จะใช้พลังงานไขมันที่มันกักเก็บเอาไว้ อดอาหาร ส่งผลให้มันผอมลงแบบไม่รู้ตัว”
ยังไม่ทันจะหายหดหู่จากข่าวคราวของหมีขั้วโลกที่ได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อน ก็ได้เห็นข่าวนักวิจัยเปิดเผยว่า แนวปะการังเกือบทั่วโลกจะสูญพันธุ์ ภายในปี 2100
ใครที่มองว่า “ยังอีกนาน” หรือ “ยังมีเวลา” สิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่สิ่งที่คุณคิด
เป็นที่รู้กันถึง คุณประโยชน์ของปะการังว่า ด้วยโครงสร้างที่เป็นส่วนประกอบของหินปูนที่มีความแข็งแรงเป็นพิเศษนี้ แนวปะการังจึงเป็นเสมือนป้อมปราการตามธรรมชาติที่ช่วยปกป้องปลาเล็กปลาน้อยที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง และเป็นผืนป่าและต้นไม้ใหญ่ให้ปลาได้พักพิงอาศัยด้วย ทว่า แม้หินปูนจะแข็งแรงสักเพียงใด แต่มันก็บอบบางต่อปฏิกิริยาเคมีที่ก่อโดยน้ำมือมนุษย์
เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2020 เว็บไซต์ iflscience เผยผลวิเคราะห์จากงานวิจัยในงานประชุมวิทยาศาสตร์ทางทะเล ประจำปี 2020 ที่ช็อคคนรักธรรมชาติทั่วโลกว่า
เนื่องจากภาวะโลกร้อนส่งผลให้น้ำทะเลมีความเป็นกรดมากขึ้น จึงเป็นเหตุให้หินปูนของปะการังผุกร่อน และนั่นหมายความว่าสัตว์ตัวจิ๋วผู้สร้างปะการังก็จะตายตามไปด้วย ซึ่งเราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า ปะการังฟอกสี
เพื่อบรรเทาปัญหานี้ ที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์และนักวิจัยทางทะเลทั่วโลก จึงพยายามค้นหาวิธีฟื้นฟูแนวปะการังที่มีประสิทธิภาพสูง และหนึ่งในวิธีการที่พอเป็นไปได้ คือ การเพาะเลี้ยงปะการังในห้องแลปก่อนนำลงไปเลี้ยงในทะเลยังจุดที่เหมาะสม รวมถึงปล่อยตัวอ่อนของปะการังเพิ่มไปด้วย เพื่อช่วยสร้างแนวปะการังใหม่ขึ้นมา
แต่วิธีที่กล่าวมานี้ กลับเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ถึงจะสามารถสร้างปะการังใหม่ขึ้นมาได้ แต่ถ้าน้ำยังคงมีความเป็นกรดเพิ่มขึ้น สุดท้ายพวกมันก็ไม่สามารถอาศัยอยู่ได้
Renee Setter นักวิจัยทางทะเลจากมหาวิทยาลัยฮาวายกล่าวว่า ในปี 2045 พื้นที่แนวปะการังเกือบทั่วโลกจะไม่สามารถฟื้นฟูได้อีก ยิ่งไปกว่านั้นถ้าหากภาวะโลกร้อนยังไม่ถูกแก้ไขหรือบรรเทาลงได้ ภายในปี 2100 ปะการังอาจสูญพันธุ์ไปเลย และนั่นหมายถึงปลาอีกหลายร้อยชนิดที่จะขาดบ้านหลังใหญ่ของพวกมันไปตลอดกาล
คงไม่ต้องบอกต่อว่าแล้วปลาน้อยใหญ่เหล่านี้จะอยู่ต่อได้อย่างไร ถ้าขาดแนวปะการัง
ได้เวลาเปลี่ยนข่าวร้าย เป็นโอกาสสร้างโลกน่าอยู่ สำหรับเด็ก ว่าที่ประชากรโลกของพวกเราทุกคน
ด้วยผลกระทบร้ายแรงต่อสภาพแวดล้อมโลกที่บอกเล่ามา จึงนำมาสู่การรายงานผล ที่หากคิดให้เป็นเหตุเป็นผล ใครหลายคนอาจไม่แปลกใจกับข้อเท็จจริงที่เราจะนำเสนอต่อไป
“องค์กรอนามัยโลก-UNICEF ชี้โลกล้มเหลวในการสร้างสิ่งแวดล้อมและสุขภาวะที่เหมาะสมสำหรับเด็กในอนาคต เพราะภัยคุกคามเกิดจากภาวะโลกร้อน”
ในสภาวะที่คนทั้งโลกต่างได้รับผลกระทบจาก ภาวะโลกร้อน 2020 กันทั่วหน้า ทำให้ยากที่จะบอกว่า เด็กที่อยู่ในประเทศที่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่น้อยที่สุด จะไม่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตโลกร้อน
อ้างอิงตาม รายงาน ‘A Future for the World’s Children?’ ขององค์กรอนามัยโลก WHO, UNICEF และวารสารการแพทย์ The Lancet ล่าสุด ชี้ชัดแล้วว่า ไม่มีประเทศใดบนโลกที่จะปกป้องคุณภาพชีวิต สุขภาวะ สภาพสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นปัจจัยปูทางสู่อนาคตที่สำหรับเยาวชนโลกได้เลย

เนื่องจาก อนาคตของเด็กทั่วโลก อยู่ภายใต้ภัยคุกคามจากระบบนิเวศที่แย่ลง ภาวะโลกร้อน และพฤติกรรมการตลาดที่ชักจูงให้เด็กบริโภค Fast-food เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ ที่ล้วนทำให้สุขภาพของพวกเขาอยู่ในภาวะเสี่ยง
ผลการศึกษาสำคัญจากรายงานฉบับนี้ ที่เรียกร้องความสนใจจากชาวโลกได้ คือ การปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ที่มากเกินไปจากประเทศมหาอำนาจและร่ำรวย กำลังก่อภัยคุกคามต่ออนาคตของเด็กทั่วโลก
เพราะถ้าอุณหภูมิโลกสูงเกิน 4 องศาเซลเซียส ภายในปี 2100 สุขภาพของเด็กๆ จะแย่ลงจากอุณหภูมิที่สูงขึ้น คลื่นความร้อน และการแพร่ระบาดของโรคอย่างรวดเร็ว
และดัชนียังแสดงให้เห็นว่า เด็กในประเทศนอร์เวย์ เกาหลีใต้ และเนเธอร์แลนด์ มีโอกาสอยู่รอด และมีความเป็นอยู่ที่ดีมากที่สุด ขณะที่ ในการจัดอันดับนี้ ไทย อยู่อันดับที่ 64 จากทั้งหมด 180 ประเทศทั่วโลก เป็นรองเพื่อนบ้านในแถบเอเชีย เช่น เวียดนาม มาเลเซีย และสิงคโปร์ ตามลำดับ

และเพื่อปกป้องเด็ก ทางองค์กรผู้จัดทำรายงานฉบับนี้ ได้ร่วมกันเรียกร้องให้ทั่วโลกหันมาคำนึงถึงอนาคตเด็ก และลุกขึ้นมาสร้างความเปลี่ยนแปลงร่วมกัน ดังนี้
- หยุดการปล่อย CO2 ทันที
- นึกถึงเด็กในฐานะที่เป็นศูนย์กลางของการพัฒนาเพื่อความยั่งยืน
- นโยบายใหม่ และการลงทุนในทุกภาคส่วน ต้องคำนึงถึงสุขภาพและสิทธิของเด็กด้วย
- ถ้าจะตัดสินใจในระดับนโยบายต้องรับฟังเสียงของเด็กด้วย
- ออกกฎหมายและบทลงโทษเข้มงวดกับกลยุทธ์การตลาดและการโฆษณาสินค้าที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของเด็ก
มาถึงตอนนี้ เชื่อว่ายังคงมีคนจำนวนไม่น้อย ที่มองว่าภาวะโลกร้อนยังไม่เห็นส่งผลกระทบต่อกสารใช้ชีวิตของตนเลย แต่เชื่อเถอะว่า ในเวลาอีกไม่นาน จากผลกระทบแค่ระดับร้อย อาจทวีขึ้นเป็นระดับ พัน หมื่น แสน ล้าน และถึงวันนั้น คนรับกรรม คงหนีไม่พ้น เด็ก ว่าที่ประชากรโลกในอนาคตแน่นอน
อ้างอิง :
- “Children facing uncertain future, experts warn” from BBC News (19 February 2020)
- รายงานข่าว เรื่อง “โลกร้อนทำพิษ วิจัยพบหมีขั้วโลกผอมลง และออกลูกน้อยลง!” จาก Facebook : Environman
- รายงานข่าว เรื่อง “นักวิทย์ฯ คาดการณ์ แนวปะการังเกือบทั่วโลกจะสูญสิ้นภายในปี 2100” จากเว็บไซต์ flagfrog.com (22/02/2020)
- บทความเรื่อง “ไฟป่าออสเตรเลีย คลื่นความร้อน และปรากฏการณ์ Positive IOD จากเว็บไซต์ Thaipbs (6 มกราคม 2563)















