แพกเกจจิ้ง หรือ บรรจุภัณฑ์ เป็นสิ่งห่อหุ้มที่นอกจากจะปกป้องสินค้าไม่ให้เกิดความเสียหาย ยังเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า เป็นแรงสนับสนุนให้ผู้บริโภคตัดสินใจซื้อสินค้าได้ง่ายขึ้น
แต่การสร้างบรรจุภัณฑ์ในยุคนี้คงไม่ง่ายเหมือนในอดีต เพราะบรรจุภัณฑ์ยุคใหม่นอกจากความสวยงาม คงทน โดดเด่น ยังต้องตอบโจทย์ด้านสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัย และการสร้างคุณค่าต่อสังคมด้วย
ยกตัวอย่างผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์จากพลาสติกซึ่งมีสัดส่วนการใช้งานมากที่สุด จะต้องมีการพัฒนาที่ตอบโจทย์ความคิดสร้างสรรค์ต่อแนวทางการบริโภคที่ยั่งยืน ซึ่งสอดรับกับแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในตลาดโลกที่มุ่งไปสู่การใช้ Recycled PET Recycled PP รวมถึงการลงทุนเพื่อผลิตไบโอพลาสติก (PLA) ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยิ่งขึ้นอีกด้วย

งานวิจัยของ Westrock เรื่อง ความสำคัญของบรรจุภัณฑ์ที่ส่งผลต่อการซื้อของผู้บริโภค พบว่าปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจ ประกอบด้วย
- 65% เป็นลูกค้าใหม่ที่ตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าครั้งแรกจากบรรจุภัณฑ์
- 55% เป็นลูกค้าเดิมที่ซื้อสินค้าซ้ำเนื่องจากประทับใจในบรรจุภัณฑ์
- 50% เป็นลูกค้าที่เปลี่ยนแบรนด์เพราะมีประสบการณ์ที่ไม่ประทับใจในบรรจุภัณฑ์
จากผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่ามีลูกค้าใหม่ถึง 65% ตัดสินใจซื้อสินค้าครั้งแรกจากบรรจุภัณฑ์ นั่นหมายความว่าบรรจุภัณฑ์มีความสำคัญอย่างมากต่อยอดขายสินค้า รวมถึงยังสามารถสร้างความภักดีจากผู้บริโภคได้ พิสูจน์ได้จากมีลูกค้าถึง 50% เปลี่ยนไปหาแบรนด์ใหม่เพราะไม่ประทับใจในบรรจุภัณฑ์ ถือเป็นอาวุธที่ทรงพลังอย่างมาก

จึงไม่แปลกที่หลายบริษัทจะยอมทุ่มงบประมาณเพื่อการวิจัยและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ เพื่อให้ได้บรรจุภัณฑ์ใหม่ๆ ที่สามารถแก้ปัญหาให้กับลูกค้าได้ด้วย อาทิ กล่องยืดอายุผลไม้ เราเคยคิดบ้างไหมว่ามะม่วงที่เก็บไว้ประมาณ 1 อาทิตย์ จะสามารถยืดอายุออกไปได้อีก 1 อาทิตย์ด้วยกล่องกระดาษที่ดูจากภายนอกแล้วแทบไม่แตกต่างจากกล่องทั่วไป แต่ภายในกล่องกระดาษเป็นลูกฟูกที่ใช้เทคโนโลยีเคลือบผิวด้วยสารเคลือบชนิดพิเศษ ช่วยยืดอายุการเก็บรักษาผลไม้ในระหว่างการขนส่ง ภายใต้อุณหภูมิที่เหมาะสม ให้คงสภาพอยู่ได้นานขึ้น ทำให้สินค้าที่ส่งไปขายในต่างประเทศสามารถคงความสดได้นานขึ้น แก้ปัญหาเน่าเสียระหว่างทาง หรือระหว่างรอการจำหน่าย

แพกเกจจิ้งที่ดีต้องมีเอกลักษณ์และความโดดเด่น ถ้าเป็นยุคนี้ก็ต้องใส่ความเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเข้าไปด้วย ในเวทีการประกวดออกแบบบรรจุภัณฑ์ “WorldStar Packaging Awards 2019” ที่จัดโดย World Packaging Organisation (WPO) ณ กรุงปราก สาธารณรัฐเช็ก นักออกแบบไทยสามารถคว้างรางวัลชนะเลิศการออกแบบบรรจุภัณฑ์ระดับโลกมาได้หลายรายการ เช่น “รางวัลชนะเลิศประเภท Luxury Packaging” โดย ธารทิพย์ บ่อเพ็ชร์ จากบริษัทเอสซีจี แพคเกจจิ้ง จำกัด (มหาชน) กับผลงาน “Happiness under the Moon (Salute to joyful life)” ออกแบบกล่องขนมไหว้พระจันทร์โดยนำเรื่องราวของพระจันทร์กับกระต่ายมาถ่ายทอดบนชิ้นงานผ่านลวดลายกราฟิกสะดุดตา จุดเด่นคือการออกแบบและผลิตจากกระดาษรีไซเคิล ลดการใช้ถุง และสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้


ศูนย์วิจัยกสิกรไทย วิเคราะห์ทิศทางบรรจุภัณฑ์ในปี 2563 ท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นทั่วโลก แต่มูลค่าตลาดบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมน่าจะยังเติบโตเฉลี่ย 25% จากปีก่อนหน้า คิดเป็นมูลค่าประมาณ 2,100-2,400 ล้านบาท แม้จะชะลอลงจากปี 2562 ที่เติบโตเกือบเท่าตัว แต่ก็ยังทำให้ส่วนแบ่งตลาดในปี 2563 เพิ่มขึ้นจากประมาณ 1% ไปอยู่ที่ 2% ของมูลค่าตลาดบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มรวม


ขณะที่ในระยะ 5 ปีข้างหน้า ธุรกิจบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมน่าจะยังมีโอกาสในการขยายตลาดได้ ภายใต้ปัจจัยด้านความตระหนักต่อสิ่งแวดล้อมของผู้บริโภค ประกอบกับเงื่อนไขสนับสนุนการผลิต เช่น มาตรการส่งสริมการลงทุน ความพร้อมด้านวัตถุดิบทดแทน รวมทั้งมาตรการภาครัฐเพื่อสร้างระบบการจัดการขยะบรรจุภัณฑ์ ทำให้มูลค่าบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมน่าจะขยายตลาดได้เพิ่มขึ้นไปแตะระดับ 13,000-16,000 ล้านบาท ในปี 2568 ส่งผลให้ส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้นไปอยู่ที่ 8-10% ของมูลค่าตลาดบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มรวม



ข้อมูลจากกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม วิเคราะห์แนวโน้มความต้องการของผู้บริโภค หรือ เทรนด์การออกแบบบรรจุภัณฑ์ในปี 2564 ที่คาดว่าจะได้รับความนิยม ประกอบด้วย
1. บรรจุภัณฑ์กินได้ เนื่องจากผู้บริโภคให้ความสำคัญกับการดูแลสิ่งแวดล้อม หากบรรจุภัณฑ์สามารถรับประทานได้ ก็จะเป็นส่วนช่วยให้ปริมาณขยะในประเทศลดลง
2. บรรจุภัณฑ์สร้างสรรค์ ผ่านการพัฒนาให้บรรจุภัณฑ์สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน หรือเป็นตัวแทนที่สามารถสื่อสารแบรนด์ของผลิตภัณฑ์ได้อย่างชัดเจน
3. บรรจุภัณฑ์ไบโอ เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ผลิตจากเส้นใยธรรมชาติ สามารถย่อยสลายได้เอง ซึ่งถือเป็นการลดการทำลายสิ่งแวดล้อม และปริมาณขยะจากการใช้พลาสติก
4. บรรจุภัณฑ์รีไซเคิล เป็นบรรจุภัณฑ์ที่เกิดจากการนำขยะมารีไซเคิล ทั้งขยะพลาสติก โลหะ ขยะอีคอมเมิร์ซจำนวนมาก อาทิ กระดาษจากกล่องบรรจุสินค้าออนไลน์ และ กล่องไปรษณีย์ ที่มีแนวโน้มเพิ่มปริมาณขยะประเภทกระดาษมากยิ่งขึ้น
นี่คือส่วนหนึ่งของนวัตกรรมบรรจุภัณฑ์ที่เปลี่ยนไปในโลกยุคใหม่ ซึ่งถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาสังคม และอำนวยความสะดวกให้กับผู้บริโภค ไม่ใช่เฉพาะบริษัทใหญ่เท่านั้นที่ต้องดำเนินการ แม้กระทั่งธุรกิจเล็กๆ ก็หลีกไม่พ้นที่จะต้องเข้าสู่ห่วงโซ่นวัตกรรมเหล่านี้
เพราะถ้าใครปฏิเสธก็จะโดนปฏิเสธจากผู้บริโภคแน่นอน











