เรื่องเนื้อๆ ที่ควรรู้แบบเน้นๆ เพื่อพัฒนา อุตสาหกรรมการผลิตโคเนื้อไทย ให้โกอินเตอร์แบบถูกทาง

หลายคนคงยังไม่ทราบกันว่า ประเทศไทยมีพื้นที่ที่เหมาะสมต่อการเลี้ยงโคเนื้อ เรียกได้ว่าไม่เป็นสองรองใครในภูมิภาคและในทวีปเอเชีย ส่วนหนึ่งเพราะภาครัฐบาลมีนโยบายผลักดันให้ อุตสาหกรรมการผลิตโคเนื้อไทย เป็นสินค้าอุตสาหกรรมระดับพรีเมียม ด้วยการแปรรูป พัฒนาคุณภาพ มาตรฐาน รูปแบบ และบรรจุภัณฑ์ของสินค้า แบบครบวงจร

โดยภูมิภาคที่เลี้ยงโคเนื้อมากที่สุด คือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ร้อยละ 46.85 รองลงมาคือภาคกลาง ภาคเหนือ และภาคใต้ ร้อยละ 20.32 17.67 และ 15.16 ตามลำดับ ซึ่งจังหวัดที่เลี้ยงโคเนื้อมากที่สุดในประเทศไทย ได้แก่ นครราชสีมา สุรินทร์ กาญจนบุรี ศรีสะเกษ อุบลราชธานี บุรีรัมย์ ร้อยเอ็ด สกลนคร และนครศรีธรรมราช

ทั้งนี้ในปี 2562 มีปริมาณการผลิตโคเนื้อ 1.198 ล้านตัว เพิ่มขึ้นจากปี 2561 ซึ่งมีปริมาณการผลิต 1.126 ล้านตัว อัตราร้อยละ 4.62 ส่วนหนึ่งน่าจะเป็นเพราะเหล่า Meat lovers หรือคนรักเนื้อ ที่ช่วยกระตุ้นยอดขายเนื้อโคแบบชาบูหรือปิ้งย่าง ทำให้ความต้องการของตลาดภายในประเทศเพิ่มขึ้น
เพื่อทำความเข้าใจ อุตสาหกรรมการผลิตโคเนื้อไทย ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ พร้อมข้อเสนอแนะแนวทางส่งเสริมตลาดการผลิตอาหารของไทย ซึ่งเรามีความโดดเด่นอยู่แล้ว ให้ยิ่งเข้มแข็งขึ้นอีก ซึ่งถ้าเราสามารถทำให้ได้มาตรฐาน ย่อมสามารถส่งออกสร้างรายได้เข้าประเทศได้อีกมหาศาล

เข้าใจ อุตสาหกรรมการผลิตโคเนื้อไทย ถึงห่วงโซ่อุปทาน ถ้าอุตสาหกรรมนี้โต ใครได้ประโยชน์บ้าง

ก่อนจะไปรู้ถึง ห่วงโซ่อุปทานของโคเนื้อไทย ว่าถ้ามีการพัฒนาอุตสาหกรรมด้านนี้ให้เติบโตได้แล้ว ใครจะได้ประโยชน์บ้าง บทความเรื่อง “ปศุสัตว์ไทยโคเนื้อ” ที่จัดทำขึ้นโดย สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ได้อัปเดตให้รู้ถึง สถานการณ์การผลิตโคเนื้อของโลก ปี 2558 – 2562 ก่อนว่า การผลิตในปี 2558 – 2562 การผลิตเนื้อโคของประเทศต่างๆ เพิ่มขึ้นในอัตราร้อยละ 1.03 ต่อปี โดยมีผู้ผลิตรายใหญ่ที่เพิ่มขึ้นได้แก่ สหรัฐอเมริกา บราซิล จีน และอินเดีย
ในประเทศต่างๆทั่วโลก ประเทศบราซิลส่งออกโคเนื้อมากที่สุด รองลงมาได้แก่ ออสเตรเลีย อินเดีย และสหรัฐอเมริกา โดยในปี 2562 มีการส่งออกเนื้อโค 11.02 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2561 ที่มีการส่งออก 10.57 ล้านตัน ร้อยละ 4.31
กลับมาในบริบทของประเทศไทย จากผลการวิจัยของกรมปศุสัตว์ ได้อธิบายเพิ่มเติมถึงห่วงโซ่อุปทานของโคเนื้อ ว่าในวงจรของ อุตสาหกรรมการผลิตโคเนื้อไทย มีใครได้ประโยชน์จากอุตสาหกรรมนี้บ้าง

เกษตรกรผู้ผลิตพันธุ์โคเนื้อ

กลุ่มต้นน้ำ ประกอบด้วย เกษตรกรผู้ผลิตพันธุ์โคเนื้อ เกษตรกรผู้เลี้ยงโคขุน ผู้ค้าโคขุน หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โรงฆ่าสัตว์ ผู้ค้าส่งเนื้อโคขุนทั้งคุณภาพสูงและต่ำ ผู้บริโภค
กลุ่มกลางน้ำ ประกอบด้วย
  1. หน่วยงานที่ส่งเสริมการเลี้ยง เป็นหน่วยงานของรัฐที่ดำเนินการช่วยเหลือสนับสนุนให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคขุนในด้านการผลิต การตลาด และการจำหน่าย
  2. ผู้ค้าโคขุน ผู้ค้าโคขุนรับซื้อเป็นซากโคขุน ซึ่งต้องผ่านกรรมวิธีการฆ่าและชำแหละที่ถูกวิธีในโรงฆ่า
  3. ผู้ค้าส่งเนื้อโคขุน เป็นผู้รับซื้อซากโคขุนจากหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริม และสนับสนุนการเลี้ยงโคเนื้อขุน โดยผู้ค้าส่งเนื้อโคขุน ส่วนใหญ่เป็นพ่อค้าในตลาดกรุงเทพฯ เมื่อผู้ค้าส่งเนื้อโคขุนซื้อซากโคขุนแล้ว จึงนำมาชำแหละแบ่งชั้นตามคุณภาพเนื้อตัดแต่งและบรรจุภัณฑ์โดยเฉพาะชิ้นส่วนเนื้อที่มีคุณภาพแล้วส่งไปจำหน่ายตามตลาดชั้นสูง ได้แก่ ซุปเปอร์มาร์เก็ต ภัตตาคาร และโรงแรม
  4. โรงฆ่าสัตว์โคขุน เป็นสถานที่เพื่อบริการฆ่าและชำแหละสัตว์ โดยการฆ่าต้องการความประณีตมากกว่าโรงฆ่าสัตว์ทั่วไป ซึ่งมีกรรมวิธีการฆ่าและชำแหละที่ได้มาตรฐาน
  5. โรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์จากโคเนื้อ มีจำนวน 194 แห่ง
  6. ผู้ค้าปลีกเนื้อโคขุน แบ่ง เป็นผู้ประกอบการค้าปลีกเนื้อโคขุนคุณภาพดีหรือสำหรับตลาดชั้นสูง ในรูปของ ซุปเปอร์มาร์เก็ต และผู้ค้าปลีกตลาดทั่วไปที่จำหน่ายเนื้อโคทั้งคุณภาพดี คุณภาพปานกลาง จนถึงระดับคุณภาพต่ำ

การผลิตโคเนื้อ

เรื่องน่ารู้ ใช้เนื้อทำอาหารอย่างเหมาะสม ก็อร่อยได้แบบเอาอะไรมาแลกก็ไม่ยอม

กรมปศุสัตว์ ได้แนะนำวิธีการนำเนื้อโคไปใช้ประโยชน์อย่างถูกต้องและเหมาะสม โดยให้แนวทางว่าต้องคำนึงวัตถุประสงค์ของผู้บริโภคว่าจะนำเนื้อนั้นไปใช้ทำอะไร ซึ่งแบ่งออกเป็น
  • ผู้บริโภคที่นำเนื้อสดไปประกอบอาหาร
  1. อาหารไทย ส่วนใหญ่จะใช้เนื้อโคพื้นเมือง หรือเนื้อโคลูกผสมพื้นเมืองกับพันธุ์อเมริกันบราห์มัน
  2. อาหารญี่ปุ่น – เกาหลี นิยมใช้เนื้อที่สไลด์เป็นแผ่นบางหรือหั่นเป็นชิ้นเล็ก แต่เนื้อต้องนุ่มและมีไขมันแทรก เพราะนิยมนำไปย่างบนกระทะย่าง ลวกในน้ำซุป ทำชาบู และผัดเนื้อจานร้อน เนื้อที่เหมาะสมควรจะเป็นเนื้อโคขุนลูกผสมเลือดยุโรป
  3. อาหารเพื่อสุขภาพ ควรเป็นเนื้อที่ไม่ติดมันและไม่มีไขมันแทรก ถ้าใช้เนื้อโคพื้นเมืองที่ได้มาจากการเลี้ยงปล่อยหากินตามทุ่งหญ้าธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์จะดีมาก และควรนำเนื้อมาสไลด์เป็นแผ่นบางก่อนนำไปประกอบอาหาร

การแปรรูปเนื้อ

  • เนื้อที่ถูกนำไปใช้ใน อุตสาหกรรมแปรรูปจากเนื้อโค ซึ่งผลิตภัณฑ์เนื้อแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้
  1. ผลิตภัณฑ์เนื้อคงรูปเดิม ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้เนื้อทั้งก้อน เช่น แฮมเนื้อโค (beef ham) และ แฮมดิบ (raw cured beef) ที่ใช้เนื้อสะโพกพับนอก
  2. ผลิตภัณฑ์เนื้อลดรูป เนื้อจะถูกลดขนาดก่อนเข้าสู่กระบวนการแปรรูปโดยใช้เนื้อขนาดเล็ก และเนื้อจากชิ้นส่วนที่เหนียวหรือเศษเนื้อที่ได้จากการตัดแต่ง ผลิตภัณฑ์เนื้อลดรูป ได้แก่ แหนมเนื้อที่ผลิตจากเนื้อโคพื้นเมือง ไส้กรอกเปรี้ยว แฮมเบอร์เกอร์ ไส้กรอกรมควัน โบโลญ่า และมีทโลฟ เป็นต้น

รู้ไว้ พร้อมนำไปปรับใช้ ส่งเสริม อุตสาหกรรมโคเนื้อไทย ให้ไปได้ไกลยิ่งขึ้น

บทความเรื่อง “ปศุสัตว์ไทย โคเนื้อ” ยังได้ให้ข้อเสนอแนะไปยังภาครัฐ ว่าควรส่งเสริมในด้านไหนเพิ่มเติมเพื่อผลักดันให้อุตสาหกรรมโคเนื้อของไทย เติบโตไปได้อีก
ด้านการผลิต
  • เกษตรกรผู้ผลิตโคเนื้อส่วนใหญ่ในประเทศไทย ยังไม่มีความสามารถในการผลิตโคเนื้อในระดับพรีเมียม ภาครัฐจึงควรสนับสนุนและพัฒนาสายพันธุ์โคเนื้อที่ให้เนื้อคุณภาพดี และได้มาตรฐานเป็นที่ต้องการของผู้บริโภค รวมทั้งสนับสนุนเกษตรกรให้มีความรู้ความเข้าใจที่ดีและถูกต้องต่อการพัฒนาการผลิต
  • ต้องจัดการดูแลที่ดีทำให้โคเนื้อเจริญเติบโตดี ไม่ป่วย และไม่ต้องใช้ยานั้น จะช่วยลดต้นทุนในการผลิตของเกษตรกรได้ รวมทั้งขั้นตอนการผลิตพันธุ์สัตว์ต้องได้มาตรฐาน ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานของกรมปศุสัตว์
  • เกษตรกรผู้ผลิตโคเนื้อส่วนใหญ่ของไทยนิยมเลี้ยงโคเป็นอาชีพเสริม ภาครัฐควรปรับโครงสร้างการผลิต ส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงโคเป็นอาชีพหลัก โดยปรับระบบการเลี้ยงเป็น Intensive และเลี้ยงแบบยืนโรง ส่งเสริมการเลี้ยงโคเป็นอุตสาหกรรมปศุสัตว์ครบวงจร
  • พัฒนาคุณภาพของบุคลากรรุ่นใหม่ที่จะเข้ามาดำเนินงานฟาร์มต่อจากรุ่นสู่รุ่น หรือในระบบธุรกิจต้องมีความรู้ความเข้าใจตลอดทั้งห่วงโซ่การผลิต
  • เมื่อพบปัญหาโคป่วยเป็นโรค ในกระบวนการดูแลรักษาเมื่อโคเนื้อป่วยนั้นเกษตรกรหรือเจ้าของฟาร์มควรปรึกษาสัตวแพทย์ซึ่งมีความรู้ความชำนาญ หรืออาจปรึกษาโดยตรงจากสำนักงานปศุสัตว์อำเภอในท้องที่ เพื่อให้สามารถรักษาโรคได้ตามกระบวนการทางวิชาการที่ถูกต้อง
  • ควรพัฒนามาตรฐานโรงงานและโรงเชือดแบบ GMP เช่น โรงฆ่าที่ได้มาตรฐาน GMP HACCP และ HALAL รวมทั้งมาตรฐานของการเลี้ยงแบบ GAP
  • ปัญหาโรคปากและเท้าเปื่อยที่เกิดขึ้นในสัตว์กีบ เช่น โค และกระบือ เป็นปัญหาเรื้อรังในพื้นที่เขตติดต่อชายแดนของไทย สาเหตุส่วนใหญ่มาจากการนำวัวที่ติดโรคลักลอบเข้ามาตามตะเข็บชายแดนทำให้ติดต่อมายังโค กระบือ แพะ และแกะ ที่เลี้ยงภายในประเทศ ดังนั้น ภาครัฐโดยกรมปศุสัตว์จึงต้องหาแนวทางการแก้ปัญหาโรคระบาดในโคในระยะยาวร่วมกับประเทศเพื่อนบ้าน พร้อมทั้งหาแนวทางเพิ่มมูลค่าเนื้อสัตว์ด้วยการรณรงค์ต้อนฝูงโคเข้าระบบโรงฆ่าอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ส่วนในด้านการตลาด ควรส่งเสริมให้ครบทุกด้าน ดังนี้
  • สนับสนุนการสร้างเอกลักษณ์ของเนื้อโคไทย (New brand)
เช่น เนื้อจากโคพื้นเมืองที่มีขนาดเล็ก เจริญเติบโตได้ดีในสภาพการปล่อยเลี้ยงตามธรรมชาติอาจจัดเป็น organic beef หรือ natural beef ได้
  • สนับสนุนการสร้างระบบการผลิตเนื้อโคคุณภาพสูง
เพื่อแข่งขันกับตลาดเนื้อโคจากประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ และควรผลักดันการผลิตเนื้อโคที่มีคุณภาพของไทยที่มีอยู่แล้วภายใต้แบรนด์ “โคขุนโพนยางคำ” ของจังหวัดสกลนคร ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นโคเนื้อคุณภาพพรีเมี่ยมของไทย แต่เนื่องด้วยมีจำนวนโคที่นำมาผลิตน้อยประกอบกับพื้นที่ที่ทำการเลี้ยงมีไม่มาก จึงควรขยายจำนวนโคและพื้นที่การผลิตให้มีมากขึ้นเพียงพอต่อผู้บริโภค
  • ควรเพิ่มช่องทางการหาตลาดที่ร่วมกับสหกรณ์เลี้ยงโคเนื้อในพื้นที่
โดยเฉพาะในตลาดจีนและมาเลเซีย ซึ่งจีนมีการนิยมบริโภคเนื้อโคเพิ่มขึ้นอย่างมาก จากปี 2556 ดังนั้นจึงเป็นโอกาสในการขยายช่องทางการตลาดโคเนื้อในประเทศ
  • ส่งเสริมให้มีการขายผลผลิตภัณฑ์โคขุนเนื้อแปรรูปมากกว่าขายแบบมีชีวิต ซึ่งจะสร้างรายได้ให้กับกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อในประเทศได้มากกว่า
  • แสวงหาความร่วมมือระหว่าง เพื่อลดปัญหาเรื่องการค้าโคเถื่อนตามแนวชายแดนไทย ลาว กัมพูชา
ใช้ประโยชน์ที่ตั้งของไทยซึ่งเป็นศูนย์กลางของอาเซียน โดยเฉพาะที่จังหวัดมุกดาหารและนครพนม ซึ่งเป็นเมืองคู่มิตรกับแขวงสะหวันนะเขต เปิดทางเข้าไปทำฟาร์มเลี้ยงโคขุนในช่วงที่ใกล้จะจำหน่ายในสะหวันนะเขต สร้างความร่วมมือในการชำแหละ และวางมาตรฐานการแปรรูปและบรรจุภัณฑ์ ที่มีประสิทธิภาพ

  • พัฒนาศักยภาพ ส่งออกไปตลาดเพื่อนบ้าน
ปัจจุบันประเทศที่มีแนวโน้มการบริโภคโคเนื้อเพิ่มสูงขึ้น ได้แก่ เมียนมา สปป.ลาว และจีน เมื่อมีความต้องการบริโภคเพิ่มขึ้นจึงส่งผลทำให้ราคาเนื้อโคสูงขึ้นตามไป จึงเป็นโอกาสที่สำคัญของประเทศไทยในการพัฒนาศักยภาพการผลิตเพื่อส่งออกไปยังตลาดในประเทศเพื่อนบ้าน
  • ส่งเสริมให้เกษตรกรผู้ผลิตโคเนื้อของไทยพัฒนาคุณภาพเทียบเท่าเนื้อโคจากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์
จากความตกลงการค้าเสรีของไทยกับออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ไทยจะต้องลดภาษีนำเข้าเป็น 0 และยกเลิกมาตรการปกป้องพิเศษ ในสินค้ากลุ่มเนื้อวัว เครื่องใน และกลุ่มผลิตภัณฑ์นม เนย เนยแข็ง
ดังนั้นในวันที่ 1 มกราคม 2564 คาดว่าไทยจะนำเข้าโคมีชีวิต เนื้อโคแช่แข็ง และเครื่องในโคแช่แข็งจากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์มากขึ้น เป็นผลจากการที่เนื้อโคนำเข้าราคาถูกกว่าเนื้อโคในประเทศไทย
ด้วยเหตุนี้ เกษตรกรผู้ผลิตโคเนื้อของไทยจะต้องมีการพัฒนาคุณภาพเทียบเท่ากับเนื้อโคที่ผลิตได้จากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ และเพื่อรองรับการเป็นศูนย์กลาง โคเนื้อและผลิตเนื้อของอาเซียนร่วมกับ CLMV

ทั้งนี้ ภาครัฐควรออกมาตรการเยียวยาและช่วยเหลือ และเร่งพัฒนาขีดความสามารถทางการแข่งขันในด้านต่างๆ ได้แก่ พัฒนาศักยภาพการผลิตและการตลาดตลาดโคเนื้อรองรับ ลดต้นทุนการผลิต พัฒนาคุณภาพสินค้าให้ตรงความต้องการของตลาด พัฒนาสินค้าและผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน และมีความปลอดภัย รวมถึงส่งเสริมให้แปรรูปสินค้าเกษตรเพื่อให้มีมูลค่าเพิ่มขึ้น


เรียนรู้และเข้าใจ อุตสาหกรรมในไทยที่มีความโดดเด่น ต้องส่งเสริมอย่างไรให้ถูกทาง

ชี้ ‘อุตสาหกรรมโลจิสติกส์ไทย’ จะโตได้ บุคลากรที่มีทักษะ ‘โลจิสติกส์อัจฉริยะ’ ต้องเพิ่มขึ้นด้วย

บลูเทค: อุตสาหกรรมใหม่ การลงทุนสัญชาติไทย ศักยภาพระดับโลก

ส่องแนวทาง อุตสาหกรรมการบิน และ ภาคการท่องเที่ยว ผนึกกำลัง เตรียมพร้อมรับโอกาสหลังวิกฤต

Previous articleศูนย์ฯ ‘D Club’ รองรับ ‘อุตสาหกรรมดิจิทัลคอนเทนต์’ แก้ปัญหางานครีเอทีฟล้น คนสายดิจิทัลไม่พอ
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.345
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์