“สถาบัน MARA เปรียบเสมือนเป็น “หน่วยรบพิเศษ” ที่ก่อตั้งโดย กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน มีภารกิจอยู่ภายใต้ Keywords “ฝึกอบรม” “ทดสอบมาตรฐาน” “ส่งเสริมและสนับสนุน” การพัฒนาบุคลากรในพื้นที่ยุทธศาสตร์ คือ พื้นที่ในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC เป็น priority แรก” นี่เป็นคำจำกัดความหน้าที่ความรับผิดชอบของ สถาบันพัฒนาบุคลากรสาขาเทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติและหุ่นยนต์ (Manufacturing Automation and Robotics Academy-MARA) โดย จิตรพงศ์ พุ่มสอาด ผู้อำนวยการ สถาบัน MARA ที่ในวันนี้ จะมาอัปเดตอีกครั้งถึงความสำเร็จในฐานะ สถาบันนำร่อง ที่นำ ‘EEC Model Type B’ มาปรับใช้วางหลักสูตรพัฒนาบุคลากรในภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายในพื้นที่ EEC อย่างได้ผล
โดยความสำเร็จในครั้งนี้ อาจกล่าวได้ว่า เป็นการพลิกความท้าทายทุกด้าน แล้วเปลี่ยนให้เป็นแรงผลักดัน จนกระทั่งประสบความสำเร็จในการคิดค้น วางหลักสูตร ที่สามารถตอบสนองความต้องการด้านการพัฒนากำลังคนของภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายได้เป็นอย่างดี
เปลี่ยน “ความท้าทาย” ให้เป็นโอกาส กับบทบาทพัฒนากำลังคนด้วย ‘EEC Model’
แม้จะเป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นโดยมีภารกิจระบุชัดเจน นั่นคือ “การพัฒนาฝีมือแรงงาน” และยกระดับทักษะบุคลากรที่ทำงานในภาคอุตสาหกรรม ก็ใช่ว่า การดำเนินงานจะโรยด้วยกลีบกุหลาบ จิตรพงศ์ ในฐานะ ผอ.สถาบัน MARA จึงมาบอกเล่าให้ฟังถึงความท้าทายในการวางแผนยุทธศาสตร์ นำพาองค์กรนี้ให้ดำเนินงานบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้
“สถาบัน MARA เป็นหน่วยงานภาครัฐ ที่ได้รับการกำหนดให้ดำเนินการในรูปแบบ Excellent center ภายใต้กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน แต่ด้วยความเป็นหน่วยงานภาครัฐ คนมักจะมองว่ายังยึดติดกับรูปแบบราชการ ระบบงานจะมีความคล่องตัวน้อยกว่าภาคเอกชน ความสะดวก และความรวดเร็วในการให้บริการประชาชนจะมีความยุ่งยากซับซ้อน ตรงนี้เป็นโจทย์ที่สำคัญที่สถาบัน MARA จะต้องทำงานหนักมากเป็นพิเศษเพื่อลบล้างความเชื่อนี้ให้ได้”
“โดยเราจะใช้ความเป็น “Excellent training center” ที่มีภารกิจเฉพาะทาง ลดข้อจำกัดตรงนี้ ทำให้ประชาชน ผู้รับบริการ และเครือข่ายเชื่อมั่นว่าเราสามารถทำงานได้รวดเร็วเพียงพอ และตอบสนองความต้องการและนโยบายของ EEC ได้”
“ประเด็นเรื่องความท้าทายต่อมา สถาบัน MARA เป็นหน่วยงานภาครัฐที่มีงบประมาณจำกัด แม้เราจะมีศักยภาพเพียงพอที่จะให้บริการฝึกอบรมระยะสั้นได้ถึงปีละ 2-3 พันคน แต่เราได้รับงบประมาณมาดำเนินการเพียงแค่พันกว่าคน ซึ่งถือว่าน้อยกว่าศักยภาพที่เรามี”
“และยิ่งสภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน เราจะรอพึ่งแต่ภาครัฐอย่างเดียวไม่ได้ เราจำเป็นต้องหาแหล่งทรัพยากรอื่นมาสนับสนุนการฝึกอบรม การให้บริการประชาชน เพื่อให้เราสามารถทำงานได้มากกว่างบประมาณและใกล้เคียงกับศักยภาพที่เรามี”
“ดังนั้น สถาบัน MARA จึงต้องยกระดับตัวเองและเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาบุคลากรของ EEC ทั้งในระดับนโยบาย ระดับแผนงาน (ผู้มีส่วนร่วม) และระดับปฏิบัติการ (Operation) ซึ่งปัจจุบันเราเป็นส่วนหนึ่งใน คณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC-HDC”
“นอกจากนี้สถาบัน MARA ยังลงพื้นที่พบผู้ประกอบการอย่างต่อเนื่อง เราเข้าโรงงานทุกเดือนและที่ผ่านมาเราดึงพนักงานมาเข้าร่วมการฝึกอบรมกับเราได้ โดยสถานประกอบการยอมร่วมจ่ายค่าใช้จ่ายกับเราเพื่อพัฒนาบุคลากรร่วมกันในรูปแบบของ EEC Model Type B”
“ประเด็นสุดท้าย ที่เรามองว่าเป็นความท้าทายที่ต้องก้าวผ่านให้ได้ คือ ความเชื่อมั่นในการปฏิบัติงานของสถาบันภาครัฐ ที่มักถูกมองในแง่ของความไม่ทันสมัย ใช้เทคโนโลยีตามหลังภาคเอกชน”
“ต่อประเด็นนี้ ขออธิบายเพื่อสร้างความเข้าใจที่ตรงกันว่าที่ผ่านมา สถาบัน MARA ให้ภาคเอกชนเป็นผู้กำหนดความต้องแบบ Demand driven โดยให้สถานประกอบการเป็นผู้กำหนด Skill needs และร่วมกำหนดหลักสูตร กำหนดคุณสมบัติผู้เข้ารับการฝึก คุณสมบัติของวิทยากรผู้ฝึก ตลอดจนร่วมจัดการฝึกอบรม การเรียนการสอน ในสถานที่ของ MARA หรือของภาคเอกชนเอง”
เจาะลึกการจัดการอบรมในแบบ EEC Model Type B ของ สถาบัน MARA
มาถึงการเจาะลึกลงไปในเส้นทางสู่ความสำเร็จในฐานะสถาบันการศึกษานำร่องในเขตพื้นที่ EEC ที่นำรูปแบบการจัดการอบรมในแบบ EEC Model Type B ไปใช้ในการวางหลักสูตรให้กับบุคลากรในภาคอุตสาหกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและเห็นผลเป็นรูปธรรม โดย ผอ.จิตรพงศ์ อธิบายว่า
“การจัดการเรียนการสอนแบบ EEC Model Short course (Type B) มีแนวคิดหลัก คือ ภาคเอกชน ผู้ใช้บุคลากรในพื้นที่ EEC เป็นผู้กำหนดความต้องการ หลักสูตร รูปแบบการฝึกอบรม เครื่องมือ อุปกรณ์ และคุณสมบัติของผู้เรียนและผู้สอน โดยหน่วยงานภาครัฐเป็นหน่วยงานผู้ดำเนินการ
“และรูปแบบการดำเนินการมี 3 กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่
หนึ่ง : Up skill เป้าหมาย คือ กำลังแรงงานในสถานประกอบการ โรงงาน ที่มีความต้องการยกระดับฝีมือแรงงงานของตน
ให้ทำงานที่มีระดับความยากมากขึ้น ซับซ้อนขึ้น ทันสมัยมากขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
ยกระดับจากผู้ปฏิบัติ (ใช้เครื่อง) เป็นผู้ควบคุมเครื่อง ควบคุมงาน
ยกระดับจากผู้ควบคุม เป็นผู้ที่สามารถแก้ไข ปรับปรุง ซ่อมบำรุง ดัดแปลงได้
ยกระดับจาก Maintenance เป็นผู้ที่สามารถออกแบบระบบ พัฒนาระบบ ผู้เชี่ยวชาญ ที่สามารถพัฒนาระบบ มากกว่าแค่การปรับปรุงเครื่อง
ยกระดับให้ผู้เชี่ยวชาญ เปลี่ยนเป็นผู้ถ่ายทอด สอนงาน ให้ความรู้ เป็นวิทยากร Instructor หรือผู้ฝึกสอน Trainer ได้
สอง : Reskill เป้าหมาย คือ การเอาผู้ที่อยู่ในสาขาอาชีพอื่น แต่มีความสนใจงานด้าน Automation และ Robotics มาพัฒนาตนเอง ปรับปรุงพื้นฐาน เติมเต็มในส่วนที่ยังขาด เพื่อเข้าสู่การทำงานในระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ เช่น ช่างไฟฟ้า ช่างอิเล็กทรอนิกส์ ช่างเครื่องจักรกล ช่างเขียนแบบเครื่องกล มาพัฒนาความรู้ด้านเมคคาทรอนิกส์ เพื่อให้ตนเองมีความพร้อมเข้าสู่การจ้างงานและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป
สาม : New skill เป้าหมาย คือ กลุ่มแรงงานใหม่ นักศึกษา นักเรียนอาชีวศึกษา ที่กำลังจะเข้าสู่ตลาดแรงงาน ให้มาฝึกอบรมเพิ่มเติมกับ สถาบัน MARA เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะที่เพียงพอ และลดปัญหา Skill Gap หรือ Mismatch ในการทำงานลง
“ทั้งนี้ ในการดำเนินการอบรมในรูปแบบ Short course ทั้ง 3 กลุ่มเป้าหมายนั้น มีเงื่อนไขดังนี้
สถานประกอบกิจการจะต้องร่วมจ่ายค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม 50 : 50 กับทางสถาบัน MARA
สถานประกอบกิจการต้องรับรองว่าผู้เข้ารับการฝึกอบรมเป็นผู้ที่ทำงานกับสถานประกอบการ หรือถ้าเป็นนักศึกษาจะต้องได้รับการจ้างงานอย่างน้อย 1 ปี โดยสถานประกอบกิจการต้องรับเข้าทำงานทั้งหมด การกำหนดเงื่อนไขในรูปแบบนี้ก็เพื่อให้บรรลุหมายการฝึกอบรมเพื่อการมีงานทำ 100% ตามที่ EEC HDC ได้ตั้งเป้าหมายไว้
โดยที่ผ่านมา ในช่วงเดือนสิงหาคม – กันยายน 2563 ได้ดำเนินการแล้วทั้งหมด 5 หลักสูตร ได้แก่
PLC Mitsubishi GX Work 2 Advanced
การควบคุมหุ่นยนต์อุตสาหกรรม WELDEX ด้วยโปรแกรม CRP และ LNC
ช่างควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดับ 1
ช่างควบคุมเครื่องกัด CNC ระดับ 1
PLC Mitsubishi GX Work 2 Basic
“สำหรับฟีดแบคที่ได้รับกลับมาจากสถานประกอบกิจการก็ดีพอสมควร เนื่องเราไม่ได้เก็บค่าใช้จ่ายแพงมาก รุ่นหนึ่ง 10 คน เราเก็บคนละ 1,200 – 1,500 บาท ราคานี้เรามีอาหารว่างเครื่องดื่ม และอาหารกลางวันดูแลตลอด”
“นอกจากนี้คอร์ส EEC Model Type B รุ่นนึงก็เรียนแค่ 10 คน ต่างจากคอร์สปกติ Standard Course ที่เรียนฟรี แต่เรียนครั้งละ 20 – 25 คน ทำให้ผู้เรียนในคอร์สนี้ได้รับความรู้ที่เข้มข้น เจาะลึก มากกว่า วิทยากรสามารถถ่ายทอดได้เต็มที่มากกว่า และทุกคนสามารถเรียนรู้ด้วยการใช้อุปกรณ์ เครื่องมือ ได้เต็มที่มากกว่าคอร์สทั่วไป”
“ข้อดีของ EEC Model Type B ที่สำคัญอีกอย่าง คือ ผู้เรียนจะเป็นผู้ที่สถานประกอบการส่งเข้ารับการอบรม ไม่ใช่บุคคลทั่วไปแบบ Standard Course ที่ต่างคนต่างมา ผู้เข้าอบรมแต่ละคนจึงมีความรู้พื้นฐาน มีประสบการณ์ ทักษะ ระดับการเรียนรู้ และมีความตั้งใจในการเรียนรู้สูง เมื่อจบการอบรมไป ก็สามารถนำองค์ความรู้ที่ได้ไปปรับใช้ในการทำงานได้ทันที”
เปิดแนวทางการนำ EEC Model Type B ไปปรับใช้ ปฏิวัติการ Reskill & Upskill คนทำงาน อย่างตรงเป้า
เพื่อเป็นแนวทางให้อีกหลากหลายสถาบัน สามารถนำโมเดลการปฏิรูปการเรียนรู้นี้ไปปรับใช้ เพิ่มเติมทักษะให้คนทำงานในภาคอุตสาหกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ผอ.จิตรพงศ์ ได้ให้มุมมองน่าสนใจเพิ่มเติมว่า
“การขยายผลเพื่อนำ EEC Model ไปปรับใช้ เพื่อพัฒนาทักษะที่จำเป็น ในรูปแบบของ การ Reskill Upskill และสอน New skill ให้กับคนที่ทำงานในภาคอุตสาหกรรมนั้น จำเป็นต้องวางกฎเกณฑ์ และปรับ Mindset บางส่วน ดังนี้
การวางเนื้อหาหลักสูตร
ต้องมาจากความต้องการของภาคอุตสาหกรรมโดยตรงเท่านั้น
แยกคลาสและคอร์ส สำหรับกลุ่ม Reskill Upskill และ New skill ออกจากกันให้ชัดเจน
เพราะระดับการเรียนรู้ การรับรู้ ช่วงวัย มีผลต่อการเรียนรู้แบบกลุ่ม ผู้เรียนแต่ละกลุ่มมีพื้นฐานไม่เท่ากัน ไม่ควรจัดคอร์สแบบคละรวมกันเพราะจะทำให้การเรียนรู้ไม่ได้ผล
เน้นการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเรียนรู้
และใช้รูปแบบการเรียนรู้ที่แตกต่างจากหลักสูตรทั่วไป ครู ผู้สอน ต้องมีทักษะในการดำเนินกระบวนการถ่ายทอดแบบ Short course ในรูปแบบ trainer หรือ Instructor หรือ Coach ไม่ใช่ Teacher หรือ Lecturer
“เพราะในการจัดการอบรมของ สถาบัน MARA ที่ผ่านมา ทำให้เรารู้ว่าการเอาครูทั่วไปในระบบการศึกษามาสอนแบบการฝึกอบรมจะไม่ได้ผล เพราะต้องปรับพื้นฐานครูผู้สอนก่อนว่าการสอนแบบ Short course คืออะไร ถ่ายทอดอย่างไร สอนให้ทำเป็น กับ สอนให้เก่ง สอนให้ประยุกต์ใช้ได้ ก็ไม่เหมือนกัน ถ้าครูสอนแบบ Short course ไม่เป็น การเรียนรู้ก็ไม่ได้ผล ได้แค่จำ กับรู้ แต่ผู้เรียนจะทำไม่ค่อยได้”
ขั้นตอน ระเบียบ หลักเกณฑ์ ต้องไม่ยุ่งยาก
ต้องไม่ทำให้สถานประกอบการ ภาคเอกชน เกิดความรู้สึกไม่อยากส่งคนมาเขารับการอบรม ต้องวางแผนงาน กรอบระยะเวลาที่ชัดเจน มีการวัดผลได้ว่าทำแล้วได้อะไร ผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน ความก้าวหน้า ข้อมูลต่างๆ มีความสำคัญต่อการนำไปปรับปรุงแก้ไขในระยะต่อไปทั้งสิ้น
ต้องอัปเดตรูปแบบการเรียนรู้ และหลักสูตรการจัดอบรมตลอด
ในการกำหนดหัวข้อหลักสูตรอบรม ต้องวางอยู่บนแนวคิดที่ว่า Skill มีวันหมดอายุ หรือ Expired ได้ รูปแบบการเรียนรู้และหลักสูตรการจัดอบรมจึงจำเป็นต้องอัปเดตตลอด ไม่ให้ล้าสมัย
ควรกำหนดรูปแบบ Short course ให้สอดคล้องกับรูปแบบ Competency based
Competency based ในที่นี้ คือ ฐานสมรรถนะ ที่ครอบคลุมถึง ความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะเชิงพฤติกรรมของบุคคล ซึ่งจำเป็นในการปฏิบัติงานตำแหน่งต่างๆให้ประสบความสำเร็จตามที่ทางสถานประกอบการคาดหวัง
“ผมมองว่า EEC Model Type B เป็นการปฏิรูปการเรียนรู้ที่ดี ตอบโจทย์การเตรียมกำลังคนได้ตรงเป้าและตรงตามความตั้งใจของ EEC และเป็นพลังขับเคลื่อน EEC ได้ ถ้าภาคการศึกษาและพัฒนากำลังคนมีการวางแผนงานที่ดี ใช้โมเดลการเรียนรู้นี้ไปด้วยกันอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถพิสูจน์ให้สถานประกอบการเชื่อมั่นว่าเราคือทางออกของการพัฒนากำลังคนยุคใหม่อย่างแท้จริงได้ไม่ยาก” ผู้อำนวยการสถาบัน MARA กล่าวสรุป
‘ผศ.ดร.ณยศ คุรุกิจโกศล’ ชี้การทำงานแบบ “เคียงบ่าเคียงไหล่” หัวใจของการขับเคลื่อน EEC HDC
