M&A คืออะไร ทำไมจึงมีจำนวนและปริมาณพุ่งพรวดในช่วงโควิด-19

M&A เป็นคำศัพท์ทางธุรกิจ ย่อมาจาก Mergers & Acquisitions หมายถึง การควบรวมกิจการ ซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งของการทำข้อตกลงเพื่อพาธุรกิจไปสู่ความสำเร็จ หรือช่วยเร่งให้เกิดการเติบโตแบบก้าวกระโดด

M&A สำคัญอย่างไร

ในคำบรรยายของโครงการ TAI Smart Internship 2020 หัวข้อ Merger & Acquisition Contract drafting & review โดย นางสาวชนกานต์ บุญญสิทธิ์ ทนายความหุ้นส่วน บริษัท สำนักงานกฎหมายสยามซิตี้ จีพี จำกัด อธิบายไว้ว่า โดยทั่วไป การควบรวมกิจการมี 3 รูปแบบ ดังนี้

• 1. การได้มาซึ่งหุ้นของกิจการ (Share Acquisition) ก็คือ การซื้อหุ้น

• 2. การได้มาซึ่งสินทรัพย์ของกิจการ (Asset/Business Acquisition) คือ การซื้อสินทรัพย์ของกิจการหรือการโอนธุรกิจ

• 3. การควบรวมกิจการ (Amalgamation) คือ การควบรวมกิจการตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนฯ

การควบรวมกิจการในปีที่ผ่านมา มีข้อสังเกตที่น่าสนใจจาก PwC ว่า องค์กรธุรกิจหันมาทำ M&A กันมากขึ้น โดยเป็นการทำข้อตกลงซื้อขายกิจการทั่วโลก (Global Deal) ที่มีปัจจัยขับเคลื่อนจากมูลค่าที่สูง และยังมีการแข่งขันอย่างดุเดือดเพื่อช่วงชิง “ทรัพย์สินดิจิทัล” หรือ “เทคโนโลยี” อีกสารพัดด้าน

ทำไมการควบรวมกิจการจึงพุ่งพรวด แม้ในช่วงโควิด?

รายงานวิเคราะห์ Global M&A Industry Trends ฉบับล่าสุดของ PwC ซึ่งครอบคลุมช่วงเวลา 6 เดือนหลังของปี 2563 พบว่า แม้โควิด-19 ทำให้กิจการมากมายต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน แต่การทำ M&A กลับพุ่งขึ้นอย่างมากในช่วงครึ่งหลังของปี 2563

ไบรอัน เลวี Global Deals Industries Leader ประจำ PwC และ Partner ประจำ PwC US ให้เหตุผลว่า

“โควิด-19 ทำให้บริษัทหลายแห่งได้เหลือบมองอนาคตของตัวเอง และหลายแห่งก็ไม่ชอบสิ่งที่เห็นมากนัก การเร่งใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและยกระดับธุรกิจของตนเองจึงกลายเป็นวาระสำคัญทันที และการทำ M&A เป็นวิธีที่รวดเร็วที่สุดในการทำให้เกิดขึ้น โดยสร้างภูมิทัศน์ที่มีการแข่งขันสูงสำหรับข้อตกลงที่เหมาะสม” 

ประเด็นหลักจากการทำข้อตกลงช่วงครึ่งหลังของปี 2563 ทีี่่่่ปรากฏในรายงานของ PwC

• การเจรจาทำข้อตกลงพุ่งขึ้นในครึ่งหลังของปี โดยปริมาณข้อตกลงเพิ่มขึ้น 18% ทั่วโลก ขณะที่มูลค่าข้อตกลงเพิ่มขึ้น 94% เมื่อเทียบกับครึ่งปีแรก นอกจากนี้ ปริมาณและมูลค่าข้อตกลงยังปรับตัวเพิ่มขึ้นทั้งคู่เมื่อเทียบกับช่วงครึ่งปีหลังของปี 2562

• มูลค่าข้อตกลงในครึ่งหลังของปี 2563 เพิ่มสูงขึ้น โดยมีการประกาศข้อตกลงขนาดใหญ่ (วงเงิน 5 พันล้านดอลลาร์ขึ้นไป) ทั้งสิ้น 56 ครั้ง ซึ่งมากกว่าช่วงครึ่งแรกของปี 2563 ที่มี  27 ครั้ง

• ภาคเทคโนโลยีและโทรคมนาคมมีปริมาณและมูลค่าการทำข้อตกลงเติบโตมากที่สุดในช่วงครึ่งหลังของปี 2563 โดยปริมาณข้อตกลงในภาคเทคโนโลยีปรับตัวเพิ่มขึ้น 34% ขณะที่มูลค่าเพิ่มขึ้น 118% ส่วนปริมาณข้อตกลงในภาคโทรคมนาคมเพิ่มขึ้น 15% และมูลค่าทะยานขึ้นเกือบ 300% เพราะมีข้อตกลงขนาดใหญ่ 3 ฉบับในภาคโทรคมนาคม

• เมื่อดูตามภูมิภาค ทวีปอเมริกามีปริมาณข้อตกลงเพิ่มขึ้น 20% ยุโรป ตะวันออกกลาง กับแอฟริกาเพิ่มขึ้น 17% และเอเชียแปซิฟิกเพิ่มขึ้น 17% เมื่อเทียบระหว่างครึ่งแรกและครึ่งหลังของปี 2563 โดยทวีปอเมริกามีมูลค่าข้อตกลงเพิ่มขึ้นมากที่สุดกว่า 200% เพราะมีการทำข้อตกลงขนาดใหญ่ในช่วงครึ่งหลังของปี 2563 มากที่สุด

การทำข้อตกลงควบรวมกิจการในปี 2563 ส่งผลต่อปี 2564 อย่างไร

สินทรัพย์ซึ่งเป็นที่ต้องการมีมูลค่าสูงและมีการแข่งขันอย่างดุเดือด มีปัจจัยทาง เศรษฐศาสตร์มหภาค เป็นตัวขับเคลื่อน ไม่ว่าจะเป็น อัตราดอกเบี้ยต่ำ ความต้องการซื้อธุรกิจที่มีนวัตกรรมล้ำสมัย หรือมีความเป็นเทคโนโลยีดิจิทัล ไปจนถึงเงินทุนที่มีอยู่อย่างมหาศาล ทั้งจากผู้ซื้อภาคองค์กร (เงินสดและหลักทรัพย์ที่เปลี่ยนมือได้ง่าย) รวมกันกว่า 7.6 ล้านล้านดอลลาร์ และผู้ซื้อในกลุ่มไพรเวทอิควิตี หรือ PE กว่า 1.7 ล้านล้านดอลลาร์

เมื่อเทียบกันแล้ว สินทรัพย์ในภาคอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจากการแพร่ระบาด คือ ภาคอุตสาหกรรมการผลิต หรือได้รับอิทธิพลจากปัจจัยอื่นๆ อาทิ การเปลี่ยนไปสู่การปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ นั้น กำลังก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่บริษัททั้งหลายจะต้องเข้าไปจัดการ โดยบริษัทต่างๆ อาจมองหาโอกาสในการทำ M&A หรือปรับโครงสร้างเพื่อรักษามูลค่าต่างๆ ไว้ โดยเฉพาะโมเดลธุรกิจที่มีความท้าทายหรือเสี่ยงต่อความอยู่รอดและไม่แน่นอนในอนาคต

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยด้านการสร้างมูลค่าแบบใหม่ที่ไม่ควรมองข้าม เช่น ผลกระทบของปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) ซึ่งได้รับความนิยมมากขึ้นในหมู่นักเจรจาข้อตกลง (Dealmakers) เนื่องจากนำไปประกอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์และตรวจสอบ วิเคราะห์สถานะเพื่อคุ้มครองและเพิ่มผลตอบแทนให้มากที่สุดจากมูลค่าที่สูงและความต้องการอันดุเดือดได้

“ด้วยเงินทุนที่มีอยู่มากมาย ธุรกิจที่ดีต้องการทำให้งอกเงยหลายเท่าและทำได้เสียด้วย และถ้าสิ่งนี้ดำเนินต่อไป ซึ่งผมเชื่อว่าจะดำเนินต่อไปแน่ๆ คือ การเพิ่มเดิมพันในเรื่องการสร้างมูลค่า จะสำคัญมากกว่าที่เคยในการทำ M&A ให้ประสบความสำเร็จ” มัลคอล์ม ลอยด์ Global Deals Leader, Partner จาก PwC Spain กล่าว

จากภาพ จำนวนบริษัทที่ได้ IPO ในอเมริกาที่แบ่งตามไตรมาส (Number of US IPOs proceeds by quarter) จะเห็นว่ากราฟพุ่งสูงสุดในช่วง 6 เดือนล่าสุุด กล่าวคือ มีการระดมทุนซื้อกิจการในตลาด IPO กันอย่างคึกคักในช่วงครึ่งปีหลังของปี 2563 และส่งผลให้จำนวน บริษัทที่มีจุดประสงค์พิเศษในการซื้อกิจการ (SPAC : Special Purpose Acquisition Company) เพิ่มขึ้นอย่างมาก

ปี 2563 บริษัทในกลุ่ม SPAC ระดมทุนได้ราว 7 หมื่นล้านดอลลาร์ คิดเป็นสัดส่วนกว่าครึ่งหนึ่งของ IPO ทั้งหมดในสหรัฐอเมริกา

จุดสนใจคือ บริษัทในกลุ่มไพรเวทอิควิตีมีบทบาทสำคัญที่ทำให้ SPAC ได้รับความนิยมมากขึ้น เพราะเป็นแหล่งเงินทุนทางเลือกที่มีประโยชน์ และในปี 2564 นี้ คาดว่ากิจกรรมจาก SPAC จะมีมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ต่างๆ อาทิ โครงสร้างพื้นฐานด้านการชาร์จยานยนต์ไฟฟ้า แหล่งกักเก็บพลังงาน เทคโนโลยีเพื่อการดูแลสุขภาพ

ที่มา :

• Global M&A Industry Trends

• คำบรรยาย โครงการ TAI Smart Internship 2020 หัวข้อ Merger & Acquisition Contract drafting & review

เติมมุมมองและความหวังด้านการทำธุรกิจเพื่อก้าวพ้นวิกฤตกัน

2021 เป็นปีแห่งความหวัง เศรษฐกิจโลกจะปรับตัวดีขึ้นได้ ด้วย 3 ปัจจัยบวก

เทรนด์ Virtual Event ต่อลมหายใจ ธุรกิจอีเวนต์ ให้สู้ต่อได้ในปี 2564