ไวรัสโควิด-19 ส่งผลร้ายแรงต่อระบบเศรษฐกิจโลกและสร้างความวิกฤตให้อุตสาหกรรมต่างๆ อย่างมากมาย แต่ถึงที่สุดแล้วไวรัสร้ายตัวนี้ก็ต้องถูกสยบด้วยฝีมือมนุษย์ แต่สิ่งที่น่ากังวลก็คือการปรับตัวของธุรกิจนับจากนี้ เนื่องจาการการขาดแคลนแรงงานที่กำลังจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ของหลายกิจการในอนาคตอันเนื่องมาจากการระบาดครั้งนี้
จากข้อมูลของสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พบว่าโรงงานอุตสาหกรรมประมาณ 70% ในประเทศไทยยังมีระบบการผลิตอยู่ในระดับ 2.0 หรือ 2.5 คือเป็นกลุ่มที่ใช้แรงงานเข้มข้นในกระบวนการผลิต ขณะที่บริษัทข้ามชาติที่มาลงทุนในไทยได้ปรับกระบวนการผลิตไปสู่ระดับที่ 3 คือมีการใช้หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติเข้ามาช่วยในกระบวนการผลิต CNC (Computer Numerical Control) มากขึ้น
ข้อมูลจาก A&B Associated ระบุว่าการผลิตได้เข้าสู่ยุคที่ใช้ Computer ควบคุมการทำงานแทนคน มีการใช้ Barcode หรือ RFID ในการควบคุมสายพานการผลิตผ่านระบบ Network การตอบสนองของการสื่อสารที่ฉับไวขึ้นของระบบ 5G ทำให้เราสามารถสั่งงานเครื่องจักรได้อย่างรวดเร็ว ฉับไว ถูกต้อง และ แม่นยำ

ประเทศไทยมีการนำเข้าหุ่นยนต์และเครื่องจักรอัตโนมัติมาช่วยทำงานโดยเฉลี่ยปีละ 200,000 ล้านบาท ในเอเชียมีการสั่งซื้อหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติถึง 40% ของโลก มีการคาดหมายว่าในปี 2562-2564 อุตสาหกรรมหุ่นยนต์ในไทยจะขยายตัวถึง 21%
ข้อมูลของ International Federation of Robotics (IFR) พบว่า ปี 2562 ยอดขายหุ่นยนต์ทั่วโลก ประมาณ 421,000 ยูนิต ภูมิภาคเอเชียมียอดขายสูงสุดอยู่ที่ 285,000 ยูนิต และมีอัตราการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง คาดว่าในปี 2565 จะมียอดขายสูงถึง 420,000 ยูนิต คิดเป็น 72.9% ของยอดขายหุ่นยนต์ทั่วโลก (576,000 ยูนิต)
ข้อมูล IFR ยังระบุอีกว่า ในปี 2560 ประเทศไทยนำเข้าหุ่นยนต์เป็นจำนวน 3,386 ยูนิต เพิ่มขึ้นถึง 28% เมื่อเทียบกับการขยายตัว 3.5% ในปี 2559
วิจัยกรุงศรีรายงานแนวโน้มอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ส่วนใหญ่ถูกใช้เพื่อการลำเลียงในระบบสายพานและการบรรจุภัณฑ์ การปรับใช้หุ่นยนต์ในภาคอุตสาหกรรม ถือเป็นสิ่งจำเป็นต่อการพัฒนาภาคการผลิตของไทยเพื่อให้สอดคล้องกับการปรับระบบการผลิตในห่วงโซ่อุปทานของโลก ทั้งหุ่นยนต์กึ่งอัตโนมัติ (Semi-automated robot) คือหุ่นยนต์ที่ควบคุมโดยมนุษย์ และ หุ่นยนต์อัตโนมัติ (Fully-automated robot) ที่มีความสามารถในการทำงานอย่างเป็นอิสระโดยปราศจากการแทรกแซงควบคุมโดยมนุษย์
อุตสาหกรรมหุ่นยนต์ กลายเป็น 1 ใน 12 อุตสาหกรรมเป้าหมายในการยกระดับการเติบโตทางเศรษฐกิจจากการขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี หรือ นโยบายประเทศไทย 4.0 ถือเป็นกลไกที่ช่วยปรับกระบวนการผลิตให้ตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภค (Mass customization) ที่มีความหลากหลายและเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ทั้งยังช่วยในการปรับปรุงกระบวนการผลิตสินค้าและบริการภายในโรงงาน ร้านค้า หรือสถานประกอบการให้เป็นไปอย่างราบรื่น เที่ยงตรงแม่นยำ รวมถึงการลดขั้นตอนและเพิ่มความรวดเร็วของกระบวนการผลิตทั้งตลอดห่วงโซ่อุปทาน ช่วยลดต้นทุนของผู้ประกอบการ ยกระดับความพึงพอใจของผู้บริโภค และเพิ่มผลิตภาพการผลิตของระบบเศรษฐกิจโดยรวม
สถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม (FIBO) คาดการณ์ว่าช่วง 3 ปี (2019-2021) อุตสาหกรรมหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติในโรงงานอุตสาหกรรมของไทยจะมีมูลค่าถึง 500,000 ล้านบาท นั่นแสดงให้เห็นถึงการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของวงการเครื่องจักรและระบบออโตเมชั่นอย่างมีนัยสำคัญ

ขณะที่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ บีโอไอ ได้จัดมาตรการพิเศษเพื่อส่งเสริมให้ผู้ประกอบการได้นำเครื่องจักรและหุ่นยนต์มาใช้ในระบบการผลิตมากขึ้น ด้วยการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 50% เป็นระยะเวลา 3 ปี และกลุ่มกิจการที่เป็นผู้ออกแบบและผู้พัฒนาระบบผลิตอัตโนมัติจะได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงสุด 8 ปี
ปัจจุบันคนไทยมีความสามารถในการผลิตและส่งออกหุ่นยนต์ประเภทแขนกล รวมถึงอุปกรณ์ทางกลที่ใช้ในการผลิตหุ่นยนต์อุตสาหกรรม การพัฒนานวัตกรรมด้านหุ่นยนต์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างมากในการปฏิรูประบบการผลิต
ในอนาคตแรงงานต่างด้าวอาจเกิดภาวะขาดแคลน เนื่องจากการควบคุมการนำเข้า โดยเฉพาะแรงงานที่เข้ามาแบบผิดกฎหมาย และนั่นอาจทำให้แรงงานในหลายอุตสาหกรรมขาดหายไปอย่างน่าสะพรึงกลัว โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ต้องใช้แรงงานเข้มข้น
หุ่นยนต์ จึงเป็นทางเลือกที่ไม่อาจปฏิเสธ











