ได้ดีเพราะ “พ่อแม่ไม่ (มีเวลา) สั่งสอน!”

ก่อนจะเข้าสู่ที่มาของเรื่อง ผู้เขียนขอขอบคุณสำนักข่าว SALIKA ที่ให้โอกาสในการเป็นคอลัมนิสต์ และให้เขียนอะไรก็ได้ที่ชอบ ที่ถนัด ตอนได้ยินและรับปากกับทางสำนักข่าวครั้งแรกก็ชอบเลย…ให้เขียนอะไรก็ได้…ไอเดียบรรเจิด แต่พอจะลงมือเขียนจริงๆ นั่งมึนอยู่หลายวันว่าจะเขียนอะไรดี

เพราะโดยส่วนตัวเป็นคนที่มีความสนใจหลากหลายมากๆ จนกระทั่งมานึกได้ว่าอยากจะเขียนถึงสิ่งที่คนอยากจะอ่าน จึงโพสต์ถามเพื่อนๆ ในเฟซบุ๊ก พี่ๆ เพื่อนๆ คอมเมนต์เป็นแนวเดียวกัน คือ ให้เล่าชีวิตของตัวผู้เขียนเอง ว้าว…เราก็อือๆ ดีๆ เพื่อนคือคนที่รู้จักเราอยู่แล้ว ยังอยากอ่านเรื่องเกี่ยวกับตัวเรา…ก็ดีนะ แสดงว่าชีวิตเราน่าสนใจ ตกผลึกได้ดังนี้ ก็เริ่มกันเลยค่ะ

ขอย้อนเวลาไปเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2525 ขณะนั้น เราอายุประมาณ 4 ขวบ เป็นลูกคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 5 คน บ้านในความทรงจำตอนนั้นคือ คุณแม่จัดปาร์ตี้เกือบทุกสัปดาห์ที่สวนหลังบ้าน เนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ มีเวทีคอนเสิร์ต วงดนตรี โต๊ะจีน มีเพื่อนฝูง ญาติพี่น้อง เพื่อนคุณพ่อคุณแม่มากันตรึม (คือมากันเยอะมาก ไม่ใช่มาร้องเพลงกันตรึมนะคะ)

ภาพนี้อยู่ในความทรงจำอย่างแจ่มชัด แล้วเพียงเวลาไม่นานเหมือนระเบิดลง บึ้มมมมมมม! ภาพบ้านหลังใหญ่ สวนสวย ลานกว้าง มลายหายเกลี้ยง…

ตัดภาพมาที่บ้านเช่าเล็กๆ 2 ชั้นในชุมชนเพชรเกษม ชีวิตยิ่งกว่านิยายเล่มละบาท สองบาท ทุกสิ่งที่เคยมี มันมลายไปหมด เพราะที่บ้านล้มละลาย เนื่องจากคุณแม่ไปค้ำประกันให้ญาติพี่น้อง

ณ ตอนนั้นที่เรายังเด็กก็รับรู้แค่ว่า จู่ๆ บ้านที่เราเคยมี รถ พี่เลี้ยง แม่บ้าน ตอนนั้นไม่มีอะไรเลย…แล้วเราก็ต้องย้ายบ้าน ย้ายโรงเรียน ภายใน 2 ปีมีเหตุให้ต้องย้ายบ่อยมาก จึงได้อยู่ทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด

ตัดภาพมาที่หอพักของโรงเรียนคอนแวนต์แห่งหนึ่งย่านคลองเตย ช่วงเวลาโพล้เพล้ แสงอาทิตย์ยามเย็นใกล้ลับขอบฟ้าชวนหงอยเหงา (บรรยากาศแบบตอนจบของหนัง Super Hero) แต่สำหรับเรา มันเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของชีวิตที่เหลือทั้งหมด

“คืนนี้หนูนอนที่นี่นะลูก” คุณแม่กล่าวด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน ในขณะที่เรายังเป็นเด็ก ป.2 จากนั้นก็หอมแก้มเรา หอมข้างซ้าย ข้างขวา แล้วเดินจากไป…

นับตั้งแต่วันนั้น จึงเป็นจุดเริ่มต้นของชื่อบทความนี้ “ได้ดี เพราะพ่อแม่ไม่ (มีเวลา) สั่งสอน”

หากเปรียบกับคนในศาสนาพุทธก็คงคล้ายๆ กับพ่อแม่พาลูกไปฝากพระที่วัดให้เรียนหนังสือและอบรมสั่งสอนตามหลักศาสนา แต่ตระกูลของเรานับถือศาสนาคริสต์ คุณแม่จึงพามาฝากกับซิสเตอร์ ณ โรงเรียนคอนแวนต์แห่งนี้ 

จากการที่ครอบครัวเป็นคาทอลิก มีความเคร่งมากขนาดที่คนในตระกูลมีทั้งที่เป็นนักบวช พระสงฆ์ และซิสเตอร์ เราจึงถูกบังคับให้เรียนศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิกและยึดมั่นในคำสอนทางศาสนาอย่างเคร่งครัด

ที่เล่าว่าถูกบังคับเพราะตั้งแต่เด็กเราไม่ได้เข้าใจศาสนาอย่างลึกซึ้ง ให้ทำอะไรก็ทำตามๆ กันไป แต่โชคดีที่เรารักคุณพ่อคุณแม่มาก เราก็ตามใจเขา อยากให้เราทำอะไรก็ทำ แม้ลึกๆ ก็ไม่ได้รู้สึกว่าจะเข้าใจอะไร ทำเพื่อให้คุณพ่อคุณแม่มีความสุข ไม่อยากสร้างปัญหาให้เขาก็เท่านั้น

เล่ามาถึงตรงนี้เพื่อชี้ประเด็นให้ท่านผู้อ่านทราบว่า จริงๆ แล้วชีวิตผู้เขียนไม่ได้มีอะไรซับซ้อน เพียงแค่รักบุพการี และเข้าใจว่าการที่ท่านให้กำเนิดเรามา มีอวัยวะครบ 32 และยังให้การศึกษาขั้นพื้นฐาน ถือเป็นสิ่งที่ทั้งชีวิตนี้ก็ทดแทนคุณไม่มีวันหมดแล้ว…

มาเข้าเรื่องกันต่อ หลังจากคุณแม่ส่งเข้าโรงเรียนคอนแวนต์ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำ ก็ได้ประสบการณ์การใช้ชีวิตแบบทหารตั้งแต่เด็ก คือ

• 5.00 น. ตื่นนอน เก็บที่นอนของตัวเอง
• 6.00 น. อาบน้ำแต่งตัว ถักเปียเอง และช่วยน้องๆ เพื่อนๆ ที่ยังถักเองไม่ได้
• 7.00 น. ทานอาหารเช้า (รสชาติมาตรฐานโรงเรียนประจำ)
• 8.00 น. เรียนช่วงเช้า
• 12.00 น. พักกลางวัน ทานอาหาร – วิ่งเล่น
• 13.00 น. เรียนช่วงบ่าย
• 15.00 น. เรียนพิเศษ (ห้องรวม)
• 16.00 น. กลับหอพัก อาบน้ำ ทำการบ้าน พักผ่อน
• 18.00 น. ทานอาหารเย็น (รสชาติมาตรฐานโรงเรียนประจำ)
• 19.00 น. ทบทวนบทเรียน
• 20.00 น. เข้านอน

ที่แห่งนี้สอนให้เราอยู่ง่าย กินง่าย ทำทุกอย่างเป็นระเบียบ มีวินัย ช่วยเหลือตนเอง และผู้อื่น ชีวิตครบเครื่องเพราะได้ทำอะไรหลายๆ อย่าง และมีคุณภาพเพียงแค่แบ่งเวลาให้เป็นเท่านั้น

โรงเรียนประจำจึงไม่ได้น่ากลัวอย่างที่หลายๆ คนคิด

มาถึงเรื่องเพื่อนกันดีกว่า ชีวิตวัยเรียนคอนแวนต์เหมือนในหนังวัยรุ่นที่มีของใช้ส่วนตัวหรือหนังสือใหม่ อุปกรณ์การเรียนใหม่ ซึ่งที่บ้านส่งมาให้แต่เราไม่รู้ ก็จะโดนเปลี่ยนแล้วได้ของเก่ามาแทน ตอนนั้นเด็กก็ไม่รู้เรื่องว่าโดนรังแก ออกแนวความรู้สึกช้า และไม่โกรธใครก็เลยไม่รู้สึกอะไร

พอโตมาหน่อยก็เจอเพื่อนท้า “ถ้าอยากเข้ากลุ่มเรา ต้องไปขโมยของ…”  

“กฎอะไรเนี่ย ไร้สาระ” เราฟังแล้วงงๆ ไม่เข้าใจ แต่ก็เดินตามเพื่อนไปร้านสะดวกซื้อ

คราวนี้ถึงบางอ้อเลยค่ะ อ๋อ…เพื่อนให้มาขโมยของที่นี่ เรายืนงง แต่ก็ไม่ได้ทำตามพวกเขานะคะ แล้วก็กลับมาที่หอพักโรงเรียน เขาก็คุยกันสนุกถึงการขโมยของด้วยวิธีต่างๆ เราก็ว่ามันผิด…แต่ยอมรับเราก็เด็กและงงอยู่ว่าเพื่อนเราทำอย่างนั้น ทำไมเขามีฐานะดีกันมากๆ ไม่ได้ฐานะยากจนเหมือนเรา (เราจึงรักคุณพ่อ คุณแม่มาก ที่บ้านเราจนแต่คุณพ่อคุณแม่ยอมลำบากส่งเราเรียนโรงเรียนดีๆ)

ตอนนั้นเราคิดแต่ว่า การขโมยของมันบาป เพราะอยู่ในหลักคำสอนทางศาสนาที่ฝังอยู่ในความคิดโดยไม่รู้ตัว และเรื่องก็ไม่จบเท่านี้ เพื่อนกลุ่มนี้ไม่หยุดขโมยของเพราะเห็นเป็นเรื่องสนุก

จนกระทั่งซิสเตอร์เรียกพวกเราไปพบ เพราะจับได้ว่า มีคนขโมยคูปองอาหารไปหลายเล่ม (นักเรียนโรงเรียนประจำจะได้รับคูปองอาหารเป็นสัปดาห์เพื่อนำไปแลกซื้ออาหารที่โรงเรียน) โดยซิสเตอร์ได้เบาะแสว่า แก๊งนี้เป็นคนขโมย และมีหลักฐานหลายอย่างยืนยัน นี่จึงเป็นจุดจบของการขโมย และโชคดีที่เพื่อนบอกซิสเตอร์ตรงๆ ว่า พวกเขาทำกันเอง บุษราไม่เกี่ยวและไม่เคยทำพฤติกรรมดังกล่าว เราจึงไม่ได้ถูกทำโทษไปด้วย

ส่วนเรื่องของหัวใจ สำหรับนักเรียนคอนแวนต์ที่เป็นหญิงล้วนก็จะมีเรื่องทอม ดี้ เลสเบี้ยน เราก็ประเภท friendly ใครชอบเราก็ open หมด เห็นเป็นเพื่อนรักทุกคน ชีวิตช่วงวัยคอนแวนต์จึงมีความสุขมากๆ

ตัดภาพมาที่เวลากลับบ้านในชุมชนเพชรเกษม คุณพ่อคุณแม่ทำงานปากกัดตีนถีบ เพื่อหาเลี้ยงครอบครัว ภาพในความทรงจำที่ติดตา คือวันที่ทั้งบ้านมีเพียง ต้มไข่พะโล้ ในชามมีไข่เพียงฟองเดียวและแม่ก็ให้เราทาน ส่วนท่านทานแต่น้ำแกง…มันสะท้อนถึงความรักของท่านที่มีต่อเราอย่างมาก

ตั้งแต่เด็กๆ เราไม่ค่อยมีโอกาสอยู่กับท่านนัก เพราะท่านต้องทำงานหนัก แม้ในวันที่เราได้กลับบ้านในช่วงปิดเทอม เราได้พบหน้าคุณพ่อคุณแม่แค่มื้อเย็นเท่านั้น และแทบไม่ได้พูดคุยอะไรกันเลย เรารู้แต่ว่า แม่บังคับให้เราอยู่แต่ในบ้าน ตลอดการปิดเทอม 3 เดือน และให้ไปวัดทุกวันอาทิตย์ เป็นแบบนี้มาตลอด

ดังนั้น ชีวิตที่บ้านกับที่โรงเรียนจึงต่างกันเหลือเกิน ภาพมันยิ่งชัดว่า ในขณะที่เราสุขสบาย พ่อแม่เราลำบากแค่ไหน

และเป็นสิ่งที่ฝังใจว่า จะไม่ทำตัวเป็นภาระ ไม่ทำให้ท่านเสียใจค่ะ

จากการที่พ่อแม่ไม่(มีเวลา)สั่งสอน เราจึงมีโอกาสได้ขึ้นรถเมล์กลับบ้านเองตั้งแต่ ป.2 แม่เราใจเด็ดมาก สอนเราครั้งเดียว ครั้งต่อไปให้กลับเองเลย ทั้งๆ ที่สมัยนั้นไม่มีเครื่องมือสื่อสารใดๆ

พอโตมาเราถึงมานึกได้ว่า เพราะแม่ให้อิสระในการคิด การทำ การตัดสินใจ แม่ไม่เคยมาบอกว่า ต้องระแวง ระวังอะไร เราจึงไม่มีข้อมูลให้คิดนาน และติดนิสัยสบายๆ คบคนทุกประเภท ยากจนยันเศรษฐีมีหมด อยากทำอะไรก็ลงมือทำเลย คิดน้อย แต่ลงมือทำเยอะ ลุยๆ ไป ปัญหาอะไรเกิดก็คิดแต่ว่า ต้องมีทางแก้สิน่า (อาจไม่ใช่ตัวอย่างที่ดีนักนะคะ)

แต่ทุกอย่างที่ทำก็ทำด้วยความสุข สนุกทุกสิ่งจริงๆ ค่ะ จากการที่พ่อแม่ไม่มีเวลา แต่สั่งสมความเคร่งในศาสนาและส่งเราไปอยู่กับมืออาชีพ คือ โรงเรียนประจำ ที่มีซิสเตอร์และคุณครูที่เข้มงวด จึงบ่มเพาะจนเราเป็นเราในวันนี้

หลายคนที่เคยถามเรื่องราวชีวิตมีแซวว่า แต่งละครหรือเปล่า อยากบอกว่า ตัวละครที่เขียนถึง ในชีวิตจริงยังมีชีวิตนะคะ เว้นเพียงคุณแม่ ตัวละครเอกที่วางพล็อตชีวิตผู้เขียนเอาไว้ เนื่องจากเสียชีวิตไปนานแล้ว

ใครว่า พ่อแม่ไม่สั่งสอน ไม่โกรธเลยนะคะ ภูมิใจค่ะ

และหวังว่าส่วนหนึ่งของเรื่องเล่าจากชีวิตจริงนี้ จะเป็นอีกแง่มุมหนึ่งของการให้ไอเดียไปปรับใช้ตามความเหมาะสมสำหรับการเลี้ยงดูบุตรหลานในปัจจุบันไม่มากก็น้อยนะคะ

ยังมีเรื่องสนุกๆ มาเล่าให้ฟังกันอีกแยะเลยค่ะ แล้วพบกันในตอนต่อไปค่ะ

เรื่อง : ดร.บุษรา วงศ์รักศักดิ์ รองผู้อำนวยการหลักสูตรการบริหารระดับสูงเชิงบูรณาการทางการแพทย์ (บสพ.) วิทยาลัยแพทยศาสตร์นานาชาติจุฬาภรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์