สังคมไทยกำลังมีอารมณ์ร่วมกับข่าวความรุนแรงในโรงเรียนเอกชนชื่อดังแห่งหนึ่ง พฤติกรรมที่ ครูทำร้ายเด็กอนุบาล โดยร่วมกันกับครูพี่เลี้ยงกระทำรุนแรงกับเด็กอนุบาล สร้างความขุ่นเคืองในวงกว้าง นอกจากการลงโทษกับผู้กระทำผิดแล้ว ประเด็นสำคัญ คือ การป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำรอยอีก แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเด็กชี้ว่า สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่ความรุนแรงของตัวบุคคล แต่เป็นปัญหา “อำนาจนิยม” และ “ความเหลื่อมล้ำ” ที่ต้องแก้ไขในระดับโครงสร้าง

พญ.จิราภรณ์ อรุณากูร กุมารแพทย์เวชศาสตร์วัยรุ่น ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี และเจ้าของเพจ “เลี้ยงลูกนอกบ้าน” กล่าวว่า เหตุการณ์ที่กำลังเป็นข่าวดัง ไม่ใช่แค่พฤติกรรมของครูบางคน แต่สะท้อนภาวะ “อำนาจนิยม” ซึ่งเกิดได้ทุกที่ในสังคม ไม่ว่าจะในครอบครัว โรงเรียน สื่อ ระบบรัฐ ที่ทำงาน ฯลฯ
ผู้ใหญ่บางคนใช้อำนาจในมือกระทำกับเด็ก มักอ้างว่าลงโทษเพื่อสั่งสอนด้วยความหวังดี แรงที่กดทับลงไปเมื่อถึงจุดหนึ่งจะเกิดแรงต้าน เด็กจะลุกขึ้นสู้ จะแสดงความดื้อเพื่อเอาคืนผู้ใหญ่ เราจึงต้องเลี้ยงลูก “เชิงบวก” อำนาจในมือพ่อแม่คือความรักและสายสัมพันธ์ ครูก็เช่นกัน ควรจะดูแลเด็กด้วย “อำนาจร่วม” จะทำให้เด็กเชื่อฟังมากกว่า
ชำแหละ “ความเหลื่อมล้ำ” ฐานพิระมิดของความรุนแรง
พญ.จิราภรณ์ หรือหมอโอ๋ ชี้ว่าเหตุที่เกิดยังสะท้อน “ความเหลื่อมล้ำ” ทางการศึกษา พ่อแม่จำนวนไม่น้อยพร้อมจ่ายเงินมหาศาลเพื่อส่งลูกไปเรียนในโรงเรียนที่ปลอดภัย แต่คำถามคือ ทำไมเราจึงไม่สามารถมีโรงเรียนที่ปลอดภัยสำหรับเด็กทุกๆ คน ครอบคลุมไปถึงเด็กชนบท เด็กต่างจังหวัด เด็กยากจน ซึ่งสุ่มเสี่ยงที่จะเกิดความรุนแรง จึงเป็นปัญหาที่ฐานพิระมิดใต้ภูเขาน้ำแข็งอีกมากในสังคม
“นี่ขนาดเป็นโรงเรียนที่พ่อแม่สามารถจ่ายได้ในระดับที่ค่อนข้างมีราคา ยังได้รับคุณภาพการศึกษาแบบนี้ แล้วโรงเรียนอื่นๆ จะเป็นอย่างไร จะทำอย่างไรให้เด็กเข้าถึงคุณภาพชีวิตทางการศึกษาที่ปลอดภัยอย่างเท่าเทียม” หมอโอ๋กล่าว
หมอโอ๋หวังว่าสังคมจะเรียนรู้จากเหตุการณ์ ครูทำร้ายเด็กอนุบาล และลุกขึ้นต่อสู้ ไม่ยอมรับกับสิ่งที่ถูกปฏิบัติอยู่ เพื่อนำไปสู่การสร้างความเปลี่ยนแปลง ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องลงมาทำเรื่องนี้อย่างจริงจัง ต้องย้อนกลับไปดูหลักสูตรผลิตครูที่สร้างความเข้าใจ การดูแลเด็กเชิงบวก และสร้างทักษะการจัดการอารมณ์ให้กับบุคลากรทุกคน โดยต้อง ไม่มองความรุนแรงเป็นเรื่องปกติ
“สู้ หนี หรือยอม” ทางออกที่ตีบตันของเหยื่อความรุนแรงจากปัญหา ครูทำร้ายเด็กอนุบาล
เด็กที่ถูกเลี้ยงดูด้วยความรุนแรงจะส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการ ส่วนจะกระทบมากหรือน้อยแตกต่างกันไปตามวัย สิ่งบ่งชี้ก็จะสะท้อนออกมาแตกต่างกันไป เมื่อเด็กรู้สึกว่าตัวเองไม่ปลอดภัยจะแสดงการตอบสนอง 3 รูปแบบ คือ สู้ หนี หรือยอม
“สู้” เป็นการแสดงความก้าวร้าวเพื่อตอบโต้ เมื่อเด็กถูกตีก็จะตีกลับ จะมีอารมณ์หงุดหงิดฉุนเฉียว เด็กบางคนตอบโต้ครูไม่ได้ก็จะไปแสดงออกในพื้นที่อื่น เช่น ก้าวร้าวหรือลงไม้ลงมือกับคนที่บ้าน
“หนี” เป็นไปตามสัญชาตญาณการเอาตัวรอด ร้องไห้งอแงไม่ยอมไปโรงเรียน เมื่อเห็นครูอาจร้องไห้ด้วยความกลัว ปฏิเสธไม่ยอมเข้าร่วมกิจกรรมบางอย่างเพราะจดจำว่าเคยทำกิจกรรมนั้นแล้วถูกตีหรือตำหนิรุนแรง กลุ่มนี้จะมีอาการวิตกกังวล ซึมเศร้า แยกตัว
“ยอม” เป็นทางเลือกของเด็กบางคนที่ยอมทำตามคำสั่งครูเพื่อความอยู่รอดในแต่ละวัน ให้รอดพ้นจากการถูกลงโทษรุนแรง แต่จะส่งผลต่อจิตใจในระยะยาว เมื่อเติบโตขึ้นมามีแนวโน้มที่จะนับถือตัวเองต่ำ รู้สึกว่าตัวเองไม่มีอำนาจ ไม่มีศักยภาพ ไม่มีความสุข เป็นสาเหตุหลักนำไปสู่โรคซึมเศร้า
“โรคซึมเศร้า” ปลายทางของความสั่นคลอนในวัยเด็ก
ปัจจุบันพบว่า มีวัยรุ่นเป็นโรคซึมเศร้า 15-25% ผลมาจาก “ความสั่นคลอนในวัยเด็ก” ดังนั้น เมื่อพบว่าเด็กตกอยู่ในภาวะความรุนแรงจะต้องมีนักจิตวิทยาเข้าไปดูแลอย่างเร่งด่วนเพื่อเยียวยาจิตใจ ต้องหาวิธีให้เด็กได้ระบายความเครียด ลดความอึดอัดคับข้องใจ ผ่านทางกิจกรรมบำบัด
หมอโอ๋บอกว่า หากพ่อแม่สงสัยว่าเด็กโดนทำร้าย อย่าปล่อยให้เป็นเพียงความสงสัย ต้องเสาะหาคำตอบ พ่อแม่บางคนสงสัยแต่ไม่ทำอะไร อาจเพราะเกรงใจครู อาจกลัวว่าลูกจะถูกกระทำมากขึ้น หรือกลัวว่าครูจะไม่ใส่ใจลูกเรา กลายเป็นปัญหา โครงสร้างเชิงอำนาจ คือพ่อแม่หลายคนตกอยู่ในอำนาจของครู ถ้าพ่อแม่ปล่อยผ่าน ผู้กระทำจะรู้สึกว่าใช้ความรุนแรงกับเด็กได้โดยชอบธรรม ขณะที่เด็กก็จะคิดว่าตนเองสมควรถูกกระทำ
“พ่อแม่ต้องหมั่นสังเกตลูก สำรวจว่ามีอะไรทำให้เด็กรู้สึกไม่ปลอดภัย ชวนลูกคุยเรื่องชีวิตประจำวัน ให้เขามีพื้นฐานการบอกเล่า อะไรที่ทำให้เขามีความสุขหรือรู้สึกแย่ พ่อแม่ต้องตั้งใจฟัง ไม่ขัดหรือตัดสินไปก่อน มีอะไรน่าสงสัยอย่าปล่อยผ่าน อย่าเกรงใจโรงเรียน ต้องสร้างความมั่นใจว่าไม่มีใครล่วงละเมิดเขาได้” หมอโอ๋ย้ำเตือนพ่อแม่ต้องให้บทบาทผู้ปกครองร่วมตรวจสอบโรงเรียน

ฐาณิชชา ลิ้มพานิช ผู้จัดการมูลนิธิเครือข่ายครอบครัว ตกใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เพราะยังมีครูและพี่เลี้ยงคนอื่นอยู่ในเหตุการณ์แต่กลับนิ่งเฉยราวกับเป็นเรื่องปกติ และไม่น่าเชื่อว่าผู้บริหารโรงเรียนจะไม่รับรู้พฤติกรรมของบุคลากรมาก่อนเลย
นอกจากการผลักดันให้เกิดกระบวนการป้องกันและประเมินบุคลากรที่ทำงานใกล้ชิดเด็กอย่างเข้มงวดแล้ว ฐาณิชชาเสนอว่า ควรจะมีแอปพลิเคชั่นให้ผู้ปกครองได้ดูผ่านกล้องวงจรปิดในห้องเรียนและบริเวณโรงเรียน เพื่อความสบายใจของผู้ปกครองและเป็นการป้องปรามไม่ให้เกิดเหตุ
“ทุกอย่างจะต้องไม่เป็นความลับ และต้องเพิ่มบทบาทให้ผู้ปกครองได้ร่วมตรวจสอบบุคลากรรวมถึงตัวผู้บริหารโรงเรียน หากมีการละเมิดเด็ก ผู้ปกครองมีสิทธิ์ให้ตั้งกรรมการสอบ และลงโทษถึงขั้นไล่ออกได้” ฐาณิชชากล่าว
พม. จับมือ ศธ. ยกเครื่องบุคลากรทำงานใกล้ชิดเด็ก

ด้าน อรพินท์ ศักดิ์เอี่ยม ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเด็ก กรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กล่าวถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นว่า ในเบื้องต้น ทางกระทรวงเร่งเข้าไปช่วยเหลือโดยแบ่งเด็กและผู้ปกครองออกเป็นกลุ่มโดยมีผู้รับผิดชอบหลักเพื่อประเมินสภาพจิตใจ จากนั้นจะนำเข้าสู่แผนบำบัดกลุ่มให้เร็วที่สุด
ส่วนระยะยาว กระทรวงพัฒนาสังคมฯ ได้หารือกับกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันกำหนดแนวทางพัฒนาและขับเคลื่อนนโยบายการคุ้มครองเด็ก
กระทรวงพัฒนาสังคมฯ ได้ทำข้อตกลงร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ ในประเด็นการคุ้มครองเด็กในสถานศึกษา รายละเอียดคือ
บุคลากรที่ต้องปฏิบัติหน้าที่ใกล้ชิดกับเด็กจะต้องผ่านการตรวจสอบข้อมูลและประเมินสภาพจิต ก่อนรับเข้าทำงาน
ให้ความรู้เรื่องการคุ้มครองเด็กกับบุคลากร
จัดให้มีโครงสร้างภายใน มีตัวชี้วัดในการประเมิน จัดเจ้าหน้าที่คุ้มครองเด็กเป็นการเฉพาะ
มีข้อปฏิบัติที่เหมาะสมกับเด็ก
มีการสื่อสารจากภายนอก
ต้องรายงานการดำเนินงาน
เมื่อพบการกระทำความผิดต้องรายงานทันที
ส่องโมเดลการแก้ปัญหาสังคมไทย ที่คลี่คลายได้ด้วยความไม่นิ่งดูดาย และความความร่วมมือของทุกคน
TOGETHER FOR OUR WORLD อีกก้าวของเมืองไทยเดินไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำ
เรื่องของ Generation : ความต่างทางความคิด-ประสบการณ์ ที่ต้องการ ‘ความสมานฉันท์’
ไขปัญหาและวิธีตอบโต้ ภัยคุกคาม (Cyber Attack) ทั้งที่เป็นไวรัสและไม่ใช่ไวรัส














