สัญญาณอันตราย บ่งชี้ว่าพนักงานใกล้หมดไฟ (และจะรับมือกับปัญหานี้อย่างไร)

‘ความเป็นอยู่ที่ดี’ ของพนักงาน ไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การได้รับเงินเดือนที่คุ้มค่าและเหมาะสมกับความรู้และศักยภาพของแต่ละคน หรือสวัสดิการต่างๆ แบบครบครันเท่านั้น หากยังรวมถึงการทำงานโดยไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาวะทางจิตใจและร่างกาย เพราะไม่เช่นนั้นแล้วพนักงานอาจตกอยู่ในสถานการณ์ยากลำบากกับการเป็น ‘โรคหมดไฟในการทำงาน’ ที่สามารถเกิดขึ้นกับใครก็ได้ เมื่อชีวิตขาดสมดุล หรือต้องเผชิญกับความตึงเครียดจากสถานการณ์ที่ต้องยอมจำนนหรือมิอาจหลีกเลี่ยงได้

แล้วอะไรคือสัญญาณอันตรายที่จะชี้ให้หัวหน้าหรือผู้นำองค์กรทราบว่าพนักงานคนนั้นไฟในการทำงานที่เคยพวยพุ่ง กำลังริบหรี่ลงเรื่อยๆ กระทั่งดับหายมลายสิ้นในที่สุด และด้วยแนวทางใดบ้างที่จะรับมือ แก้ไข หรือแม้แต่ป้องกันไม่ให้ปัญหานี้เกิดขึ้นกับพนักงานของคุณ

โรคหมดไฟในการทำงาน
รายงานของ Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD) ระบุว่า ต้นทุนเฉลี่ยต่อปีต่อคนอยู่ที่ 1,000 ปอนด์ (ราว 40,650 บาท) สำหรับพนักงานที่มีพฤติกรรม Presenteeism หรือการมาทำงานแม้จะเจ็บป่วยหรือมีสภาวะร่างกายหรือสภาพจิตใจที่ยังไม่พร้อม และในแต่ละปีต้นทุนนี้ก็จะยิ่งเพิ่มขึ้น ส่วน Deloitte รายงานว่า มีพนักงานเพียง 2 ใน 5 เท่านั้น ที่ทำงานได้เต็มศักยภาพ และสำหรับ Presenteeism ที่มีอาการป่วยทางจิตเพียงอย่างเดียวทำให้เกิดความสูญเสียต่อเศรษฐกิจของสหราชอาณาจักรในแต่ละปีมากกว่า 15,000 ล้านปอนด์ (ราว 609,943 ล้านบาท)
นอกจากนี้ การวิจัยของ CIPD แสดงให้เห็นว่า Presenteeism หรือการที่พนักงานรู้สึกว่าจำเป็นต้องทำงานแม้ในขณะที่ไม่สบาย หรือกำลังเจ็บไข้ได้ป่วย และ Leaveism หรือวันหยุดที่ไม่ได้หยุด การลาที่ไม่ได้ลา แม้แต่ลาพักร้อนก็ยังหอบงานหอบการไปทำด้วย เพื่อไม่ให้รู้สึกผิดหรือทิ้งภาระให้เพื่อนร่วมงาน หากบริษัทไม่ตระหนักถึงปัญหาเหล่านี้ นั่นหมายความว่าอาจกำลังเผชิญกับผลกระทบเชิงลบที่สำคัญ ได้แก่ ความเครียดของพนักงานและความเหนื่อยหน่าย หมดไฟในการทำงาน engagement ของพนักงานลดต่ำลง ขวัญกำลังใจถดถอย และปัญหาสุขภาพจิตที่เพิ่มขึ้น

โรคหมดไฟในการทำงาน

ดังนั้นในฐานะผู้นำและองค์กรจะต้องพิจารณาสัญญาณอันตรายซึ่งเกิดขึ้นกับพนักงานที่เป็น Pesenteeism จากข้อบ่งชี้ต่อไปนี้

  • เพิ่มระดับความผิดพลาดในการทำงานมากขึ้นเรื่อยๆ
  • คุณภาพงานลดลงและผลผลิตต่ำ
  • บริหารเวลาไม่ดี
  • ใช้เวลาในการทำงานนานเกินไป บางคนอาจนั่งจับเจ่าอยู่ที่โต๊ะทำงานเป็นเวลาหลายชั่วโมง แต่งานกลับไม่เสร็จหรือเสร็จก็แบบหืดขึ้นคอ
  • ป่วยแค่ไหนก็ยังแบกสังขารไปทำงาน
  • แสดงอาการเหนื่อยและอ่อนเพลีย
  • มีพฤติกรรมก้าวร้าว อยู่ๆ ก็ร้องไห้ อ่อนไหวง่าย หงุดหงิด หงอยเหงา และเฉื่อยชา

ในขณะเดียวกันข้อบ่งชี้สำหรับพนักงานที่เป็น Leaveism สามารถระบุได้จากพฤติกรรมเหล่านี้

  • เรื่องงานต่อติดตลอดเวลา ไม่หยุด ไม่พักแม้ในวันลา
  • ไม่ให้ความไว้วางใจเพื่อนร่วมงาน จึงหลีกเลี่ยงการมอบหมายหรือมอบโครงการให้คนอื่นทำ
  • ทำงานให้แล้วเสร็จในตอนเย็นหรือวันหยุดสุดสัปดาห์หรือวันลาเพื่อให้เป็นไปตามกำหนดเวลาให้ได้

ต้องจัดสรรโปรแกรมเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีทั้งกายใจ
หนึ่งในวิธิีการที่ชาญฉลาดในการที่บริษัทต่างๆ จะสามารถเอาชนะความท้าทายเหล่านี้ได้คือการใช้โปรแกรมเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีที่มีประสิทธิภาพ นอกเหนือไปจากการจัดสรรเสื่อโยคะไว้บริการพนักงานในที่ทำงาน หรือแจก Fitbits ให้กับพนักงานทุกคน ต่อไปนี้เป็นแนวคิดบางประการในการดำเนินการดังกล่าวที่ผู้นำหรือองค์กรสามารถลงมือทำได้ทันที
1. กำหนดให้ความเป็นอยู่ที่ดีเป็นส่วนสำคัญของการบริหารจัดการบุคลากร การสนับสนุนด้านการบริหารจัดการเป็นส่วนสำคัญของการริเริ่มความเป็นอยู่ที่ดีในที่ทำงาน ทำให้เป็นบรรทัดฐานในทีมของคุณและหมั่นสอบถามพนักงานเหล่านั้นว่าพวกเขาเป็นอย่างไรบ้าง สร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับสมาชิกในทีมของคุณให้แน่นแฟ้นมากขึ้น เข้าใจว่าอะไรสำคัญสำหรับพวกเขา (อะไรคือคุณค่าของพวกเขา, สิ่งที่ผลักดันหรือเป็นแรงขับเคลื่อนของพวกเขาในที่ทำงาน ฯลฯ) ทั้งนี้ ผู้บริหารระดับกลางส่วนใหญ่ถือเป็นกุญแจสำคัญในการกระตุ้นลำดับความสำคัญเหล่านี้ในที่ทำงาน เมื่อคุณ…ในฐานะผู้จัดการและผู้นำฝึกความเป็นอยู่ที่ดีและอุปนิสัยรักสุขภาพในที่ทำงานหรือเมื่อต้องทำงานจากที่บ้าน สมาชิกในทีมของคุณก็มีแนวโน้มที่จะปฏิบัติตาม
2. ผู้จัดการหรือหัวหน้าต้องเป็นแบบอย่างของการมีสุขภาพจิตที่ดี ตรวจสอบให้แน่ใจว่าผู้นำในองค์กรของคุณฝึกฝนความเป็นอยู่ที่ดีในที่ทำงานและเป็นผู้นำตัวอย่าง ไม่ใช่ผู้จัดการที่ส่งอีเมลสั่งงานหลัง 19.00 น. หรือก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เพราะพฤติกรรมเหล่านี้อาจเป็นการส่งสัญญาณที่ไม่ถูกต้องไปยังทีมงานของคุณเช่นกัน เพราะพวกเขาจะรู้สึกว่าหัวหน้ายังไม่พัก ลูกน้องก็ยังพักไ่ม่ได้เช่นกัน แต่หากจำเป็นต้องส่งอีเมลนั้นจริงๆ ให้กำหนดเวลาส่งในช่วงเวลาทำงานปกติ
3. อย่าละเลยแต่ต้องส่งเสริมศักยภาพพนักงานรุ่นใหม่ ให้พวกเขามีส่วนร่วมและมีบทบาทในองค์กร เพราะนั่นคือสิ่งที่ขับเคลื่อนคนรุ่นใหม่ ดังนั้นต้องมั่นใจว่าบริษัทมีจุดมุ่งหมายที่ชัดเจนและสื่อสารถึงวัตถุประสงค์นั้นและปฏิบัติตาม เพื่อให้พนักงานคุณรู้สึกภาคภูมิใจที่ได้ทำงานที่นั่น สร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมและเป็นมิตรสำหรับทุกคน พร้อมกับมอบหมายงานที่มีความหมายและสร้างคุณค่าให้กับพวกเขา
4. จัดกิจกรรมบริการชุมชน รวมกลุ่มพนักงานทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม จะเป็นงานอาสาสมัครในรูปแบบใดก็ได้ เพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับเพื่อนร่วมงาน ซึ่งจะช่วยเพิ่มความรู้สึกของการเป็นเจ้าของและเพิ่มระดับความพึงพอใจโดยรวมให้กับพวกเขาด้วย เพราะท้ายที่สุดแล้วความต้องการพื้นฐานของคนเราคือการรู้สึกว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของบางสิ่งบางอย่าง ขณะเดียวกันการตอบแทนชุมชนอันเป็นที่รัก ก็ได้พิสูจน์แล้วว่าทำให้คนเรารู้สึกมีความสุขมากขึ้นด้วย
5. ส่งเสริมให้มีช่วงพักกลางวันที่ดีต่อสุขภาพ ด้วยการส่งเสริมการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ หากเป็นไปได้รับส่วนลดจากองค์กรสำหรับโปรแกรมอาหารหรือการให้คำปรึกษาพนักงานโดยนักโภชนาการ  หรือลองเปลี่ยนตู้จำหน่ายสินค้าอัตโนมัติให้มีตัวเลือกที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น

โรคหมดไฟในการทำงาน

สมดุลชีวิตต้องมี ไม่เช่นนั้นจะมอดไหม้ไร้พลัง

นอกจากนี้ในแง่ของพนักงานเอง สิ่งที่พึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้ตัวเองตกเป็นเหยื่อของโรคหมดไฟในการทำงาน ควรเริ่มปรับสมดุลชีวิตดังนี้
1. อย่าโหมงานจนอดหลับอดนอน แต่ควรพักผ่อนให้เพียงพอ
2. เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลีกเลี่ยงอบายมุขทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นบุหรี่ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงการดื่มกาแฟมากเกินไป
3. ห่างจากงานบ้างก็ดี ด้วยการหาเวลาเหมาะๆ ลาพักร้อนเสียบ้าง แบบที่ไม่ต้องพกงานไปกวนใจด้วย
4. รู้จักจัดระเบียบการทำงานให้ลุล่วงและแล้วเสร็จตามลำดับความสำคัญ รู้ว่าต้องทำอะไรก่อนหลังจะได้ไม่ลนลาน
5. อย่าทำตัวเป็นซูเปอร์ฮีโร่ ไม่มีใครมีเวลาเกิน 24 ชั่วโมงต่อวัน ดังนั้นต้องกำหนดเวลาการทำงานให้เหมาะสมในแต่ละวัน อย่าเสียเวลาทำงานที่ทำไม่ได้หรือติดขัดนานเกินไป จนกลายเป็นว่าไม่มีงานไหนสำเร็จสักอย่าง
6. อย่าโดดเดี่ยวตัวเอง หากมีปัญหาขอความเห็น คำปรึกษา ความช่วยเหลือ หรือพูดคุยกับเพื่อนร่วมงานเพื่อคลายความตึงเครียด
7. ถ้าไม่จำเป็นเร่งด่วนจริงๆ ไม่ควรนำงานกลับมาทำต่อที่บ้าน
8. หากิจกรรมที่ชื่นชอบทำ เพื่อผ่อนคลายในช่วงวันหยุด
9. อย่าขี้เกียจเสียเหงื่อ หมั่นออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 30 นาที ถ้าทำได้ 5 ครั้งต่อสัปดาห์จะดีมาก
10. เพลาๆ การใช้ชีวิตในโลกโซเชียล มีเดียลงบ้าง เพราะนอกจากจะเบียดบังเวลาโดยไม่รู้ตัวแล้ว การมัวแต่ท่องโลกไซเบอร์อุดมไปด้วยสารพันข่าว จะส่งผลให้เกิดความเครียดจากการรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่มากเกินความจำเป็น

โรคหมดไฟในการทำงาน
หากเข้าใจผิด โปรดเข้าใจใหม่ โรคหมดไฟในการทำงาน ไม่ใช่โรคซึมเศร้า

หลายคนอาจมีความเข้าใจเกี่ยวกับ Burnout Syndrome ผิดๆ คิดว่าเป็นโรคซึมเศร้า เพราะมีอาการคล้ายคลึงกัน เพียงแต่โรคหมดไฟจากการทำงาน เป็นอาการหดหู่ รู้สึกเครียด และไร้แรงจูงใจในการทำงาน ในบางรายอาจมีอารมณ์ก้าวร้าว หรือหงุดหงิดอย่างเห็นได้ชัดเจน เมื่อทำงานไม่ได้ดังใจ รวมถึงนอนไม่หลับ เหนื่อยล้า อ่อนเพลีย อาจมีอาการปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน และปวดเมื่อยร่างกาย มีประสิทธิภาพในการทำงานลดลง บางรายอาจมีอารมณ์แปรปรวน สิ้นหวัง ล้มเหลวในการทำงาน หงุดหงิด หุนหันพลันแล่นจนแสดงออกด้วยการทะเลาะเบาะแว้งในที่ทำงาน หากอาการถึงขั้นวิกฤตอาจปิดกั้นตนเองจากเพื่อนร่วมงาน ปลีกวิเวก หลีกเลี่ยงการพบปะสังสรรค์ พูดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด ขาดสมาธิและความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ หรือหาทางออกที่ส่งผลเสียต่อร่างกาย เช่น ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ เที่ยวเตร่ยามค่ำคืน กลับบ้านดึก และมาทำงานสายเป็นประจำ ส่งผลให้ชีวิตยุ่งเหยิง จนยากที่จะควบคุมหรือบริหารจัดการได้

โรคหมดไฟในการทำงาน

สาเหตุของโรคนี้มีมากมายหลายประการ อาทิ มีความรับผิดชอบในงานสูงเกินไป หากทำไม่สำเร็จ อาจก่อให้เกิดผลเสียมหาศาล กอปรกับอุปนิสัยของการเป็นคนที่ชื่นชอบความสมบูรณ์แบบ (Perfectionist) เป็นเหตุให้เกิดความวิตกกังวลอย่างหนัก หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมการทำงานที่เต็มไปด้วยความกดดันและความเครียดอยู่ตลอดเวลา หรือต้องฝืนใจทำงานที่ตัวเองไม่อยากทำ ไม่ถนัด หรือขาดความรักในงานนั้นๆ จึงต้องทำด้วยความเบ่ื่อหน่าย ซังกะตายไปวันๆ อีกสาเหตุที่พบได้บ่อยก็คือ รู้สึกเป็นอากาศธาตุในที่ทำงาน ไม่ได้รับความสนใจไยดี ไม่ได้รับการยอมรับจากเพื่อนร่วมงานหรือหัวหน้า หรืออาจจะทั้งสองอย่าง หรือแม้กระทั่งรู้สึกด้อยค่า เพราะได้รับค่าตอบแทนน้อยเกินไป ทั้งๆ ที่ทำงานหนัก ภาระล้นมือ จนไม่มีเวลาพักผ่อน กระทั่งการที่ต้องดูแลค่าใช้จ่ายทั้งหมดในครอบครัว หรือต้องดูแลบุพการีที่สูงอายุเพียงลำพัง 

ตลอดจนปัญหาที่ใครๆ คาดไม่ถึงว่าจะทำให้ไฟในการทำงานมอดไหม้ลงได้ อย่างการขาดแคลนอุปกรณ์จำเป็นและเครื่องอำนวยความสะดวกต่างๆ ในการทำงาน ไหนจะต้องตรากตรำทำงานนานกว่าปกติ เช่น มากกว่า 10 ชั่วโมงต่อวัน และยิ่งในสถานการณ์ COVID-19 ในปัจจุบัน ที่ทุกคนต่างเฝ้ารอวัคซีนกันอย่างใจจดใจจ่อ หน้าที่การงานที่สั่นคลอนจากองค์กรที่ขาดความมั่นคง อาจเป็นสาเหตุที่นำไปสู่โรคนี้ได้เช่นกัน

ที่มา :