ศตวรรษที่ 21 นับเป็นศตวรรษแห่งนวัตกรรมอย่างแท้จริง โดยนวัตกรรมทางเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้พลิกโฉมรูปแบบการใช้ชีวิตประจำวันของเราอย่างเห็นได้ชัดเจน อุตสาหกรรมต่างๆ ก็ได้รับผลกระทบและถูกปฏิวัติอย่างเท่าเทียมกัน เมื่อต้องเผชิญกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีใหม่ๆ และทันสมัย
“อุตสาหกรรมแฟชั่น” ก็เช่นกัน ไม่มีข้อยกเว้นแต่อย่างใด และนับเป็นครั้งแรกในรอบหลายศตวรรษที่เราเห็นอุตสาหกรรมแฟชั่นก้าวเข้าสู่วิวัฒนาการและเส้นทางใหม่ที่เรียกว่า “Fashion Tech” ที่ไม่ใช่แค่เปิดหน้าร้านออนไลน์ หรือแค่ก้าวสู่โลกอีคอมเมิร์ซเท่านั้น แต่ต้องสร้างความแตกต่างด้วยเทคโนโลยีที่โดดเด่นด้วย
คำว่า Fashion Tech โดยพื้นฐานแล้ว หมายถึงการใช้เทคโนโลยีในยุคดิจิทัลของอุตสาหกรรมแฟชั่น เพื่อขับเคลื่อนให้อุตสาหกรรมนี้เติบโตต่อไป ซึ่งเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมแฟชั่นสามารถประยุกต์ใช้ได้หลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นผลิตภัณฑ์, การผลิตและการจัดจำหน่าย, การค้าปลีก, กระบวนการซื้อ และการใช้งานของผู้บริโภค
ในความเป็นจริงบางแบรนด์ในอุตสาหกรรมแฟชั่นได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของ Fashion Tech สำหรับอนาคตมาก่อนหน้านี้แล้ว แต่การอุบัติขึ้นของมหันตภัยไวรัสโควิด-19 นอกจากจะทำให้กำไรของอุตสาหกรรมแฟชั่นทั่วโลกติดลบถึง 93% จากการรายงานของ McKinsey & Company แต่ขณะเดียวกันก็ทำให้แบรนด์ต่างๆ เข้าใจและตระหนักว่าเทคโนโลยีคือองค์ประกอบสำคัญของอุตสาหกรรมนี้มากเพียงใด โดยเราเริ่มเห็นความสนใจในเสื้อผ้าดิจิทัลมากขึ้น เห็นความเชื่อมโยงระหว่างอุตสาหกรรมที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ เช่น เกมและแฟชั่น รวมถึงความสำคัญของการปรับปรุงประสบการณ์ดิจิทัลในกระบวนการช็อปปิ้ง เป็นต้น
สำหรับผู้บริโภคในยุคที่ต้องรักษาระยะห่างทางสังคม จึงมีเวลาขลุกอยู่บ้านมากขึ้น และนั่นนำไปสู่การซื้อสินค้าแฟชั่นในหลากหลายแพลตฟอร์มของช่องทางออนไลน์แบบถล่มทลาย โดย McKinsey & Company ระบุว่า เวลาเพียงไม่กี่เดือนหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 การยอมรับในเทคโนโลยีดิจิทัลของผู้บริโภค ก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในระดับเดียวกับที่คาดการณ์ไว้ว่าจะเกิดขึ้นในอีก 5 ปีข้างหน้า โดยคาดว่าช่องทางดิจิทัลจะเติบโต 20% ในปี 2021 (โดย 30% เป็นการเติบโตยุโรปและสหรัฐอเมริกา)
บางแบรนด์เข้าใจในพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป จึงพัฒนาโชว์รูมดิจิทัลหรือร้านค้าเสมือนจริง แต่เท่านั้นยังไม่พอ เพราะนอกเหนือจากการนำเสนอผลิตภัณฑ์ในรูปแบบใหม่แล้วยังมีความจำเป็นที่จะต้องมอบความบันเทิงและความสนุกสนานบนแพลตฟอร์มใหม่ด้วย แต่กระนั้นหลายแบรนด์ก็ประเมินถึงความสำคัญของความจำเป็นดังกล่าวน้อยไป และมีไม่น้อยที่เพิกเฉยไปเลย
ปี 2020 ต่อเนื่องจนถึงปี 2021 นี้ แม้จะเป็นปีแห่งโควิด-19 แต่ก็เป็นปีแห่งนวัตกรรมเช่นกัน นวัตกรรมที่แบรนด์แฟชั่นทั้งหลายจะละเลยไม่ได้โดยเด็ดขาด และจะต้องปรับปรุงองค์ประกอบทางเทคโนโลยีต่างๆ อย่างเร่งด่วน ตั้งแต่ผลิตภัณฑ์ และการผลิต จนถึงการจัดจำหน่ายและจุดขาย เพราะผู้บริโภคเล็งเห็นถึงความสำคัญและพร้อมที่จะตอบรับสินค้าแฟชั่นที่เปี่ยมเทคโนโลยี
สำหรับ ปี 2021 นี้ จะเป็นปีที่อุตสาหกรรมแฟชั่นได้ตระหนักถึงหนทางของการขับเคลื่อนธุรกิจสู่อนาคตอย่างแท้จริง Fashion Tech จึงทวีบทบาทมากกว่าที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้บริโภคให้ดีขึ้น, รูปแบบการผลิตและการจัดจำหน่ายใหม่ๆ, ฟังก์ชันใหม่สำหรับร้านค้าที่ถูกสั่งปิดเพราะมาตรการล็อคดาวน์ ตลอดจนความต้องการของแบรนด์ที่ปรารถนาจะมีส่วนร่วมในแนวทางปฏิบัติที่ยั่งยืนโดยใช้เทคโนโลยีหนุนนำ นั่นหมายความว่าถึงเวลาแล้วที่อุตสาหกรรมแฟชั่นจะต้องตามติดเทคโนโลยีใหม่ๆ อย่างไม่ลดละ เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตของผู้บริโภคให้ได้ ซึ่งการที่จะบรรลุเป้าหมายดังกล่าว ผู้คนในอุตสาหกรรมแฟชั่นต้องฝึกทักษะการออกแบบใหม่ๆ เช่น การออกแบบ 3 มิติ, การออกแบบตามหลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน, การนำเทคโนโลยี ธุรกิจ และความงาม มาหลอมรวมกัน
ตัวอย่างเช่น Tommy Hilfiger Global และ PVH Europe มีความมุ่งมั่นที่จะออกแบบเครื่องแต่งกาย 3 มิติให้สำเร็จ 100% ในคอลเลคชั่นสริง 2022 และเพื่อให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าว จึงก่อตั้งสถาบันที่เชี่ยวชาญด้านการฝึกอบรมสำหรับอุตสาหกรรมแฟชั่นใหม่ที่เรียกว่า STITCH Academy ขึ้นที่กรุงอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งมุ่งเน้นไปที่ขั้นตอนการออกแบบ 3 มิติ โดยจะมีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ 3 มิติที่คอยชี้แนะแฟชั่นดีไซเนอร์เพื่อสร้างแพทเทิร์นและใช้เทคนิคที่เหมาะสมในการใช้ 3D ในกระบวนการออกแบบเสื้อผ้า สถาบันแฟชั่นแห่งนี้มีเป้าหมายที่จะปรับรื้อระบบหรือเปลี่ยนวิธีการทำงาน (Re-engineering) งานฝีมือของแฟชั่นใหม่จากออกแบบเป็นอุตสาหกรรมการผลิตที่ใช้เทคโนโลยี ทำให้แฟชั่นดีไซเนอร์ทำงานได้รวดเร็วและแม่นยำขึ้น
“ศักยภาพของการออกแบบ 3 มิตินั้นไร้ขีดจำกัด ทำให้เราสามารถตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้เร็วขึ้นและยั่งยืนมากขึ้น” Daniel Grieder ซีอีโอของ Tommy Hilfiger Global และ PVH Europe (เจ้าของแบรนด์ Tommy Hilfiger, Calvin Klien, Van Heusen, Arrow, IZOD, Warner’s, Olga, Geoffrey Beene และ True & Co) กล่าว “เทคโนโลยีนี้กลายเป็นเครื่องมือพื้นฐานในการออกแบบคอลเลกชั่นของเรา ทั้งยังมีศักยภาพในการเร่งความเร็วในการทำตลาดอย่างมีนัยสำคัญ และแทนที่การถ่ายภาพผลิตภัณฑ์แบบเดิมโดยสิ้นเชิง สำหรับคอลเลคชั่นสปริงปี 2020 ที่ผ่านมาเสื้อเชิ้ตผู้ชายของเราได้ออกแบบ 3 มิติ 100% ไม่ต้องมีการผลิตตัวอย่างขึ้นมาก่อน และแทบจะแยกไม่ออกเลยจากรูปแบบที่เราออกแบบและนำเสนอในอดีต แน่ล่ะนี่คือแนวทางการผลิตสินค้าแฟชั่นในอนาคต”
HATCH Studio สตาร์ทอัพผู้ให้บริการซอฟท์แวร์แบบ B2B คืออีกส่วนที่สำคัญในแผนงานด้านของ PVH Europe ที่นำเทคโนโลยีมาใช้สำหรับการสร้างซอฟต์แวร์โชว์รูมดิจิทัลและการบริการที่จะเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล โดยสตาร์ทอัพแห่งนี้มีพันธกิจในการเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมแฟชั่นด้วยการสร้างประสบการณ์ดิจิทัลที่ทำให้การขายส่งเป็นไปอย่างชาญฉลาด รวดเร็ว และยั่งยืนมากขึ้น โดยโชว์รูมดิจิทัลจะช่วยให้แบรนด์ต่าง ๆ มีความเป็นดิจิทัลและเชื่อมต่อกับลูกค้าด้วยวิธีใหม่ๆ ที่น่าสนใจ
สำหรับ Tommy Hilfiger ได้เริ่มเปิดตัวโชว์รูมดิจิทัลในปี 2014 และเห็นได้ชัดว่านี่ไม่ใช่แค่เครื่องมือดิจิทัลตัวใหม่เท่านั้น แต่ยังเป็นการริเริ่มการจัดการการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเช่นเดียวกับอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ในเวลานั้น Tommy Hilfiger อาศัยสินค้าตัวอย่างเพื่อขายส่งให้กับบายเออร์ ให้ลูกค้าได้สัมผัสสินค้าด้วยมือก่อนตัดสินใจสั่งซื้อสินค้าไปจำหน่าย สินค้าตัวอย่างทำให้บริษัทเติบโตมานานกว่าเกือบ 2 ทศวรรษแล้วจะทำอย่างไรที่จะตัดการผลิตสินค้าตัวอย่างออกไปโดยไม่ทำร้ายธุรกิจ ขณะเดียวกันก็เป็นการลดต้นทุนให้กับแบรนด์ด้วย ซึ่งโชว์รูมดิจิทัลนี่แหละ ที่ไม่ได้เป็นเพียงแค่การเปลี่ยนประสบการณ์การขายสินค้าขายส่งให้เป็นดิจิทัลเท่านั้น แต่นี่คือการทรานสฟอร์มรูปแบบวิธีการขายส่งไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง จากประสิทธิภาพในการเลือกชมสินค้าได้แบบ 360 องศา ผ่านหน้าจอแบบอินเตอร์แอคทีฟ
ในปี 2021 Tommy Hilfiger รู้ดีว่าอุตสาหกรรมแฟชั่นตกอยู่ท่ามกลางการปฏิวัติครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ ดิจิทัลจึงไม่ใช่สิ่งที่แบรนด์จะใช้เพื่อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกลยุทธ์เท่านั้น แต่ดิจิทัลเป็นสิ่งจำเป็นในการอยู่รอดของแบรนด์ การปรับตัว การเปลี่ยนแปลงก่อนเขาก่อนใคร ทำให้ Tommy Hilfiger ไม่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่สุ่มเสี่ยงเหมือนกับอีกหลายแบรนด์
ในสถานการณ์ที่จะรังสรรค์นวัตกรรมหรือไม่ก็ล้มหายจากไปนี้ ในห้วงเวลาที่ยากลำบากที่สุดนับตั้งแต่วิกฤตเศรษฐกิจปี 2008 เป็นต้นมา ดังนั้นสำหรับบางแบรนด์กำลังเผชิญกับความท้าทายที่ยิ่งใหญ่กว่าแบรนด์อื่นๆ แบรนด์ที่ล้าหลัง แบรนด์ที่ยังยึดติดกับสิ่งเดิมๆ เต็มไปด้วยข้อสงสัยในการเปลี่ยนแปลงสิ่งใหม่ๆ จำเป็นต้องก้าวไปอีกขั้นหรือจะเรียกว่าต้องก้าวกระโดดเลยก็ไม่ผิดนักกับเส้นทางของ Digital Transformation นี้ ไม่เช่นนั้นอาจติดหล่มจมปลักในความสำเร็จเก่าๆ ที่ไม่มีวันหวนคืน หรือถึงกับต้องตอกฝาโลงกันเลยทีเดียว
กระนั้น ตราบใดที่ทีมงานของแบรนด์เองยังไม่ได้รับการฝึกฝนเทคโนโลยีและเครื่องมือทางดิจิทัลอย่างเต็มที่อุตสาหกรรมแฟชั่นก็ต้องควานหาผู้คนจากภายนอกมาช่วย เช่น Gucci ที่ค้นหา Scrum Masters (ผู้ที่คอยโค้ช ฝึกฝน ให้ความรู้ อำนวยความสะดวกให้กับทีมงาน เพื่อให้ทีมงานสามารถทำงานร่วมกัน ส่งมอบผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่าทางธุรกิจ และที่สำคัญคือให้ทีมรู้หน้าที่ของตัวเอง) อันเป็นโอกาสที่ดีในการขยายความรู้นอกเหนือไปจากขอบเขตความเชี่ยวชาญ โดยนำคนแฟชั่นและเทคโนโลยีมารวมกันซึ่งในอดีตมักจะแยกจากกัน
จะเห็นได้ว่า ความสนใจในอุตสาหกรรมแฟชั่นและโอกาสที่จะเติบโตในฐานะนักเทคโนโลยีเชิงสร้างสรรค์ (Creative Technologist) เพิ่มสูงขึ้น แต่คำถามคือ สถาบันการศึกษา ณ ขณะนี้ สามารถสอนทักษะที่จำเป็นชุดใหม่นี้ในระบบการศึกษาแบบเดิมได้หรือไม่? Rui Coutinho จาก Porto Business School ประเทศโปรตุเกส มีวิสัยทัศน์ที่ยอดเยี่ยมในเรื่องนี้โดยพัฒนาหลักสูตรตามความต้องการของผู้เรียน โดยเขาเห็นว่า MBAs แบบดั้งเดิมจะล้าสมัยและใช้ไม่ได้ในอีกไม่กี่ปีข้างนี้ เนื่องจากมีเนื้อหาการเรียนการสอนที่ยาวเกินไป ไม่เฉพาะเจาะจงและไม่ค่อยน่าสนใจสำหรับมืออาชีพยุคใหม่ ซึ่งหลักสูตรที่ออกแบบตามความต้องการของผู้เรียนนี้จะได้รับความนิยมสำหรับผู้ที่จบการศึกษาแล้ว เพราะใช้เวลาสั้นและมีเนื้อหาเชิงลึก ตอบโจทย์ในการประกอบวิชาชีพด้านนี้มากกว่า รวมถึงเป็นการเตรียมความพร้อมที่ดีให้กับนักเรียนที่ไม่ได้เรียนหลักสูตรทั่วไปด้วย
อีกตัวอย่างที่ดี คือหลักสูตรหลังจบการศึกษาระยะสั้นที่เปิดสอนโดยสถาบันการศึกษาดั้งเดิมอย่าง Polimoda ในเมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี หนึ่งในโรงเรียนแฟชั่นชั้นนำของโลกที่กำลังเปิดสอนหลักสูตรปริญญาโทด้านแฟชั่นดิจิทัล พร้อมให้คำปรึกษาโดย Lisa Lang ซีอีโอและผู้ก่อตั้ง ซึ่งหลักสูตรนี้ครอบคลุมทั้งองค์ความรู้ด้านแฟชั่นและนวัตกรรม โดยใช้เวลาเรียนเพียง 9 เดือนเท่านั้น
ฤาเทคโนโลยีจะกลืนกินแฟชั่น
หากอุตสาหกรรมแฟชั่นตามไม่ทันการเปลี่ยนแปลง อุตสาหกรรมเทคโนโลยีจะเข้ายึดตลาดในอนาคตของสินค้าแฟชั่น ตัวอย่างเช่น การเพิ่มขึ้นของเที่ยวบินอวกาศเชิงพาณิชย์ เราจำเป็นต้องมีอะไรบางอย่างเพื่อสวมใส่บนยานอวกาศใช่ไหม? และใครเป็นผู้พัฒนา?
Virgin Galactic บริษัทผู้ให้บริการยานอวกาศส่วนตัวจาก Richard Branson นักธุรกิจชื่อดังชาวอังกฤษ ได้ร่วมมือกับ Under Armour แบรนด์ชุดกีฬาจากสหรัฐอเมริกา เพื่อออกแบบชุดสำหรับการเดินทางท่องเที่ยวอวกาศครั้งแรกในปี 2020
แต่ทำไมถึงเป็นแบรนด์กีฬา ไม่ใช่แบรนด์แฟชั่น? คำตอบคือ เนื่องจากแบรนด์กีฬามุ่งเน้นที่ผู้สวมใส่และเป็นผู้นำด้านประสิทธิภาพ นวัตกรรมด้านสิ่งทอใหม่ๆ และการออกแบบที่ใช้งานได้จริงสร้างชื่อให้กับ
แบรนด์กีฬามานานหลายทศวรรษ อีกทั้งยังเพิ่มกลิ่นอายความเป็นแฟชั่นเข้ามาอย่างต่อเนื่อง จนทำให้กลายเป็นชุดที่สวมใส่ลำลองทำกิจกรรมต่างๆ นอกสนามกีฬาต่างๆ ได้อย่างไม่เคอะเขิน
ด้าน Nike เป็นผู้คิดค้นและผลิตรองเท้ากีฬาที่มีประสิทธิภาพโดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูงมาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ ในปี 2019 Nike เปิดตัวสนีกเกอร์อัจฉริยะที่ปรับให้เข้ากับเท้าของนักกีฬาโดยพิจารณาจากความจริงที่ว่าเท้าสามารถขยายได้เกือบครึ่งหนึ่งในระหว่างการเล่นกีฬาหรือออกกำลังกาย
นอกจากนี้ บริษัทเทคโนโลยีต่างๆ ยังตระหนักถึงโอกาสในการทำเงินจากอุปกรณ์สวมใส่อัจฉริยะ (Wearable device) และจากการที่ป็นผู้นำในการสร้างสรรค์นวัตกรรมในด้านนี้ Microsoft และ Google ได้จดทะเบียนสิทธิบัตรในเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับสิ่งทออัจฉริยะแล้ว ด้าน Apple กำลังมุ่งหน้าไปที่การออกแบบเสื้อผ้าอัจฉริยะ ที่มีความสามารถวัดอัตราการเต้นของหัวใจ การเคลื่อนไหว ความเครียด, พลังงานที่เสียไป ฯลฯ โดยค่าทั้งหมดจะส่งตรงมาที่ iPhone เพื่อใช้เป็นข้อมูลวิเคราะห์ให้กับผู้สวมใส่
นั่นส่งผลอย่างไรต่ออุตสาหกรรมแฟชั่นโดยตรง เพราะในขณะที่อุตสาหกรรมแฟชั่นยังคงต้องดิ้นรนกับมาตรการที่ยั่งยืน การหาทางเพื่อทำธุรกิจตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน และเตรียมพร้อมสำหรับการเปลี่ยนผ่านดิจิทัล (ส่วนใหญ่เป็นอีคอมเมิร์ซอย่างที่เราเห็นกันชินตา) ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีกำลังคืบคลานเข้าสู่ตลาดดังกล่าว แล้วจะเกิดอะไรขึ้น? จริงอยู่แม้จะมีการร่วมมือระหว่างแบรนด์แฟชั่นกับบริษัทเทคโนโลยีให้เห็นอยู่บ้าง แบรนด์แฟชั่นจะต้องจ่ายค่าธรรมเนียมใบอนุญาตราคาแพงเพื่อใช้เทคโนโลยีเหล่านั้น เพราะครั้นจะผลิตเองก็ช้าเกินการณ์ หรือหากมีก็เป็นนวัตกรรมล้าหลัง เป็นเทคโนโลยีเก่าเก็บ
ที่มา :
- Fashion Tech : What it is and where it goes
- Technology will eat fashion: Fashion Tech trends you need to focus on in 2020
- The State of Fashion 2021: In search of promise in perilous times
