Southern trees bear strange fruit
Blood on the leaves
And blood at the root
Black bodies swinging in the southern breeze
Strange fruit hanging from the poplar trees
Pastoral scene of the gallant south
The bulging eyes and the twisted mouth
The scent of magnolia sweet and fresh
Then the sudden smell of burning flesh
Here is a fruit for the crows to pluck
For the rain to gather
For the wind to suck
For the sun to rot
For the tree to drop
Here is a strange and bitter crop
ต้นไม้แดนใต้แสนประหลาด
มีหยดเลือดบนใบไม้
เลือดทาส
ลมใต้ไกวร่างคนดำแกว่งไปมา
ดูเหมือนผลไม้
รูปร่างหน้าตาสุดพิสดาร
ตาปิด ปากปูด
แมกโนเลียโชยมา
หอมเหมือนกลิ่นเนื้อมอดไหม้
อีกาดื่มด่ำผลไม้นั้น
ฝนตกขึ้นฟ้า
ลมพัดถอยหลัง
แดดมืด
ต้นไม้หด
ผลไม้ รสขมประหลาด
ยังมีหลายคนเข้าใจว่า “ผลไม้ประหลาด” หรือ Strange Fruit เป็นบทเพลงที่ Billie Holiday ประพันธ์ขึ้น
ในความเป็นจริง Strange Fruit บทดั้งเดิมมีชื่อว่า Bitter Fruit เป็นกวีนิพนธ์ของ Lewis Allen นามปากกาของ Abel Meerpool ครูชาวอเมริกันเชื้อสายยิว ที่แต่งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1937
Abel Meerpool แต่งกวีบทนี้ขึ้นจากการเห็นภาพข่าวที่ Thomas Shipp และ Abraham Smith สองคนดำถูกจับแขวนคอบนต้นไม้อย่างโหดเหี้ยม!


Abel Meerpool ขัดเกลาบทกวี Bitter Fruit และปรับให้กลายเป็นบทเพลง Strange Fruit มอบให้ Laura Duncan นักร้องสาวที่ตอนนั้นเป็นภรรยาของเขา ขับร้อง แต่ไม่ประสบความสำเร็จ
แต่เมื่อ Strange Fruit มา “เข้าปาก” Billie Holiday ในปี ค.ศ. 1939 ผลลัพธ์ที่ได้มีความแตกต่างเป็นอย่างมาก
หนึ่งเพราะ Billie Holiday เป็นคนผิวดำ ที่คั้นน้ำเนื้อจากประสบการณ์ชีวิตจริงที่เผชิญหน้าอยู่กับการเหยียดผิวออกมาเป็นเพลงอย่างเข้มข้น
สองคือฝีไม้ลายมือในทาง Jazz ของเธอ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การตีความอารมณ์เพลงที่ขุดลึกลงไปถึงก้นบึ้งหัวใจ และถ่ายทอดอย่างซื่อตรง
Strange Fruit ทำยอดขายได้มากกว่า 1,000,000 แผ่น จากความลงตัวของทุกสิ่งทุกอย่างของมัน
รสคำของบทกวี จิตวิญญาณของผู้ถ่ายทอด ท่วงทำนองของ Jazz คนดำ
ส่งผลให้ นิตยสาร TIME ได้คัดเลือก Strange Fruit ให้เป็น “เพลงยอดเยี่ยมแห่งศตวรรษ” มาแล้ว!
Billie Holiday ชื่อเดิมว่า Eleanora Fagan เกิดในครอบครัวผิวดำแสนอัตคัดที่ Pennsylvania เป็นลูกที่พ่อแม่ไม่อยากมี จึงถูกแจกจ่ายไปให้บ้านอื่น
ที่ “บ้านคนอื่น” Eleanora ถูกข่มขืนตอนอายุ 11 ขวบ จึงถูกส่งตัวไปบำบัดเพื่อฟื้นฟูสภาพจิตใจที่สถานสงเคราะห์
ก่อนที่เธอจะหนีออกมา และตระเวนไปตามหา Sarah Fagan คุณแม่ของเธอถึงสถานนางโลมใน New York
เริ่มทำงานเป็นนางทางโทรศัพท์ตอนอายุ 12 และในที่สุดเธอก็หันไปยึดอาชีพเดียวกับแม่ของเธอที่สถานนางโลมแห่งนั้น ก่อนที่ทุกคนจะถูกกวาดล้าง
Eleanora Fagan เริ่มค้นพบตัวตนของเธอ หลังพ้นโทษ เมื่อได้ยินเพลง Jazz ของ Bessie Smith เธอคิดว่า “เธอ” จะเป็นอย่าง “เธอ”
หลังจากนั้น Eleanora ฝึกฝนตนเองอย่างหนัก จนค้นพบพรสวรรค์ด้านการร้องเพลง และรายได้ของมันดียิ่งกว่าการขายเรือนร่างเสียอีก!
Eleanora Fagan ตัดสินใจเปลี่ยนชื่อ เพื่อเตรียมพร้อมเข้าวงการ โดยหยิบยืมชื่อดาราคนโปรด Billie Dove และเอานามสกุลคุณพ่อของเธอ คือ Clarence Holiday
กลายมาเป็น Billie Holiday ในที่สุด

เธอจงใจเปิดการแสดงครั้งแรกในสถานนางโลม เพื่อประกาศว่า Billie Holiday คือลูกนางโลม นามว่า Lady Day
Billie Holiday โด่งดังในเวลาอันรวดเร็ว ในฐานะนักร้อง Jazz หญิง ผิวสีผู้คลุกคลีอยู่กับความยากจน ความรุนแรง และการเหยียดเชื้อชาติ
ที่สำคัญที่สุดก็คือ เธอและ Strange Fruit ได้หลอมรวมเป็นน้ำเนื้ออันหนึ่งอันเดียวกัน
Strange Fruit ในยุค 1930 ก็เหมือนกับ Black Lives Matter ในยุค 2020 ท่ามกลางสถานการณ์การต่อสู้เพื่อกอบกู้ศักดิ์ศรีของคนผิวดำในสังคมอเมริกัน
เหมือนที่ Martin Luther King เคยต่อสู้มาในยุค 1950 เหมือนที่ Colson Whitehead กำลังต่อสู้ในยุค 2000
เหมือนที่ผมเคยเขียนบทความลงใน SALIKA ของเราแห่งนี้ ชื่อตอนว่า สำรวจ GLORYLAND ในวันที่อำนาจสั่นคลอน (ตอนที่ 8): “ระบบทาส” รากที่หยั่งลึกของการเหยียดผิว
เหมือนที่ผมได้เขียนคอลัมน์ในมติชนสุดสัปดาห์ ชื่อบทความว่า “ปัญหาเหยียดผิวหลอกหลอนไม่จบสิ้น มุมมองของนักเขียนเบอร์หนึ่งแห่งยุค”

ภาพยนตร์สารคดี Billie ที่กำลังลงโรงฉายอยู่ในเวลานี้ สะท้อนภาพรอบด้านของ Billie Holiday มากที่สุด มากเท่าที่จะมีหนังเรื่องใดเคยสร้างมา!
Linda Lipnack Kuehl เหยี่ยวข่าวสาวชั้นแนวหน้าของสหรัฐ ได้ออกเดินทางเพื่อเขียนชีวประวัติในบั้นปลายชีวิตของ Billie Holiday ยุค 1970
กว่า 8 ปีที่เธอตามล่าหาข้อมูลทั้งหมดเกี่ยวกับ Billie Holiday และได้บันทึกเสียงสัมภาษณ์กว่า 200 ชั่วโมง จากคนผู้เกี่ยวข้องกับ Billie
พ่อเลี้ยง แม่เลี้ยง ทั้งเพื่อนสนิท เพื่อนที่โรงเรียน เพื่อนร่วมห้องขัง ทนายความ โปรดิวเซอร์ เจ้าหน้าที่ FBI ผู้จับกุม Billie Holiday แม้กระทั่ง แมงดา!
ทว่า หนังสือเล่มนี้ของ Linda กลับไม่เคยได้รับการตีพิมพ์ และเสียงในเทปก็ไม่เคยได้รับการเปิดเผยที่ใดมาก่อน
เหตุผลสำคัญก็คือ บทเพลง Strange Fruit ที่ Billie Holiday ขับขาน ย่อยสลายความสามารถทาง Jazz ของเธอ ให้กลายเป็นศัตรูกับคนผิวขาวทั้งโลก!
แม้ในโลกของดนตรี Jazz ชื่อชั้นของ Billie Holiday คือหนึ่งในนักร้องหญิงเสียงทรงพลังตลอดกาล
ทว่า ในโลกของคนผิวขาว เธอคือสาวผิวสีขี้ยาผู้ถูกหยามหยันตลอดกาล ถึงขนาดเคยถูกลอบยิงจากกลุ่มผู้ต่อต้านคนผิวดำ!
ที่ชวนติดตามคือ ภาพยนตร์สารคดี Billie ที่นำเสนอภาพรอบด้านของ Billie Holiday มากที่สุด มากเท่าที่จะมีหนังเรื่องใดเคยสร้างมา!
ข้อมูลทั้งหมดเกี่ยวกับ Billie Holiday เสียงสัมภาษณ์กว่า 200 ชั่วโมง จากคนผู้เกี่ยวข้องกับ Billie ทั้งพ่อเลี้ยง แม่เลี้ยง จนถึง แมงดา ดังที่กล่าวไว้ข้างต้น
Linda Lipnack Kuehl นำทั้งหมดมาใส่ไว้ในภาพยนตร์สารคดี Billie ที่กำลังลงโรงฉายอยู่ในเวลานี้
อยากชวนให้ไปอุดหนุน ภาพยนตร์สารคดี Billie กันครับ!











