รายงานสถานการณ์น้ำของโลกชี้ให้เห็นว่าประชากรโลก 1 ใน 5 คน ไม่สามารถเข้าถึงน้ำสะอาด ขาดแคลนน้ำดื่ม และประชากรครึ่งหนึ่งของโลกขาดแคลนน้ำสะอาดตามหลักสุขาภิบาล
ที่น่าตกใจมากกว่านั้นก็คือประชากรมากกว่า 5 ล้านคนตายด้วยโรคที่เกิดจากน้ำไม่สะอาดในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา
สถาบันจัดการน้ำระหว่างประเทศ (IWMI) ประมาณการว่าปี ค.ศ. 2025 ประชากร 4 พันล้านคน ใน 48 ประเทศ (2 ใน 3 ของประชากรโลก) จะเผชิญกับปัญหาความขาดแคลนน้ำ
ในขณะที่ธนาคารโลกประมาณการว่า 30 ปีข้างหน้า ประชากรครึ่งหนึ่งของโลก จะประสบกับภาวะขาดแคลนน้ำหากยังคงมีการใช้น้ำที่ฟุ่มเฟือยอย่างเช่นในปัจจุบัน
3 พันล้านคนทั่วโลกกระทบ
องค์การสหประชาชาติ หรือ UN เปิดเผยรายงานเผยเมื่อวันพฤหัสบดี (26 พ.ย. 63) ประชากรประมาณ 1.5 พันล้านคนกำลังประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรง ทั้งจากการบริโภคน้ำที่ฟุ่มเฟือยและภัยแล้งเนื่องจากสภาพอากาศที่พังทลายและการจัดการที่ไม่ดี
แต่หากรวมประชากรทั่วโลกได้รับผลกระทบจากการขาดแคลนน้ำ เนื่องจากปริมาณน้ำจืดที่มีอยู่ลดลง 1 ใน 5 ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมามีมากกว่า 3 พันล้านคน
การเกษตรในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลกมีปัญหามากขึ้นเรื่อยๆ ผู้คนหลายพันล้านคนต้องเผชิญกับความอดอยากและการขาดแคลนอาหารเรื้อรังอย่างกว้างขวางอันเป็นผลมาจากความล้มเหลวในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ
Qu Dongyu ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) กล่าวว่า “เราต้องให้ความสำคัญอย่างมากในการสร้างความสมดุลของแหล่งน้ำจืดและการขาดแคลนน้ำเนื่องจากปริมาณน้ำฝนที่ไม่เพียงพอ ภาคการเกษตรต้องได้รับการแก้ไขทันทีและกล้าหาญด้วยการปรับปรุงแนวทางการทำฟาร์มทั่วโลกและจัดการทรัพยากรอย่างเท่าเทียมกัน”
รายงานจากองค์กร State of Food and Agriculture ประจำปี 2020 พบว่า 50 ล้านคนในแอฟริกาตอนใต้ของซาฮาราต้องเผชิญกับภัยแล้งขั้นรุนแรง ส่งผลร้ายแรงต่อพื้นที่เพาะปลูกทุกๆ 3 ปี ขณะที่พื้นที่เพาะปลูกมากกว่า 1 ใน 10 ของโลกต่างต้องเผชิญกับภัยแล้งบ่อยครั้ง เนื่องจากการเกษตรส่วนใหญ่ 60% พึ่งพาน้ำฝนเป็นหลัก แต่การเกษตรที่เหลือแม้จะได้รับน้ำจากการชลประทานก็ใช่ว่าจะไม่ประสบปัญหา เพราะมากกว่า 60% ของพื้นที่เพาะปลูกในเขตชลประทานทั่วโลกต่างก็ประสบปัญหาเรื่องน้ำเหมือนกัน
สำหรับประเทศไทยในระยะเวลาหลายสิบปีที่ผ่านมาได้เผชิญปัญหาเกี่ยวกับน้ำอย่างต่อเนื่อง อาทิ สถานการณ์ภัยแล้งที่รุนแรง ปริมาณน้ำสำรองในเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ไม่เพียงพอ ปัญหาแหล่งน้ำเสื่อมโทรมและปนเปื้อนสารพิษอันมีสาเหตุมาจากชุมชนเมือง รวมทั้งอุทกภัยรุนแรงที่เกิดขึ้น การเพิ่มของประชากรส่งผลต่อความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้น
ชู ‘เกษตร’ ใช้น้ำน้อย
การเกษตรในร่ม หรือ Indoor farming กลายเป็นหนึ่งในเทรนด์สำคัญของภาคการเกษตรที่ค่อยๆ มีบทบาทในเชิงพาณิชย์มากขึ้นในโลกและในไทย
การเข้าสู่ตลาดของผู้ประกอบการรายใหม่ เป็นรูปแบบการเกษตรที่นอกจากจะช่วยประหยัดการใช้ทรัพยากรน้ำ ปุ๋ย พื้นที่เพาะปลูก และ แรงงานแล้ว ยังช่วยควบคุมปริมาณและคุณภาพผลผลิตได้ตามที่ต้องการ เป็นรูปแบบการเกษตรภายในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างที่มีการควบคุมสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของพืช
Indoor farming ช่วยลดความผันผวนในด้านปริมาณและคุณภาพของผลผลิตได้ดีกว่าการเกษตรแบบดั้งเดิม อย่างไรก็ดี การเกษตรแบบใหม่นี้ต้องใช้เงินลงทุนสูงกว่าการเกษตรดั้งเดิม โดยเฉพาะการลงทุนระบบและเทคโนโลยีการเพาะปลูก ส่งผลให้ผู้ประกอบการที่ทำการเกษตรแบบ Indoor farming ส่วนใหญ่เลือกเพาะปลูกพืชที่ให้กำไรสูง และสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ในระยะเวลาสั้น เพื่อเพิ่มความถี่ในการเก็บเกี่ยวผลผลิตและขายสู่ตลาดได้หลายรอบ
Economic Intelligence Center (EIC) วิเคราะห์ว่า การเกษตรแบบ Indoor farming ในไทย ยังมีโอกาสเติบโตได้อีกมาก ด้วยปัจจัย 3 ข้อ คือ
1. การเข้าสู่ตลาดของผู้เล่นรายใหม่ ทั้งกลุ่มผู้ประกอบการรุ่นใหม่ กลุ่มทายาทเกษตรกรที่ปรับเปลี่ยนจากการเกษตรแบบดั้งเดิม และ กลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจอื่นๆ ที่หันมาขยายการลงทุนในการเกษตรแบบ Indoor farming
2. เทรนด์ความปลอดภัยด้านอาหาร ต่อยอดสู่ธุรกิจเกี่ยวเนื่องที่มีอยู่ เช่น ร้านอาหาร การท่องเที่ยว เป็นต้น
3. การตรวจสอบย้อนกลับของผู้บริโภค ซึ่งการเกษตรแบบ Indoor farming เป็นการทำการเกษตรในสิ่งปลูกสร้างระบบปิด ไม่มีการใช้สารกำจัดศัตรูพืช จึงสามารถตอบโจทย์ผู้บริโภคด้านความปลอดภัยจากสารพิษได้
นอกจากนี้ การที่ Indoor farming เป็นรูปแบบการเกษตรที่สามารถเพาะปลูกที่ใดก็ได้ จึงช่วยลดระยะทางการขนส่งผักและผลไม้ไปสู่ร้านอาหารหรือผู้บริโภคได้เร็วขึ้น ปัจจัยดังกล่าวช่วยขับเคลื่อนความสำเร็จการเกษตรแบบใหม่ในเชิงพาณิชย์พาณิชย์ได้มากขึ้น การสื่อสารถึงข้อดีของสินค้าเกษตรแบบนี้ เช่น ปลอดภัยจากสารพิษ ช่วยประหยัดทรัพยากรในการเพาะปลูกโดยเฉพาะทรัพยากรน้ำจะทำให้คนหันมาสนับสนุนมากขึ้น
10 แนวทางประหยัดน้ำ
เรามีความจำเป็นที่จะต้องช่วยกันดูแล รักษา ทรัพยากรน้ำจืดที่มีอยู่อย่างจำกัดให้มีการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ พอเพียง ให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างสมดุลของระบบนิเวศ และสมบูรณ์ต่อการนำมาใช้ประโยชน์ของมนุษย์ในอนาคต “การประปาส่วนภูมิภาค” ได้ออกมาให้คำแนะนำวิธีง่ายๆ สามารถทำกันได้ทุกคน เพื่อช่วยชาติสู้ภัยแล้งและช่วยกันประหยัดน้ำ ดังนี้
- 1. ใช้ฝักบัวอาบน้ำ ยิ่งรูฝักบัวเล็กก็จะช่วยประหยัดน้ำมากยิ่งขึ้น
- 2. แปรงฟันโดยรองน้ำใส่แก้วไว้บ้วนปากหลังแปรงฟัน ช่วยลดการสิ้นเปลืองน้ำได้
- 3. ล้างผักผลไม้ด้วยชามรอง
- 4. ใช้บัวรดน้ำต้นไม้แทนการใช้สายยางฉีด
- 5. ดื่มน้ำไม่หมดควรนำไปรดต้นไม้หรือใช้ประโยชน์อย่างอื่นแทนการเททิ้ง
- 6. รองน้ำไว้ใช้ยามเกิดเหตุฉุกเฉิน หรือรองน้ำฝนไว้ใช้ประโยชน์ทั่วไป
- 7. ซักผ้าในปริมาณมากๆ ต่อครั้งช่วยประหยัดน้ำได้มากกว่า
- 8. ใช้ถังรองน้ำเช็ดทำความสะอาดรถยนต์ ช่วยให้รถสะอาดและประหยัดน้ำดีกว่า
- 9. ใช้ถังรองน้ำทำความสะอาดสิ่งของต่างๆ เช่น ถูบ้าน
- 10. เช็ดคราบอาหารก่อนล้าง ช่วยลดปริมาณน้ำ ไม่สิ้นเปลือง
แม้จะเป็นปัญหาระดับโลก แต่การแก้ไข ต้องเริ่มต้นที่ตัวเรา!!
ที่มา :
- WWF
- PWA
- EIC
- The Guardian















