กรณีศึกษา Redbox “ร้านเช่าวิดีโอ” ผู้อยู่รอดในยุค Streaming

แฟน Gen X ของ SALIKA อาจ “แปลกใจ” ว่าทุกวันนี้ “ร้านเช่าวิดีโอ” ยังมีอยู่อีกหรือ?

ขณะที่แฟน Gen Y และ Gen Z ของ SALIKA ก็คงจะ “ยิ่งแปลกใจ” กับคำว่า “ร้านเช่าวิดีโอ” ว่า “มันคืออะไรเหรอ?”
อันที่จริง คำว่า “ร้านเช่าวิดีโอ” นั้น ก่อนที่จะ “หายสาบสูญ” ไปจากสังคมไทย มิได้หมายความถึง “การเช่าวิดีโอ” นะครับ
เพราะ “วิดีโอ” หรือ Video นั้น หายไปจากสังคมไทยตั้งแต่ทศวรรษ 2540 และยุติการผลิตอย่างสิ้นเชิงในทศวรรษ 2550

เนื่องจากการแทนที่ของ VCD และ DVD ตามด้วย Blu-ray ในที่สุด
ในฐานะคน Gen X แน่นอนว่า ผมผ่านยุครุ่งเรืองและเฟื่องฟูของ Video และ Laserdisc ทศวรรษ 2520 VCD 2530 DVD 2540 และ Blu-ray 2550
คู่ขนานกับการดูหนังผ่านระบบ Video Streaming ทศวรรษ 2550
ดังนั้น ผมจึงต้องเป็นแฟนพันธุ์แท้ “ร้านเช่าวิดีโอ” มาตั้งแต่เขายังมี “วิดีโอจริงๆ” ให้เช่า คือม้วน “วิดีโอ” VHS เป็นสมาชิกกันมาตั้งแต่ยังอยู่ ป.4 โน่นเลย
มาจนถึงยุคที่ “วีซีดี” เริ่มเข้ามามีบทบาท “ร้านเช่าวิดีโอ” ก็ผสมผสานด้วยการให้เช่าม้วนวิดีโอ VHS (Video Home System) ควบคู่ไปกับการให้เช่าแผ่น VCD (Video Compact Disc)
และไปถึงยุคที่ DVD ถือกำเนิดขึ้น “ร้านเช่าวิดีโอ” หลายร้านได้เปลี่ยนทั้งป้ายหน้าร้านจาก “ร้านเช่าวิดีโอ” มาเป็น “ร้านเช่า DVD”

และโละทิ้งม้วนวิดีโอ VHS เหลือแต่ VCD และ DVD (Digital Video Disc) ให้เช่าเท่านั้น รวมถึง “ก่อนจะเจ๊ง” ก็มีบริการให้เช่า Blu-ray
ทุกวันนี้ สามารถพูดได้เต็มปากว่า “ร้านเช่าวิดีโอ” ของ “ประเทศไทย” ไม่มีเหลือแล้ว!
แต่ไม่น่าเชื่อว่า ในต่างประเทศ คือสหรัฐอเมริกา ยังมี “ร้านเช่าวิดีโอ” อยู่ และใครๆ ที่นั่นก็รู้จักกันดี
นั่นก็คือ “ร้านเช่าวิดีโอ” Redbox ครับ
Redbox เป็นโมเดลธุรกิจ “ร้านเช่าวิดีโอ” สัญชาติอเมริกันแท้ๆ ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2002
อันที่จริง จะเรียก Redbox ว่า “ร้านเช่าวิดีโอ” ก็คงจะไม่ถูกทีเดียวนัก เพราะธุรกิจของ Redbox เป็นไปในลักษณะของ Kiosks หรือ “ตู้หยอดเหรียญ”

วิธีการก็คือ หยอดเหรียญ 1 ดอลลาร์เข้าไปในตู้ แล้วลากนิ้ว Touch Screen เพื่อเลือกหนังที่ต้องการเช่า 1 เหรียญ เช่าดูได้ 1 คืนครับ

และเมื่อดูเสร็จแล้ว วันรุ่งขึ้นก็เอามาหย่อนคืนที่ตู้แดงของ Redbox ซึ่งเขาอำนวยความสะดวกว่าใกล้ที่ไหนก็เอาไปคืนได้ทุกตู้

ปัจจุบัน Redbox มีตู้เช่าวิดีโอหยอดเหรียญให้บริการกว่า 40,000 ตู้ ครอบคลุมทุกรัฐในอเมริกาและแคนาดา จัดว่าเป็นธุรกิจที่ไปได้สวยทีเดียว
ปรัชญาธุรกิจที่ทำให้ Redbox ประสบความสำเร็จก็คือ Five-Minute Drive หรือ “เดินทาง 5 นาที รับรองเจอตู้ Redbox”
แนวคิดเดียวกับการวางผังตู้โทรศัพท์สาธารณะ และตู้ไปรษณีย์ ยังไงยังงั้น
ทุกวันนี้ Redbox กินส่วนแบ่งในธุรกิจเช่าวิดีโอทั่วอเมริกาเหนือมากกว่า 50% นั่นย่อมหมายความว่า Redbox คือ “เครือข่ายร้านเช่าวิดีโอ” ที่ใหญ่ที่สุด
ในยุคที่การ Download ข้อมูลจาก Internet ง่ายเพียงชั่วลัดนิ้วมือ ธุรกิจหนังสือ ธุรกิจเพลง และธุรกิจภาพยนตร์ ถ้าไม่ปรับตัวเห็นทีจะอยู่ไม่ได้
และก็อยู่ไม่ได้จริงๆ เพราะเจ๊งกันไปแล้วเป็นหมื่นเจ้า!
แม้ Redbox จะประสบความสำเร็จกับธุรกิจตู้เช่าวิดีโอหยอดเหรียญ แต่ก็ดูเหมือนว่า Redbox จะไม่ซอยเท้าย่ำอยู่กับที่

เพราะ Redbox มีบริการเช่าวิดีโอทางไปรษณีย์เหมือนกับ Netflix คู่แข่งตัวฉกาจ ที่ตอนนี้ หนีจากธุรกิจ “ร้านเช่าวิดีโอ” Go Inter ไปสู่แพลตฟอร์ม Video Streaming ระดับโลกไปแล้ว
และแม้ว่า Redbox ได้รุกคืบตาม Netflix เข้ามาสู่ธุรกิจ “Download วิดีโอ” ผ่านเทคโนโลยี Streaming ที่ Redbox ตั้งชื่อไว้ว่า Redbox Instant
แต่ก็ดูเหมือนจะ “จับไม่ได้” “ไล่ไม่ทัน” Netflix เสียแล้ว
Redbox จึงกลับมายัง “ฐานที่มั่นเดิม” คือ “ตู้เช่าวิดีโอหยอดเหรียญ”
ที่ถือเป็น “เสน่ห์” ดั้งเดิม โดยเฉพาะในยุคที่ Gen Y Gen Z กำลังโหยหา Analog หรือสื่อบันเทิงที่ “จับต้องได้”
เห็นได้จาก Cassette Tape (เทป) ก็ดี Vinyl (แผ่นเสียง) ก็ดี กลับมาฮอตฮิตติดลมบนเป็นอย่างมากในปัจจุบัน
ทุกวันนี้ นอกจาก “ตู้เช่าวิดีโอหยอดเหรียญ” แล้ว Redbox ยังมี Video Game ทุก Platform ให้เช่าอีกด้วย
และที่สำคัญก็คือ ทั้ง DVD ทั้ง Blu-ray และทั้ง Video Game ที่ Redbox ให้เช่านั้น ทั้งหมดล้วนเป็น “แผ่นลิขสิทธิ์” แท้ทั้งสิ้น

เหตุผลก็คือ ทวีปอเมริกาเหนือ บ้านเกิดของ Redbox ไม่มีปัญหาเทปผี CD เถื่อน

เพราะ “กฎหมายลิขสิทธิ์” ของเขาแรงมาก อีกทั้งประชาชนของเขาก็เคารพกฎหมาย ที่สำคัญก็คือผู้ทำหน้าที่บังคับใช้กฎหมายก็ปฏิบัติงานอย่างเข้มแข็งและเข้มข้นแล้ว

เมื่อเป็น “แผ่นแท้” มันจึงตอบสนองกลุ่มลูกค้าได้อย่างหลากหลาย เนื่องจากมี “เสียงพากษ์” และ “คำบรรยาย” หรือ Subtitle ให้เลือกหลายภาษา เพราะอย่าลืมนะครับว่า อเมริกาเหนือนั้น ไม่ได้มีแต่คนพูดภาษาอังกฤษ

คนพูดภาษาสเปนนั้นมีมาก คนจีนในไชน่าทาวน์ ลูกครึ่งเกาหลีก็มีไม่น้อย
และยังมีคนพูดภาษาฝรั่งเศสในแคนาดาอีกครึ่งค่อนประเทศ ไม่นับภาษาอิตาลี หรือคนฮินดูในลิตเติ้ลอินเดียก็มีเยอะ
ไหนจะภาษาเยอรมนี โปรตุเกส ฯลฯ บลา บลา บลา อีกนับร้อยภาษา
ทั้งๆ ที่ Redbox เติบโตมาในยุค Download หนัง หรือ Video Streaming มานอนดู
แต่ Redbox ก็ฝ่าฟันอุปสรรคดังกล่าวมาจนประสบความสำเร็จได้อย่างงดงาม
ด้วยปัจจัยทั้งหมดที่กล่าวมาตั้งแต่ต้นนี่เองครับ!