5 วิธีป้องกันภัยไซเบอร์ (ระลอกใหม่) และการปรับตัวรับ PDPA ที่จะบังคับใช้ในอีก 5 เดือนข้างหน้า

ไม่ว่าคุณจะมองโควิด-19 ที่แพร่กระจายอย่างรวดเร็วในประเทศไทยว่า เป็นระลอก 2 หรือระลอกใหม่ ทุกคนก็ยังต้องสวมหน้ากากอนามัย ล้างมือบ่อยๆ เว้นระยะห่างทางกายภาพ เพื่อป้องกันการติดหรือแพร่กระจายเชื้อ ขณะเดียวกัน เมื่อต้องทำงานจากที่บ้านมากขึ้น การใช้งานอุปกรณ์ IoT ต่างๆ ก็ควรเพิ่มระดับการป้องกันภัยไซเบอร์ เช่น เปลี่ยนรหัสผ่านให้คาดเดายากขึ้น ไม่ใช่รหัสซ้ำๆ ในอีเมลและโซเชียล มีเดีย ตรวจเช็คแอปพลิเคชันที่ใช้งานอยู่ ว่ามีกี่อุปกรณ์ที่เข้าถึงได้ สำหรับองค์กรก็ควรเตรียมการปกป้องข้อมูล (Data Protection) และให้ฝ่ายไอทีแนะนำวิธีป้องกันหรือตรวจสอบพนักงานเอาไว้ เพราะหากจัดเก็บหรือจัดการข้อมูลแล้วยังเหลือช่องโหว่ ภัยไซเบอร์ก็โจมตีเราได้ง่ายๆ เหมือนโคโรน่าไวรัสนั่นเอง!


อย่าให้ ‘สินทรัพย์สำคัญ’ สูญหายไป
“หลายองค์กรต่างตระหนักถึงความสำคัญของการดูแลความปลอดภัยของข้อมูล แต่ยังไม่แน่ใจว่า จะเริ่มดำเนินการอย่างไร ทั้งนี้ การกำหนดแนวทางว่าควรบริหารจัดการข้อมูลอย่างไร ต้องเริ่มจากการประเมินความพร้อม หรือสำรวจช่องโหว่ด้านการจัดการข้อมูล เพื่อวางแนวทางป้องกันได้อย่างตรงจุด”  ฉันทชา สุวรรณจิตร์ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ (COO) บริษัท บลูบิค กรุ๊ป จำกัด กล่าวถึงการอุดช่องโหว่ในโลกไซเบอร์
ฉันทชา สุวรรณจิตร์
ฉันทชา สุวรรณจิตร์ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ (COO) บริษัท บลูบิค กรุ๊ป จำกัด
ปัจจุบันข้อมูลลูกค้ากลายเป็น ‘สินทรัพย์สำคัญ’ ขององค์กร โดยเฉพาะสำหรับการทำการตลาดแบบ Personalized Marketing ที่ผู้ประกอบธุรกิจสามารถนำเสนอสินค้าและบริการได้ตรงความต้องการ ตอบโจทย์ปัญหาของผู้บริโภค จนนำไปสู่การเพิ่มยอดขาย จากการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสมลงตัว
ในฐานะ COO ของ Bluebik บริษัทที่ปรึกษาด้านกลยุทธ์และการจัดการนวัตกรรมและเทคโนโลยี เปิดเผยว่า การประเมินความพร้อมหรือช่องโหว่การบริหารจัดการข้อมูลขององค์กรควรเริ่มด้วยการศึกษาและวิเคราะห์เพื่อระบุแหล่งที่มาข้อมูล โครงสร้างการจัดเก็บข้อมูล การเข้าถึง การไหลของข้อมูล จากนั้นประเมินความเสี่ยงและวิเคราะห์ช่องโหว่ของมาตรการที่องค์กรดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน
“การประเมินประสิทธิภาพของกระบวนการในการบริหารจัดการข้อมูล เป็นสิ่งที่องค์กรส่วนใหญ่ละเลย โดยองค์กรจำนวนมากมักให้ความสำคัญและพุ่งเป้าไปที่การนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ ซึ่งแท้จริงแล้วเทคโนโลยีมีส่วนช่วยเพียง 10% เท่านั้น” 
“หากองค์กรขาดการประเมินความพร้อมในการบริหารจัดการข้อมูล ก่อนการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้อาจประสบปัญหาว่า เทคโนโลยีนั้นอาจไม่ได้เหมาะสมหรือตอบโจทย์ความต้องการที่แท้จริงในด้านการบริหารจัดการข้อมูลขององค์กรก็เป็นได้” ฉันทชาเน้นย้ำ

Data protection

หลังประเมินช่องโหว่การบริหารจัดการข้อมูล องค์กรต้องกำหนดมาตรการในการบริหารจัดการเพื่อคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามที่กฎหมายกำหนด รวมถึงกระบวนการบริหารจัดการข้อมูลให้สอดคล้องกับ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ Personal Data Protection Act (PDPA) โดยพิจารณาตั้งแต่
  • ขั้นตอนการขอความยินยอมจากเจ้าของข้อมูล (Consent) ซึ่งต้องแจ้งอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
  • ชี้แจงวัตถุประสงค์การเก็บ / การประมวลข้อมูล รายละเอียด ระยะเวลา
  • สิทธิของเจ้าของข้อมูล
ขั้นตอนถัดมาคือ การกำหนดแนวทางการจัดการข้อมูลเพื่อแก้ไขปัญหา
ในปัจจุบัน กระบวนการทำงานขององค์กรธุรกิจส่วนใหญ่อยู่บนช่องทางออนไลน์และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ทำให้มีข้อมูลปริมาณมากไหลเวียนภายในองค์กร และข้อมูลดังกล่าวก็กระจัดกระจาย ไม่ได้รวมอยู่ในที่เดียวกัน หรืออาจจะไม่ได้จัดเก็บรวบรวมอย่างเป็นระบบ ส่งผลไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่า แหล่งข้อมูล (Source of Data) จัดเก็บอยู่ตรงไหนบ้าง ทำให้การป้องกันข้อมูลรั่วไหลหรือสูญหายเป็นเรื่องยากยิ่งขึ้นสำหรับองค์กร

Data protection
5 วิธีจัดการข้อมูลให้ปลอดภัย ลดเสี่ยงภัยไซเบอร์ 
  1. จัดโครงสร้างข้อมูล (Data Mapping)
    เพื่อตรวจสอบว่าองค์กรมีข้อมูลอะไร และข้อมูลถูกเก็บไว้ที่ใดบ้าง โดยจะแสดงถึงแหล่งข้อมูลต้นทางปลายทาง ความสัมพันธ์ของข้อมูล และการไหลเวียนของข้อมูล ทำให้องค์กรนำข้อมูลไปใช้งานได้ง่ายขึ้น และหากเกิดปัญหาข้อมูลรั่วไหลหรือถูกขอให้ลบข้อมูล จะช่วยให้ระบุตำแหน่งข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว
  2. จัดลำดับความสำคัญของข้อมูล (Prioritization)

    เป็นการนำข้อมูลที่จัดให้เป็นระบบแล้ว มาจัดลำดับความสำคัญตามระดับความอ่อนไหวของข้อมูล (Sensitivity Level)ซึ่งข้อมูลที่มีความอ่อนไหวหมายถึงข้อมูลที่เสี่ยงสร้างความเสียหายต่อบุคคลหรือองค์กรหากมีการเปิดเผยข้อมูลนั้น โดยการจัดลำดับความสำคัญของข้อมูลจะช่วยให้องค์กรสามารถออกแบบนโยบาย แนวทางจัดการข้อมูล และวางแผนการดำเนินงานได้อย่างเหมาะสมในอนาคต
  3. พัฒนาระบบควบคุมการเข้าถึงข้อมูล (Access Control System)

    เพื่อช่วยสร้างความปลอดภัยรัดกุมในการจัดการข้อมูล โดยระบบที่องค์กรควรพัฒนาเพิ่ม เช่น ระบบการให้สิทธิ์เข้าถึงข้อมูลและการยืนยันตัวตน การเข้ารหัสข้อมูลเพื่อรักษาความปลอดภัย (Encryption)รวมถึงการทำข้อมูลให้เป็นนิรนาม (Anonymization) ซึ่งหมายถึง การทำให้ข้อมูลส่วนบุคคลไม่สามารถระบุตัวตนของบุคคลได้เพื่อคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เป็นต้น
  4. กำหนดค่าและทดสอบระบบ (Configuration and Testing)

    ควรเริ่มจากการกำหนดมาตรฐานการตั้งค่าระบบปฏิบัติการ ระบบฐานข้อมูล และอุปกรณ์อื่นๆ ภายในเครือข่าย เพื่อเพิ่มความปลอดภัยอีกขั้นในการเข้าถึงข้อมูล รวมถึงต้องจัดเก็บการเปลี่ยนแปลงการตั้งค่า และตรวจสอบการตั้งค่าอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับระบบการจัดเก็บข้อมูล
  5. ผลักดันสู่การปฏิบัติจริง (Implementation)

    องค์กรควรมีทีมงานเฉพาะกิจในการวางแผนและบริหารจัดการ เพื่อผลักดันการให้แผนการจัดการข้อมูลเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและถูกต้องตามกฎหมาย โดยคณะทำงานควรเป็นมาจากตัวแทนที่เหมาะสมจากแต่ละฝ่ายงานที่เกี่ยวข้อง
“คงต้องบอกว่า การปรับโครงสร้างระบบเพื่อรักษาความปลอดภัยของข้อมูล เป็นสิ่งที่องค์กรต้องให้ความสำคัญและดำเนินการอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ที่กลับมาน่ากังวลอีกครั้งเมื่อไม่นานนี้ ทำให้องค์กรตระหนักเรื่องนี้น้อยลง แตกต่างจากในช่วงแรกๆ ที่องค์กรต่างตื่นตัวเรื่องการปรับกระบวนการและการจัดการข้อมูลเพื่อให้สอดรับกับ PDPA ที่กำลังจะบังคับใช้ในปี 2564” ฉันทชากล่าว

Data protection

PDPA กับประเด็นที่ต้องไม่มองข้าม

มิใช่เพียง การรักษาความปลอดภัยของข้อมูล (Data Security) ที่องค์กรต้องให้ความสำคัญเพื่อป้องกันไม่ให้ข้อมูลภายในองค์กรรั่วไหลหรือถูกโจรกรรม แต่ยังต้องปรับกระบวนการให้สอดคล้องกับระเบียบข้อบังคับต่างๆ ของภาครัฐ เช่น พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ Personal Data Protection Act (PDPA) ที่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 27 พฤษภาคม 2564
จากประสบการณ์ในการให้คำปรึกษาเกี่ยวกับแนวทางการปรับกระบวนการธุรกิจให้สอดรับกับ PDPA ผู้บริหารบลูบิคย้ำว่า องค์กรควรให้ความสำคัญกับเรื่อง ‘ข้อมูล’ โดยต้องไม่มองข้าม 3 ประเด็น ดังนี้ 
  • 1. การให้ความรู้ความเข้าใจเรื่อง PDPA แก่บุคลากรในองค์กร เพื่อให้พร้อมสำหรับการปฏิบัติงานจริง
  • 2. การกำหนดกระบวนการทำงานให้มีความชัดเจน
    ตั้งแต่การวางนโยบายและแผนกลยุทธ์การนำข้อมูลไปใช้งาน พร้อมระบุความชัดเจนของสิทธิ์ หน้าที่ และความรับผิดชอบ รวมไปถึงขั้นตอนการตรวจสอบหากเกิดกรณีข้อมูลรั่วไหล
  • 3. การเลือกใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับขนาดและระบบข้อมูลขององค์กร
    รวมถึงควรปรับเทคโนโลยีให้ทันสมัย เอื้อต่อการรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
การเตรียมความพร้อมอย่างรอบด้านด้วยความเข้าใจ ทั้งเรื่องโครงสร้างข้อมูล บุคลากร กระบวนการ และเทคโนโลยี จะช่วยให้องค์กรป้องกันความเสี่ยงและรักษาความปลอดภัยของข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ