ในโลกแวดล้อมที่ชิง ‘ความเป็นผู้นำ’ ขณะที่เรายังย่ำอยู่กับที่และห้ำหั่นกันเอง!

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ช่วงที่โลกเคลื่อนไหวอยู่ในยุคสงครามเย็น สหรัฐอเมริกามีบทบาทสูงมากในการเจาะ ยุแยง เล่นงาน ‘สหภาพโซเวียต’ จนในที่สุดสหภาพโซเวียตก็แตกเป็นเสี่ยงๆ

มาถึงวันนี้ เวลานี้ วลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย ก็นำพารัสเซียกลับมาผงาดยิ่งใหญ่อีกครั้ง ตามสัญญาที่เขาเคยให้ไว้กับอดีตผู้นำโซเวียต-เลนิน แต่รัสเซียก้าวหน้าไปมาก ทั้งด้านการทหาร ความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจ และการจัดการภูมิรัฐศาสตร์ในโลกใบใหม่ โดยเฉพาะการเป็นพันธมิตรกับจีนและการเข้าร่วมกับกลุ่มประเทศ BRICS

BRICS

BRIC คือ กลุ่มประเทศกําลังพัฒนาที่มีการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว (Emerging Market) ประกอบด้วยประเทศ บราซิล (Brazil) รัสเซีย (Russia) อินเดีย (India) และ จีน (China) โดยคําศัพท์นี้ จิม โอนีลล์ (Jim O’Neil) หัวหน้าทีมวิจัยเศรษฐกิจโลกจากโกลด์แมน แซคส์ (Goldman Sachs) เป็นผู้บัญญัติขึ้น

โลกแวดล้อมที่กำลังชิงอำนาจทางการค้า-มุ่งสู้ตำแหน่งผู้นำทางเทคโนโลยี

ขณะที่จีนเปิดประตูมิตรภาพกับอเมริกา จากคำแนะนำของอดีตที่ปรึกษาประธานาธิบดีหลายสมัยของอเมริกาอย่าง ซบิกนิว เบรซซินสกี้ (Zbigniew Brzezinski) สัมพันธภาพด้านภูมิรัฐศาสตร์โลกก็เปลี่ยนไป โดยอเมริกาผันปรับเศรษฐกิจตัวเองไปสู่ธุรกิจการเงินและการพัฒนาด้านไอที หนุนให้จีนเป็น ‘โรงงานโลก’ เหมือนที่เคยสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจในญี่ปุ่นช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
จากนั้นจีนเร่งปรับโครงสร้างเศรษฐกิจและมุ่งพัฒนาประเทศ ขจัดความยากจนให้ผู้คนกว่า 700 ล้านคน พึ่งพาเทคโนโลยี นวัตกรรม และการสื่อสารยุคใหม่ สร้างความก้าวหน้าในทุกมิติอย่างรวดเร็ว จนวันนี้จีนกับอเมริกาต้องหันมาเผชิญหน้ากันด้วยสงครามเศรษฐกิจ
อเมริกาไม่ต้องการให้จีนมีอำนาจเหนือตน ความเคลื่อนไหวในเชิงภูมิรัฐศาสตร์-ภูมิเศรษฐกิจโลกระหว่างจีนกับอเมริกา จึงเป็นเหมือนการผลักให้โลกตกไปอยู่ในวังวนสงครามเย็นอีกครั้ง!

แต่ครั้งนี้เป็นการเผชิญหน้าทางเศรษฐกิจและการแข่งขันทางเทคโนโลยีเป็นสำคัญ มุ่งชิงความได้เปรียบ-ความเหนือกว่าด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม โดยที่องค์กรโลกบาลแทบไม่มีบทบาทหืออือในความขัดแย้งนี้เหมือนอย่างที่เคยเป็นในอดีต!

แก้ปัญหาความยากจน
หากพิจารณาถึงความร่วมมือระหว่างประเทศจะพบว่า ความแข็งแกร่งของกลุ่มพันธมิตรตะวันตกอย่าง กลุ่มนาโต้ (NATO) วันนี้ก็สั่นคลอน เพราะความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนจากการแสวงหาความก้าวหน้าและการปรับตัวออกจากปัญหาเศรษฐกิจแบบเดิมๆ กับความต้องการการพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีให้ก้าวหน้า ซึ่งส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของภูมิเศรษฐกิจและโครงสร้างเศรษฐกิจยุคใหม่อย่างมีนัยสำคัญ!
แต่ดูเหมือนฟากฝั่งจีนกับพันธมิตรได้พัฒนากลุ่มความร่วมมือในชื่อ องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ (Shanghai Cooperation Organisation) จนสามารถเพิ่มบทบาทสูงขึ้นในเวทีโลก ไม่แพ้กลุ่มนาโต้ในโลกตะวันตกที่มีความร่วมมือตั้งแต่เรื่องเศรษฐกิจไปจนถึงการทหารทีเดียว ราวกับว่ามันเป็นการเปลี่ยนแปลงตามเส้นสายไหมในศตวรรษที่ 21!

ปัญหาประเทศไทย แก้ได้ด้วย ‘การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์-การปรับรื้อการศึกษาใหม่’

ภาพรวมของคนในสังคมที่เคลื่อนไหวอยู่วันนี้ ท้าทายการปรับตัวเปลี่ยนแปลงและการมุ่งสู่อนาคตของประเทศไทยยิ่ง เพราะการเป็นประเทศเล็กที่อยู่ท่ามกลางความขัดแย้งของมหาอำนาจ กับความเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจจากเทคโนโลยี-นวัตกรรม ไปจนถึงการจับขั้วแบ่งฝักฝ่ายในกระแสเศรษฐกิจที่ละเอียดอ่อนนี้ เราต้องปรับตัวให้เท่าทันชนิดที่ยากจะปฏิเสธได้
จึงจำเป็นที่อย่างยิ่งที่เราจะต้องสร้างบทบาทขึ้นนำการเปลี่ยนแปลงที่เคลื่อนไหวอยู่ ด้วย ‘การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์-การปรับรื้อการศึกษาใหม่’ โดยต้องเร่งทำเรื่องสำคัญด้านการศึกษาอย่างน้อย 3 เรื่อง กล่าวคือ

ทรัพยากรมนุษย์

  • หนึ่ง ต้อง ‘หยุดความสูญเปล่า’ ด้านการศึกษา!
ต้องทำให้ระบบการศึกษาเป็นพื้นที่ของการสร้างโอกาสให้เด็กและผู้คนที่เข้ามาอยู่ในระบบการศึกษา 1) มีความมั่นคง มีหลักประกันในการมีงานทำหลังจบการศึกษา หรือไม่ก็ 2) มีความมั่นคงในความรู้ความสามารถที่จะออกไปเป็นผู้ประกอบการได้ 3) มีความคิดและการวิเคราะห์เท่าทันโลกใบใหม่ มีศักยภาพสูงในการปรับตัว-เรียนรู้ เท่าทันความก้าวหน้าของเทคโนโลยีที่พัฒนาไปข้างหน้าตลอดเวลา
  • สอง การศึกษาต้องส่งผลต่อ ‘การปรับสร้างความคิด mindset ทัศนคติใหม่’
เพื่อให้ผู้คนเข้าใจความเปลี่ยนแปลงของสังคม เข้าใจช่องว่างระหว่างวัย เข้าใจการเปลี่ยนผ่านของสังคมและรับรู้ความเปลี่ยนแปลงในกระแสโลกที่มีเทคโนโลยีเป็นตัวหนุนสร้างกระบวนการเปลี่ยนแปลง
รวมถึงการมีทัศนะที่ดีต่อการรับรู้ข่าวสารและการอยู่ร่วมกัน มีการพัฒนาคุณภาพชีวิต ความรับผิดชอบทางสังคม และร่วมมือกันเพื่อให้เกิดความเสมอภาคเท่าเทียม ยุติธรรม สมานฉันท์ และภราดรภาพในโลกใบใหม่
  • สาม องค์กรภาครัฐและองค์กรที่กำกับดูแลการศึกษาต้อง ‘ปรับตัวให้เล็กลง’
กล่าวคือ ต้องทำให้องค์กร 1) มีความยืดหยุ่น 2) มีความคิดสร้างสรรค์ 3) มีการดำเนินงานที่ให้ประสิทธิภาพสูง 4) ใช้เทคโนโลยีช่วยเชื่อมต่อกับการบริหารจัดการการศึกษาได้อย่างแม่นตรง มีคุณภาพ เท่าทันเหตุการณ์ความเปลี่ยนแปลงของโลก ตลอดจนอำนวยความสะดวกให้กับการพัฒนาสร้างสรรค์นวัตกรรมได้ตลอดเวลา

หลักสูตรการศึกษา 4.0

ทั้งยังต้อง 5) เป็นองค์กรเชื่อมประสานให้มีการจัดการความรู้แบบเครือข่าย ที่เชื่อมโยงการศึกษากับการทำงานเข้าด้วยกัน ในแบบส่งเสริมการศึกษาตลอดชีพให้แก่ผู้คนในสังคมทุกเพศทุกวัย และ 6) ร่วมปรับสร้างพัฒนาสังคมไทยให้เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต-พัฒนาความคิดเชิงนวัตกรรม เพื่อสร้างคุณค่าและมูลค่าทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตในกระแสการเปลี่ยนแปลงยุคใหม่
นี่คือแก่นแกนหลักที่ต้องตระหนักพิจารณา
องค์กรทางการศึกษาต้องลุกขึ้นก่อการ-ปรับสร้างการเรียนรู้ยุคใหม่ ไม่ปล่อยให้ผู้คนและสังคมตกอยู่ในความเคลื่อนไหวในวงรอบของกาลเวลาที่ยังย่ำวนอยู่ในฐานคติการเมือง-การปกครอง การบริหารจัดการ และฐานคติความคิด-ความเคลื่อนไหวแบบเดิมๆ ที่เวียนวนกลับมาท่ามกลางโลกแวดล้อมใหม่ คนรุ่นคนใหม่ นอกจากนี้ สังคมไทยเองก็ยังนำเอาความเคลื่อนไหว เรื่องราวทางประวัติศาสตร์มาทำให้ ‘มีชีวิต’ อย่างที่เห็นๆ กัน ชนิดที่ไม่ยอมตกเทรนด์
ด้วยเหตุนี้ถ้าระบบการศึกษาไม่ก่อการใหม่ เราก็ไม่อาจเห็นอนาคตและความก้าวหน้าใหม่ที่เป็นจริงได้เช่นกัน!!!

 

 

เรื่อง : Apichartology