เจาะมุมมองเกษตรกรตัวจริง เจ้าของสวนละไม จ.ระยอง ต่อโครงการ ‘ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก’ และการพัฒนาตลาดผลไม้ไทย สู่ ‘มหานครผลไม้โลก’

โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ไม่ได้มีจุดประสงค์แค่พัฒนาภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายเท่านั้น ทว่า ยังมีการวางแผนเพื่อพัฒนาสังคม ชุมชน และท้องถิ่นในภาคตะวันออกไปควบคู่กันด้วย โดยเฉพาะภาคเกษตรกรรม ซึ่งเป็นรายได้หลักของชาวภาคตะวันออก อย่างการทำสวนผลไม้ ที่สร้างรายได้ให้กับประเทศมหาศาล โดยเฉพาะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ผ่านการส่งออกผลไม้ไปยังต่างประเทศ ด้วยเหตุผลทั้งหมดนี้ จึงเป็นสาเหตุให้เกิดโครงการ ‘ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก’ ขึ้น เพื่อเป็นตลาดกลางผลไม้ภาคตะวันออกครบวงจรในภูมิภาคนี้


อัปเดตความคืบหน้า โครงการ ‘ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก’ กันก่อน

โดยที่ผ่านมา กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม มีแผนที่จะดึงดูดผู้ประกอบการด้านเกษตร และเจ้าของบริษัทเกษตรแปรรูปรายใหญ่ ตลาดค้าส่ง อุตสาหกรรมโลจิสติกส์ มาร่วมกันลงทุนและร่วมกันวางเป้าหมาย โดยฝันไกลว่าจะยกระดับโครงการ ‘ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก’ ให้เทียบเท่ากับ Food Valley ของประเทศเนเธอแลนด์ ให้ได้

ทั้งนี้ จากการประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจรภาคตะวันออก ณ จังหวัดจันทบุรี ได้กำหนดให้ โครงการ ‘ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก’ อยู่บนพื้นที่กว่า 37 ไร่ ในนิคมอุตสาหกรรม Smart park จังหวัดระยอง ตั้งเป้าหมายให้ภูมิภาคนี้เป็น “มหานครผลไม้โลก” ในปี 2564 ผ่านการพัฒนาคุณภาพผลผลิต ช่องทางการจัดจำหน่าย การสนับสนุนด้านการเงิน และการประชาสัมพันธ์ให้ผลไม้ไทยเป็นที่รู้จักในตลาดโลกมากขึ้น

ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก
นอกจากนั้น จากการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการยังพบว่า โครงการนี้จะเพิ่มศักยภาพให้ตลาดผลไม้ภาคตะวันออก และจะเป็นศูนย์กลางรวบรวมการค้าขาย การส่งออก การกระจายสินค้า ทว่า ผู้ขายทุกระดับ จะต้องมีการปรับพฤติกรรมการขายผลไม้ให้สร้างมูลค่าเพิ่มขึ้นมาด้วย
โดยรูปแบบการตั้ง จะมีการดึงเอาบริษัทชั้นนำ สถาบันการเงิน สถาบันการศึกษา มาลงขัน ลงทุน รวมถึงลงทุนในแง่ของการแชร์ทักษะความเชี่ยวชาญต่างๆ ดังนั้นการดำเนินการของ ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก จึงเป็นรูปแบบกิจการค้าร่วม หรือ Consortium ทำให้การบริหารงานของโครงการนี้เกิดประสิทธิภาพได้อย่างสูงสุด
โดยภาครัฐจะเป็นสื่อกลาง ระหว่างเกษตรกร ผู้ประกอบการด้านการเกษตรในภาคตะวันออก กับ มหาวิทยาลัย สถาบันการศึกษา เพื่อมาร่วมวิจัย ศึกษา สร้างแนวทางก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มในการแปรรูปผลไม้ ให้มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น รวมถึงวิจัยเพื่อเพิ่มปริมาณผลผลิตให้เกษตรกรด้วย
อย่างไรก็ดี เมื่อโครงการนี้ ดำเนินมาหนึ่งปี ต้องยอมรับว่ายังไม่มีความคืบหน้าเท่าที่ควร ในช่วงเดือนมกราคม ปี 2563 ทาง สกพอ. หรือ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก จึงได้จัดแถลงข่าว อัปเดตโครงการนี้ว่า ทางกระทรวงอุตสาหกรรม ได้ศึกษาความเป็นไปได้และการวางแผนดำเนินการโครงการนี้เสร็จเรียบร้อยแล้ว หลังจากนี้ ทาง สกพอ. จะรับช่วงต่อเพื่อเดินหน้าโครงการตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

ฟังมุมมองเกษตรกรตัวจริง เจ้าของสวนละไม จ.ระยอง ชี้ความท้าทายก่อนไปถึง มหานครผลไม้ แห่งภูมิภาค

เมื่อรับรู้ถึงความสำคัญของการเดินหน้าโครงการระเบียงผลไม้ภาคตะวันออกแล้ว ก็ได้เวลามาฟังมุมมองเกษตรกรตัวจริง ไพโรจน์ ปิติพันธรัตน์ เจ้าของสวนละไม จ.ระยอง ที่จะมาชี้ให้เห็นถึง ความท้าทาย โอกาสของโครงการที่เป็นส่วนหนึ่งของ โครงการเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก ซึ่งหลายฝ่ายวาดหวังว่าจะนำไปสู่การเป็น มหานครผลไม้ แห่งภูมิภาคอาเชียน กัน
โดยในเบื้องต้น ไพโรจน์ กล่าวในฐานะชาวสวนเมืองระยองว่า พื้นที่จังหวัดระยอง เหมาะกับการทำสวนผลไม้มาช้านาน
“เพราะที่นี่มีปริมาณฝนพอประมาณ ไม่มากไม่น้อยจนเกินไป แต่ที่ผ่านมา ทางภาครัฐได้เข้ามาสนับสนุนค่อนข้างน้อย ยกตัวอย่าง เรื่องการชลประทาน หรือการจัดสรร น้ำ ที่จะใช้ในการทำสวนผลไม้ ซึ่งมีความสำคัญมาก เนื่องจากในการทำสวนผลไม้ ถ้าขาดน้ำ ก็ไม่สามารถทำสวนผลไม้ต่อไปได้ ทว่า ช่วงเวลาที่ผ่านมา การบริหารจัดการเรื่องนี้ ก็ยังทำได้ไม่ดีเท่าไรนัก”

ไพโรจน์ ปิติพันธรัตน์

“ดังนั้น การจะพัฒนาระยอง ให้เป็นศูนย์กลางการค้าขายผลไม้ของภูมิภาค เหมือน จันทบุรี ตราด ต้องอาศัยความจริงจังของทางภาครัฐ ที่ต้องมีมากกว่านี้ โดยเฉพาะการเข้ามาช่วยสนับสนุนเรื่องสาธารณูปโภค”
“ผมเชื่อว่าเกษตรกรบ้านเรามีองค์ความรู้ แต่สิ่งที่พวกเขาขาดคือปัจจัยที่รัฐจะเกื้อหนุนให้ อย่างการชลประทานที่มีท่อส่งน้ำให้กับทุกส่วนได้ ต่อมาเป็นเรื่องของเงินทุน ที่ภาครัฐต้องเข้ามาสนับสนุนให้มากกว่านี้ เพราะอย่าลืมว่าในการปลูกผลไม้ ต้องใช้เวลาเริ่มต้นอย่างน้อย 5 ปี ถึงจะเก็บผลผลิตได้ จึงเกิดคำถามว่าในเรื่องของเงินทุนนี้ ภาครัฐช่วยเกษตรกรชาวสวนได้มากน้อยแค่ไหน”
“ผมมองว่าการที่เกษตรกรสามารถยืนบนลำแข้งตัวเอง ทำสวนได้เอง ต้องมีหน่วยงานอย่าง ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ หรือ ธกส. เข้ามาดูแลในเรื่องของการผล่อยเงินกู้ ดอกเบี้ยต่ำ หรือมีข้อเสนออื่น เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 5-6 ปี อย่างที่บอก”
“จึงเป็นเรื่องดี ที่จะมีหน่วยงาน คณะกรรมการ หรือโครงการระดับชาติ เข้ามาดูแลในเรื่องที่กล่าวมานี้โดยเฉพาะ”
ในส่วนของราคาผลไม้ ที่บ่อยครั้งเป็นปัญหาเรื้อรังของตลาดผลไม้ไทย ทาง เจ้าของสวนละไม มองว่า เป็นเรื่องที่ทางภาครัฐจำเป็นต้องช่วยเกษตรกรหาตลาดใหม่ๆ ซึ่งต้องทำอย่างจริงจัง เพราะผลไม้บ้านเรา ถ้าจะจับช่วงไฮซีซันจริงๆ ก็จะมีอยู่แค่ 3-4 เดือนเท่านั้น ที่จะได้ราคา

สวนละไม จ.ระยอง

“ที่ผ่านมา เราได้แต่อาศัยตลาดส่งออกใหญ่ๆ อย่างประเทศจีน โดยไม่มีตลาดใหม่เลย พอมาในปีนี้เกิดวิกฤตโควิดขึ้น ก็โชคดีที่ทางจีนแก้ปัญหานี้ได้เร็ว ทำให้ตลาดทางจีนที่รับผลไม้จากไทยไม่ได้รับผลกระทบมากนัก ถ้าที่ผ่านมาประเทศจีนแก้ปัญหาเรื่องวิกฤตโควิดนี้ไม่ได้เร็วแบบนี้ ผมบอกได้เลยว่า ผลไม้ไทย อย่าง ทุเรียน มีปัญหา ส่งออกไม่ได้ แน่นอน”
“นี่เป็นสัญญาณเตือนว่า ประเทศไทย จะพึ่งพาตลาดส่งออกเพียงตลาดเดียวไม่ได้ เพราะผลไม้เมืองไทยมีเยอะมาก ตลาดในประเทศก็บริโภคไม่หมดอยู่แล้ว ยกตัวอย่าง ตลาด อินเดีย ตลาดยุโรป ก็มีความเป็นไปได้ ชาวยุโรปกินทุเรียนไม่เป็น ก็ต้องมีการประชาสัมพันธ์ให้เขาได้รู้จักและลองชิมทุเรียนไทยให้ได้ ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง”
“การหาตลาดใหม่ๆ ยังส่งผลในด้านการสร้างความเชื่อมั่นให้เกษตรกรชาวสวนด้วยว่า ผลผลิตที่ตนผลิตได้ หรือผลผลิตที่ประคบประหงมมา จะขาดได้ในราคาดี มีตลาดส่งออกไป”

“เคล็ดลับความสำเร็จที่จะทำให้ไทยเป็น “มหานครผลไม้ของโลก” ทุกหน่วยงานต้องมาร่วมมือกันแบบบูรณาการ ตั้งแต่ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคธุรกิจ ไปจนถึงเกษตรกรที่ต้องปรับตัวรับกับความเปลี่ยนแปลงและเปิดรับวิธีการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลผลิตของตนด้วย กลไกนี้ไม่ต่างกับการรับมือกับวิกฤตโควิด-19 ในตอนนี้เลย เพราะความร่วมมือกันทำให้เราหยุดการแพร่เชื้อโควิดได้”

“เป้าหมายในการทำในเรื่องโครงการระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก ถ้าจะได้ผล ต้องกำหนดเป็นเป้าหมายระยาวและต้องทำให้สำเร็จเท่านั้น ไม่ว่ารัฐบาลชุดไหนจะเข้ามาก็ต้องสานต่อ”
โดยไพโรจน์ ยกตัวอย่าง การพัฒนาตลาดผลไม้ที่เป็นพระเอกและนางเอกของภาคตะวันออก อย่าง ทุเรียนและมังคุด ให้ฟังด้วยมุมมองที่น่าสนใจว่า
“ทุเรียน ยังคงเป็นราชาแห่งผลไม้ไทย ซึ่งตอนนี้กำลังโกอินเตอร์ไปเป็น ราชาผลไม้ของมหานครผลไม้โลกด้วย แต่ชาวสวนต้องให้ความใส่ใจกับการผลิตทุเรียน เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณ-ภาพ ก็จะยิ่งสร้างชื่อเสียงให้ ทุเรียนไทย ได้มากกว่านี้อีก ต่อมา ก็ค่อยสร้างแบรนด์ให้กับทุเรียนไทย เพื่อสร้างความจดจำและทำตลาดได้”

“ส่วน มังคุด ต้องรักษาคุณภาพ ในนาม ราชินีแห่งผลไม้ไทย แต่ตอนนี้ต้องยอมรับว่ามีสวนที่ทำมังคุดเกรดส่งออกได้น้อยมาก เพราะต้องพิจารณาตั้งแต่ ไซส์ได้ ผิวสวย ไม่มีโรคแมลงเจาะ ซึ่งตรงนี้ทางส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ต้องมาช่วยแนะนำเกษตรกรเรื่องเทคโนโลยีการปลูก ที่จะช่วยให้ได้ผลผลิตคุณภาพมากกว่านี้”
“นอกจากนั้น ยังต้องมาช่วยในเรื่องของการรับประกันราคาและหาตลาดใหม่ๆให้ อย่างที่เกริ่นมา เพราะถ้ามีการรับประกันราคา ชาวสวนเกษตรกรก็จะมีความมั่นใจ และจะมีความกระตือรือร้น ที่จะดูแลประคบประหงมให้ผลผลิตออกมามีคุณภาพดีที่สุด”

ที่มา : เรียบเรียงจาก รายการ EEC Focus นำเสนอทาง TNN Online บน Youtube หัวข้อ “ระเบียงผลไม้” ท้าทายเกษตรกรไทย” (12-06-63)

อัปเดตหลากหลายโครงการ เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยในทุกมิติ ให้ไปถึงฝั่งฝันอย่างที่วางไว้

EEC รับมือโควิด ดึง ‘อุตสาหกรรม’ ร่วมปรับวิกฤตเป็นโอกาส ยกระดับการผลิตสู่ 4.0

‘ภาคอุตสาหกรรม’ ในพื้นที่อีอีซี ร่วมมือเพื่ออยู่รอด และมุ่งต่อยอดสู่ ‘โอกาสใหม่’