เก็บเงินไม่อยู่ใช่ไหม? ลองใช้ ทฤษฎี Nudge Theory บันได 4 ขั้น ตัวช่วยออมเงินอย่างได้ผล

เชื่อว่าความตั้งใจเก็บและออมเงินเป็นปณิธานของใครหลายคน แต่ทำไมถึงเก็บเงินไม่ได้สักที นี่อาจเป็นเพราะวิธีการเก็บเงินแบบทั่วไป อาจสร้างวินัยในการเก็บเงินไม่ได้ การนำเอา ทฤษฎี Nudge Theory หรือ “ทฤษฎีผลักดัน” ที่คิดค้นโดย ดร.ริชาร์ด เอช. เธเลอร์ จากมหาวิทยาลัยชิคาโก สหรัฐอเมริกา ผู้คว้ารางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ ปี 2560 มาปรับเป็นเคล็ดลับการเก็บเงิน ตัวช่วยที่จะทำให้ทุกคนเก็บออมเงินได้ จึงเป็นไอเดียที่น่าสนใจทีเดียว


รู้กันก่อน แนวคิดสำคัญของ ทฤษฎี Nudge Theory คืออะไร?

ก่อนที่จะไปรับรู้ เคล็ดลับการออมเงินรูปแบบใหม่ ที่ช่วยให้เรามีเงินเก็บได้จริง ขอชวนมารุ้จัก Nudge theory กันก่อน จากบทความ เรื่อง “พฤติกรรมสุขภาพออกแบบได้ไม่ต้องบังคับด้วย Nudge Theory” ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ www.thaihealthcenter.org ซึ่งได้เกริ่นเพื่อตั้งคำถามให้ได้คิดไปพร้อมกันก่อนว่า
“ทําไมเราจึงยังเห็นคนดื่มเหล้า สูบบุหรี่ นอนดึก กินอาหาร หวาน มัน เค็ม มากเกินไปทั้งๆที่รู้ดีว่าเป็นสิ่งไม่ควรกระทําก็ตาม ไม่ออกกําลังกายอย่างสม่ำเสมอทั้งที่รู้ ว่าเต็มไปด้วยข้อดีหรือแม้กระทั่งการตัดสินใจที่ผิดพลาดในเรื่องสําคัญๆ อย่างการใช้จ่ายเงิน การออม การประกัน การดูแลสุขภาพ ฯลฯ”

“คำตอบคือการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของคนเพื่อให้ทำในสิ่งที่ควรทำ หรือหลีกเลี่ยงให้ไม่ทำในสิ่งที่ไม่ควรทำ เป็นความท้าทายที่ทำได้สำเร็จยาก โดยเฉพาะเรื่องที่รู้ทั้งรู้ว่าเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์กับตัวเอง ไม่ว่าจะเป็น การดูแลสุขภาพ การเก็บออมเงิน และเป็นสิ่งที่ต้องใช้เวลา ไม่ได้สำเร็จแค่ช่วงข้ามคืน อาจใช้เวลาเป็นหลายเดือนหรือเป็นปีก็ไม่แปลก”

เหตุผลของสภาวะนี้อยู่ในข้อสันนิษฐานตั้งต้นของ ดร.ริชาร์ด เอช. เธเลอร์ ว่า มนุษย์นั้นไร้เหตุผลและมักตัดสินใจผิดพลาดเพราะะมีพฤติกรรมเอนเอียงไปกับสิ่งแวดล้อมรอบตัวที่เกิดขึ้น ตามสถานการณ์หรือตามอารมณ์และความรู้สึกส่วนตัว
แนวคิดนี้ขัดแย้งโดยสิ้นเชิงกับความเชื่อที่ว่ามนุษย์เป็นผู้มีเหตุผลและเป็นสัตว์เศรษฐกิจ ผู้ที่รู้จักเลือกสิ่งที่ดีงามและมีคุณค่ามากที่สุดให้กับตัวเองด้วยการคิดไตร่ตรองอย่างถี่ถ้วนเสมอ
และแนวคิดของ ดร.เธเลอร์ ก็มาจากประสบการณ์ที่เขาเป็นผู้สอนในสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์เชิงพฤติกรรม (Behavioral Economics) นำมากลั่นกรองจนได้ ทฤษฎี Nudge Theory กุศโลบายที่เป็นเคล็ดลับการบังคับพฤติกรรมมนุษย์แบบเนียนๆ บนความเชื่อที่ว่า มนุษย์เรานั้นขาดเหตุผล (Irrational)
ดังนั้น ดร.เธเลอร์ จึงนำเสนอแนวคิดในเชิงเศรษฐศาสตร์ที่ควบรวมเอาทฤษฎีทางจิตวิทยาและพฤติกรรมของมนุษย์เข้าด้วยกัน ซึ่งจะช่วยให้มนุษย์สามารถตัดสินใจเลือกในสิ่งที่ถูกต้องอย่างมีเหตุผลมากขึ้นก็คือ การเสริมแรงแบบไม่บังคับด้วยการออกแบบสถานการณ์หรือวิธีการที่มีอิทธิพลกดดันและจูงใจให้คนเลือกทำในสิ่งที่ควรทำหรือบังคับตนเองให้ทำในสิ่งที่ต้องการทำให้ได้
โดยสรุปแล้ว ทฤษฎี Nudge Theory คือ แนวทางที่แนบเนียนเพื่อให้มนุษย์ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไปในทิศทางที่ต้องการได้โดยไม่มีการบังคับ อย่างนิ่มนวลที่สุด

ตัวอย่างความสำเร็จ นำ Nudge Theory ไปปรับใช้ ออกแบบพฤติกรรมของมนุษย์ที่พึงประสงค์

ที่ผ่านมา Nudge Theory เป็นที่รู้จักของคนทั่วโลกจากการที่รัฐบาลสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร นำไปใช้เป็นแนวคิดในการจัดตั้ง หน่วยงานผลักดันพฤติกรรม (Nudge Unit) ที่มีหน้าที่หลักในการผลักดันนโยบายต่างของภาครัฐบาลให้เกิดผลกับประชาชนในทางปฏิบัติ
โดยตัวอย่างสุดคลาสสิค ที่เป็นการนำ Nudge Theory ไปปรับใช้เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมผู้คนอย่างได้ผล จนกลายเป็นไวรัลทางสื่อออนไลน์ทั่วโลก คือ การติดรูปแมลงวันตัวเล็กๆไปติดที่บริเวณกลางโถปัสสาวะของผู้ชาย ซึ่งแก้ปัญหาผู้ชายปัสสาวะเลอะเทอะอย่างได้ผล  

สนามบิน Schiphol เมืองอัมสเตอร์ดัม

สถานที่ที่เป็นต้นตำรับของไอเดียนี้ คือ สนามบิน Schiphol เมืองอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งประสบปัญหาในห้องน้ำชาย ที่ผู้เข้ามาใช้บริการมักปัสสาวะไม่ลงตรงกึ่งกลางโถส้วม ทำให้เลอะเทอะ แม้จะติดป้ายขอความร่วมมือให้เพิ่มความระมัดระวังในการทำธุระก็ไม่ได้ผล
จนกระทั่ง มีผู้ออกไอเดีย โดยใช้ทฤษฎีการผลักดัน หรือ Nudge Theory ด้วยการติดสติกเกอร์รูปแมลงวันตัวเล็กไว้ที่รูท่อในโถปัสสาวะ ทำให้ดูเหมือนมีแมลงวันเกาะอยู่จริงๆ ผู้ชายที่มาปัสสาวะส่วนใหญ่ก็อดไม่ได้ที่จะ “เล็งเป้า” ไปที่รูปแมลงวันโดยอัตโนมัติ ส่งผลให้ปัสสาวะไม่กระเด็นจนเลอะเทอะ ทำให้ห้องน้ำสะอาดขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เพราะลดการกระเซ็นของปัสสาวะได้ถึง 80 เปอร์เซ็นต์

สนามบิน Schiphol เมืองอัมสเตอร์ดัม

ตัวอย่างนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า พฤติกรรมของมนุษย์ สามารถปรับเปลี่ยนได้โดยไม่ต้องบังคับ เพียงแค่ต้องอาศัยอุบายที่แนบเนียนพอเท่านั้นเอง

ได้เวลาปรับใช้ แนวคิด Nudge Theory เป็นเคล็ดลับ 4 ขั้น ตัวช่วยออมเงินอย่างได้ผล

เช่นกันกับข้อเท็จจริงที่บทความเรื่อง “Nudge Theory ทฤษฎีช่วยเก็บเงิน…เก็บไม่อยู่ให้มันรู้ไป” ซึ่งเผยแพร่อยู่ในเว็บไซต์ธนาคารกรุงศรีอยุธยา ได้นำเสนอ โดยตั้งใจปรับเอา Nudge Theory มานำเสนอเป็น 4 ขั้นตอน เคล็ดลับการออมเงิน ที่ทำง่ายและได้ผลจริง
“Nudge Theory เป็นการออกแบบทางเลือกที่ไม่บังคับมากจนเกินไป ทำให้เราสามารถทำสิ่งที่ตั้งใจไว้ให้สำเร็จลงได้ เพราะโดยปกติแล้วคนเราไม่ค่อยจะได้คิดถึงเป้าหมายในระยะยาว คิดถึงแต่เพียงเป้าหมายในระยะสั้นๆ การเก็บเงินจึงเป็นเหมือนการบีบบังคับใจ ส่งผลให้ผู้ทำรู้สึกเครียดจนเกินไป การทำให้บรรลุเป้าหมายเลยเป็นเรื่องยาก แต่ทฤษฎีนี้จะช่วยสร้างความยืดหยุ่นในการเก็บเงิน โดยมี 4 ขั้นตอนด้วยกัน”

info Nudge Theory

  • ให้รางวัลตัวเอง ทำดีต้องมีรางวัล
ขั้นแรกต้องเป็นการสร้างแรงบันดาลใจในการเก็บเงินก่อน นั่นคือ การให้รางวัลตัวเอง ด้วยการกำหนดรางวัลเอาไว้ หากสามารถเก็บเงินได้ตามเป้าหมายจะให้รางวัลนั้นกับตัวเอง ยกตัวอย่าง ตั้งเป้าหมายในการเก็บเงิน ไม่ต้องยิ่งใหญ่มากมาย เช่น เก็บเงินให้ได้เดือนละ 2,000 บาท หากเก็บได้ครบ 1 ปี จะให้รางวัลตัวเองด้วยการซื้อของที่อยากได้ 1 ชิ้น ในงบไม่เกิน 4,000 บาท เป็นต้น เพียงแค่นี้ก็จะมีกำลังใจเพิ่มมากขึ้นในการเก็บเงินแล้ว
  • เปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่าย เพื่อก้าวสู่เป้าหมายได้เร็วขึ้น
เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่จะต้องเก็บเงินให้ได้ทุกเดือน เดือนละ 2,000 บาท ต้องมีการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันเสียใหม่ให้สอดคล้องกับเป้าหมายที่ตั้งไว้ เช่น จากที่เคยนัดเพื่อนไปปาร์ตี้สังสรรค์ เดือนละครั้ง อาจต้องเปลี่ยนเป็นนัดสองเดือนครั้ง หรือเปลี่ยนจากปาร์ตี้ มาทำกิจกรรมอย่างอื่น ร่วมกันที่ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายหรือค่าใช้จ่ายน้อยแทน
  • แยกเงินออกเป็นส่วนๆ แล้วทำรายการบัญชีแยก
จะเก็บเงินให้ได้สำเร็จตามที่ตั้งใจไว้ ต้องอาศัยการวางแผนและการจัดการที่ดีด้วย โดยการแยกเงินออกเป็นสัดส่วนให้ชัดเจน อาจแยกออกเป็นแต่ละบัญชีเลยก็ได้ เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำ เช่น บัญชีเงินเก็บ บัญชีค่าใช้จ่ายรายเดือน บัญชีเก็บเงินไว้เป็นเงินลงทุน จะได้ไม่ปนกัน และไม่เผลอไปเอาเงินเก็บมาใช้จ่ายจนเพลิน
  • ตรวจดูยอดเงินสม่ำเสมอ จะได้ไม่เผลอใช้จนหมด
ถึงวิธีตรวจดูยอดเงินจะทำให้เราใจเสียได้ เพราะเงินค่าใช้จ่ายรายเดือนของเราจะค่อยๆลดลงเมื่อใกล้จะสิ้นเดือน แต่จริงๆแล้วการเช็คยอดเงินคงเหลือในบัญชีเป็นสิ่งที่เราพึงกระทำให้เป็นนิสัย จะได้ไม่เผลอใช้เงินซื้อของฟุ่มเฟือยหรือของไม่จำเป็น โดยส่วนที่เป็นเงินเก็บนั้น ควรแยกออกมาเก็บไว้ในบัญชีเงินเก็บตั้งแต่ต้นเดือนเลย โดยใช้วิธีการหักเงินจากบัญชีอัตโนมัติเลยก็ได้ เพื่อไม่ให้ลืมนำเงินเก็บจำนวนนี้เข้าบัญชี

ที่มา :


ยังมีเรื่องราวเคล็ดลับ ฮาวทู ที่น่าสนใจ นำไปปรับใช้ เพื่อชีวิตที่ดีขึ้น ให้ได้อ่านกันต่อ

เพราะเป็น ‘Lockdown generation’ จึงเจ็บปวด… รู้ทันทักษะช่วยรอดจากการตกงาน

ความลับ 3 ประการ ของคนที่มักได้ Job offer อยู่เสมอ

แหกกฎสิ!!! ถ้าอยากจุดประกายความคิดสร้างสรรค์ให้พวยพุ่ง

Previous article‘กรีนบอนด์’ นักลงทุนหัวใจสีเขียว
Next articleEEC HDC กับ 7 ความเคลื่อนไหว: คลื่นใหม่ที่ปรับสร้างการพัฒนาบุคลากรใน EEC (ตอนสอง)
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์