เปิดตัว “นักแปลคนขยัน” เจ้าของหนังสือกว่า 70 เล่ม “สมพงษ์ สุวรรณจิตกุล” ส่งต่อ “แรงบันดาลใจ” คนรุ่นใหม่

ในแวดวงหนังสือแปลด้านเศรษฐศาสตร์ การบริหารธุรกิจ และการจัดการ ชื่อชั้นของ “สมพงษ์ สุวรรณจิตกุล” เป็นที่รู้จักดีในหมู่นักอ่านแนวนี้


บทพิสูจน์ทางรูปธรรมคือผลงานแปลกว่า 70 เล่ม ในรอบเกือบ 20 ปี เฉลี่ยปีละ 4 เล่ม โดยเฉพาะผลงานเล่มล่าสุด “เริ่มต้นลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ได้อย่างไร” สำนักพิมพ์ “ปัญญาชน”
เรียกได้ว่าเป็นการงานที่หนักไม่น้อยกับการแปลหนังสือ แต่ละเล่มหนาราว 500 หน้าภายในเวลา 3 เดือน

ยังไม่นับกระบวนการด้านลิขสิทธิ์ และการ Research ข้อมูลแวดล้อมประกอบการแปลผลงานของนักเขียนต่างประเทศ เพื่อให้นักอ่านชาวไทยสามารถเข้าใจบริบท เข้าถึงเนื้อหาได้ตรงกับต้นฉบับมากที่สุด และอ่านเข้าใจได้ง่ายที่สุด
โจทย์ยากที่ “สมพงษ์” บอกกับ SALIKA ก็คือ “ความกลมกลืนของบริบทที่แตกต่างระหว่างสังคมไทยกับสถานการณ์ในระดับสากล”
ทำอย่างไรให้ผู้อ่านจับต้องได้ และไม่รู้สึกแปลกแยก หรือเหินห่างจากต้นฉบับมากจนเกินไป?
SALIKA มีความยินดีนำเสนอตัวตนและผลงาน ของนักแปล/บรรณาธิการคนขยัน “สมพงษ์ สุวรรณจิตกุล” ซึ่งปัจจุบันเป็นนักแปลอิสระ

ถาม : ย้อนกลับไปตอนแปลหนังสือเล่มแรก ตอนนั้นประมาณปี พ.ศ. อะไรครับ และเหตุใดจึงประเดิมด้วยหนังสือเล่มนั้น

ตอบ : ปี 2545 ครับ ชื่อ Built to Last หรือ “องค์กรอมตะ” ตอนนั้นเป็นหนังสือที่ได้รับความนิยมมาก มีบรรณาธิการท่านหนึ่งส่งมาให้ผมแปล ปรากฏว่าหนังสือเล่มนี้มีผู้สนใจอ่านมาก ตอนผมไปพูดถึงหนังสือดังกล่าวที่งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ปรากฏว่ามีคนอ่านหนังสือเล่มนี้กันมาก โดยเฉพาะผู้บริหารองค์การต่างๆ รวมถึงกลุ่มนักศึกษา

ถาม: การที่อาจารย์แปลหนังสือมาทั้งหมด 70 กว่าเล่ม คงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ อยากถามถึงแรงบันดาลใจในการแปลหนังสือ

ตอบ: เพราะมีผู้ติดตาม และผู้อ่านก็ให้กำลังใจผม โดยเฉพาะในช่วงแรกๆ หนังสือที่ผมแปลส่วนใหญ่ก็ได้รับความนิยมแทบทุกเล่ม ก็เลยเป็นกำลังใจให้อยากทำงานแปลให้ดีขึ้นเรื่อยๆ ครับ

ถาม: มีกลวิธีการเลือกต้นฉบับหนังสือที่จะมาแปลอย่างไร

ตอบ: โดยส่วนตัวสนใจหนังสือการบริหารจัดการ ที่มักจะเสนอแนวคิดใหม่ๆ ขึ้นมา เพราะศาสตร์ด้านการจัดการมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา วิธีของผมคือ เอาหนังสือเหล่านี้มาอ่านก่อน ว่าผู้เขียนเขาเสนออะไร และมันเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านหรือไม่ ประโยชน์ก็คือ แนวคิดที่ว่านี้ สามารถลดต้นทุนในการจัดการบริหารได้มากน้อยแค่ไหน สามารถจัดการทรัพยากรบุคคลได้อย่างไร หรือมีช่องทางใหม่ทางการตลาดที่จะถูกนำไปใช้อย่างไร และการสื่อสารในองค์กรให้มีประสิทธิภาพได้มากน้อยเพียงไร

ถาม: ส่วนใหญ่ผลงานแปลเป็นหนังสือแนวที่ว่า ที่นี้อยากถามถึงกระบวนการทำงาน สำหรับเป็นแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่ที่สนใจงานแปล

ตอบ: ใช่ครับ ส่วนใหญ่เป็นแนวบริหารจัดการ การตลาด นวัตกรรม จากพื้นเพที่เป็นคนรักการอ่านมาก การเอาหนังสือมาอ่าน แล้วถอดความออกมา จึงเป็นเรื่องที่ผมอยากแชร์ให้ผู้อ่านที่สนใจหนังสือแนวนี้ได้อ่านกัน ส่วนกระบวนการในการทำงานสำหรับเป็นแรงบันดาลใจนั้น คงมาจากการที่เราเป็นคนชอบอ่านหนังสือ และอยากแชร์ให้ผู้อ่าน แต่การแปลหนังสือต้องฝึกฝนทักษะอยู่บ้างพอสมควร เช่น ความรู้พื้นฐานในด้านภาษา (อังกฤษ) ที่เรามักจะได้มาจากการอ่านหนังสือมากมายหลายชนิด นอกจากทักษะแล้ว การแปลหนังสือเป็นอาชีพการของการใช้แรงงาน คือเราอาจมีทักษะในการอ่าน และเข้าใจต่อสิ่งที่เราอ่านเป็นอย่างดี แต่เราก็ต้องลงแรงด้วย รู้อย่างเดียวไม่พอ ต้องถ่ายทอดออกมาด้วย ต้องอาศัย Skill และ Apply ออกมา


ถาม: สมมุติว่ามีน้องคนหนึ่งกำลังอ่านบทสัมภาษณ์นี้อยู่ อยากให้อาจารย์เล่าขั้นตอนการแปลหนังสือเล่มหนึ่งตั้งแต่เริ่มต้นจนกระทั่งจบกระบวนการ คือถ้าอยากมีหนังสือแปลวางขายในร้านหนังสือหนึ่งเล่มต้องทำอย่างไร

ตอบ: เราเข้าใจต่อสิ่งที่เราต้องการจะแปล คือ 1. เป้าหมายผู้อ่านคือใคร (Target) 2.เรามั่นใจแค่ไหนว่าเราสามารถถอดความจากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทย (Confidence) และท้ายสุดคือ 3. ที่เป็นข้อที่สำคัญที่สุด คือเรามีความตั้งใจอย่างมั่นคงจริงๆ หรือไม่ที่จะทำภารกิจนี้ให้เสร็จสมบูรณ์ (Commitment) คือถ้าเรามีเป้าหมาย มีความมั่นใจ แต่ไม่มีความตั้งใจอย่างมั่นคง เราก็ไม่ประสบความสำเร็จ

ถาม: อุปสรรคของคนทำงานแปลหนังสือในเมืองไทย เช่น เรื่องลิขสิทธิ์ หรือการเข้าถึงบริบทสังคมของผู้เขียนหนังสือที่เราเลือกแปล กรณีเหล่านี้เป็นปัญหาในการทำงานหรือไม่ หรือมีอุปสรรคอื่นๆ อีกบ้างไหมในอาชีพนักแปล

ตอบ: หนังสือที่แปลมาจากหนังสือต่างประเทศ ทางสำนักพิมพ์ก็ต้องซื้อลิขสิทธิ์จากต่างประเทศ เพื่อนำหนังสือที่เราได้ลิขสิทธิ์ ทำการแปลออกมาเป็นภาษาไทย ซึ่งกฎเกณฑ์จากต่างประเทศก็มีมากมาย ถึงตอนนี้ ผมต้องขอชมเจ้าของสำนักพิมพ์ภาคเอกชนของไทยเรา ที่ผมมองว่ามีหัวใจเป็นผู้ประกอบการอย่างแท้จริง เพราะเจ้าของสำนักพิมพ์ต้องซื้อลิขสิทธิ์จากต่างประเทศ เป็นเงินไม่ใช่น้อย ต้องสั่งซื้อกระดาษเอง จัดทำกระบวนการผลิตทั้งหมด ต้องจ่ายค่าแรงให้กับผู้แปล เจ้าของสำนักพิมพ์ต้องรับผิดชอบต้นทุนเหล่านี้ทั้งหมด นี่ยังไม่รวมการตัดสินใจที่ต้องคัดสรรหนังสือที่ทางสำนักพิมพ์มองว่าเป็นประโยชน์ต่อสังคมและผู้อ่านในแนวจัดการบริหารให้มากเท่าที่จะมากได้ แต่ถ้าหนังสือไม่เป็นที่นิยมต่อผู้อ่าน เจ้าของสำนักพิมพ์ก็ต้องแบกรับความเสี่ยงไป 100% ผมถือว่าเจ้าของสำนักพิมพ์มีหัวใจเป็น Entrepreneur อย่างแท้จริง คือมีหัวใจของผู้ประกอบการอย่างแท้จริง ใช้ฝีมือล้วนๆ เพราะเราไม่มีสัมปทานมาอุดหนุนธุรกิจในภาคนี้

ถาม: ตอนที่อาจารย์เริ่มนับหนึ่ง คือการแปลหนังสือเล่มแรก เข้าใจว่า การค้นคว้าข้อมูลต่างๆ ในบริบทของเนื้อหานั้น ยังไม่สะดวกเท่าทุกวันนี้ ที่มี Search Engine อย่าง Google ที่ช่วยในการค้นข้อมูลประกอบ บรรยากาศการทำงานตอนนั้นมีความยากลำบากอย่างไร

ตอบ: ผมคิดว่าถ้าเราเป็นคนรักการอ่านอย่างจริงจัง ซึ่งผมถือว่าเป็นคุณสมบัติที่ดีของนักแปลครับ ถ้าอ่านมากก็จะมีความหลากหลายจากบริบทหนังสือต่างๆ ที่เราแปล ทำให้เราเข้าใจถึงคำว่า Nuance  หรือความแตกต่างเล็กน้อยของคำต่างๆ โดยที่คำแตกต่างเล็กน้อยเหล่านั้น มันมีนัยยะที่สำคัญมาก ในยุคที่เรามี Search Engine อย่าง Google ที่มาช่วยในการประกอบข้อมูล ที่ทำให้การแปลหนังสือมีความสะดวกสบายขึ้น อย่างไรก็ตาม ผมไม่แน่ใจว่า ตัว Google เอง จะสามารถแยกความแตกต่างเล็กๆ น้อยๆ จากนัยยะของคำได้หมด (Nuance) การอ่านหนังสือให้มากและเข้าใจ น่าจะเป็นวิธีที่ดีต่อการแปลหนังสือให้ผู้อ่านครับ

ถาม: สุดท้ายอยากให้ฝากผลงานชิ้นล่าสุด

ตอบ: How to Start Building Your Wealth Investing in the Stock Market “เริ่มต้นลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ได้อย่างไร” ของสำนักพิมพ์ “ปัญญาชน” ครับ