จริงอยู่…ที่พนักงานทั่วโลกเปลี่ยนไปทำงานระยะไกลมากขึ้น แต่ถ้าดูพิจารณาในเชิงปริมาณแล้ว นั่นเป็นเพียง ‘ยอดภูเขาน้ำแข็ง’ เท่านั้น เพราะยังมีผู้คนอีกมากที่ไม่สามารถเข้าถึงอุปกรณ์และเทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ส่งผลให้ไม่ได้ฝึกทักษะใหม่ โดยเฉพาะทักษะดิจิทัล
รับรู้ปัญหา เพราะได้ Data จากการสำรวจ
จาก การสำรวจความคิดเห็นประชาชน 32,517 คน โดย PwC ระหว่างวันที่ 26 มกราคม ถึง 8 กุมภาพันธ์ 2564 ทั้งพนักงาน เจ้าของธุรกิจ พนักงานสัญญาจ้าง นักเรียนนักศึกษา คนว่างงานที่กำลังหางานทำ รวมถึงผู้ที่ถูกพักงานหรือเลิกจ้างชั่วคราวใน 19 ประเทศ (ไม่มีประเทศไทยอยู่ในนั้น) พบความแตกต่างหลายด้าน และหลายข้อก็เป็นความกังวลของคนทำงาน ดังนั้น ผู้ประกอบการหรือนายจ้างอาจนำข้อมูลในบทความนี้ไปทบทวนหรือหาทางปรับปรุงแก้ไขต่อไป

19 ประเทศที่ PwC สำรวจความคิดเห็นประชาชน ได้แก่ ออสเตรเลีย แคนาดา จีน ฝรั่งเศส เยอรมนี อินเดีย ญี่ปุ่น คูเวต มาเลเซีย เนเธอร์แลนด์ โปแลนด์ กาตาร์ ซาอุดิอาระเบีย สิงคโปร์ แอฟริกาใต้ สเปน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา
Data จากของผลสำรวจพนักงานทั่วโลกครั้งใหญ่ที่สุด
2 ใน 5 ของพนักงานเชื่อว่า งานที่ทำอยู่จะล้าสมัยภายใน 5 ปี
ผู้ที่ได้รับโอกาสฝึกฝนทักษะ ส่วนใหญ่คือผู้ที่มีทักษะสูงเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว
พนักงานครี่งหนึ่งที่ตอบแบบสำรวจพลาดโอกาสในหน้าที่การงานเพราะคำว่า ‘อคติ’
คนอายุน้อยให้ความสำคัญกับ รายได้สูงสุด มากกว่า การสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีคุณค่า
มีไม่ถึง 1 ใน 10 ของผู้ที่สามารถทำงานระยะไกลได้ ที่อยากกลับไปสู่การทำงานเต็มเวลาแบบเดิม
พนักงานฝากอนาคตไว้ในมือของตัวเอง โดย 77% พร้อมเรียนรู้ทักษะใหม่หรือเข้ารับการฝึกฝนซ้ำ และ 49% ต้องการสร้างธุรกิจของตัวเอง
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขที่ยกมานี้ ไม่ใช่สถานการณ์แห่งความสิ้นหวัง
เพราะผู้ตอบแบบสำรวจ 40% ระบุว่า ได้พัฒนาทักษะดิจิทัลของตนเองในช่วงล็อกดาวน์อันเนิ่นนาน และจะพัฒนาทักษะต่อไป โดย
- 77% พร้อมเรียนรู้ทักษะใหม่หรือเข้ารับการฝึกฝนซ้ำ
- 74% มองว่าการฝึกฝนทักษะเป็นความรับผิดชอบส่วนบุคคล
- 80% ยังมั่นใจว่าสามารถปรับตัวให้เข้ากับเทคโนโลยีใหม่ในที่ทำงานได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพนักงานในอินเดีย (69%) และแอฟริกาใต้ (66%) ที่บอกว่า “มั่นใจมาก”
- 49% ให้ความสำคัญกับการสร้างทักษะความเป็นผู้ประกอบการ เพราะสนใจทำธุรกิจของตัวเอง
‘อคติ’ ด้านไหนที่ส่งผลให้พนักงานครี่งหนึ่งพลาดโอกาสในการทำงาน & ฝึกทักษะดิจิทัล
PwC พบว่า 50% ของพนักงานต้องเผชิญกับการเลือกปฏิบัติในที่ทำงาน ซึ่งส่งผลให้พลาดโอกาสในการฝึกฝนทักษะหรือก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ซึ่งในรายละเอียดของรายงานระบุว่า
13% ของพนักงานพลาดโอกาสเพราะ ‘เชื้อชาติ’
14% ของพนักงานถูกเลือกปฏิบัติเนื่องจากเป็น ‘เพศหญิง’ (ถูกเลือกปฏิบัติมากกว่าผู้ชาย 2 เท่า)
13% ของพนักงานถูกเลือกปฏิบัติเพราะ ‘การศึกษา’ โดยผู้ที่จบการศึกษาสูงกว่าปริญญาตรีหรือมีคุณสมบัติสูงจะได้รับโอกาสมากกว่า ขณะที่คนอายุน้อยและคนอายุมากต่างก็ถูกเลือกปฏิบัติเพราะอายุ
นอกจากอคติ PwC ยังพบว่ามี ความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงโอกาสการพัฒนาทักษะอีกมาก โดย 46% ของผู้สำเร็จการศึกษาสูงกว่าระดับปริญญาตรีเผยว่า ได้รับโอกาสมากมายในการพัฒนาทักษะดิจิทัล ส่วนผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมปลายมีเพียง 28% ที่ตอบเช่นนั้น และในอุตสาหกรรมที่มีแนวโน้มเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลมากที่สุดอย่างการค้าปลีกและการขนส่ง ซึ่งมีเพียง 25% และ 20% ตามลำดับ ส่วนภาคธนาคารอยู่ที่ 42%
“หากรูปแบบการเข้าถึงการฝึกฝนทักษะยังคงเป็นเช่นนี้ต่อไป การพัฒนาทักษะจะยิ่งก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางสังคม ทั้งที่จริง เราควรจะช่วยลดความเหลื่อมล้ำนั้นลง” Bhushan Sethi ผู้นำร่วมฝ่าย People and Organization Practice ของ PwC กล่าว
Generation กับการที่ให้ความสำคัญเรื่อง ‘รายได้สูงสุด’
พนักงาน 3 ใน 4 จากทั่วโลก (75%) ต้องการทำงานใน องค์กรที่ทำประโยชน์ให้แก่สังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พนักงานในจีน (87%) อินเดีย (90%) และแอฟริกาใต้ (90%)
แต่ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจกลายเป็นข้อจำกัดในการเลือกทำงานที่ฝันไว้ ยิ่งเป็นกลุ่มคนอายุน้อย ที่อาจเลือกงาน 54% ของพนักงานรุ่นใหม่เลือกทำงานที่สามารถ คว้าทุกโอกาสในการสร้างรายได้สูงสุด มากกว่าเลือกงานที่สามารถ สร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีคุณค่า (46%)
การสำรวจค้นพบข้อมูลที่น่าสนใจว่า คนอายุ 18-34 ปี มีแนวโน้มให้ความสำคัญกับรายได้มากกว่าการทำประโยชน์เพื่อสังคมเมื่อเทียบกับคนรุ่นอื่น

57% ให้ความสำคัญกับ “รายได้สูงสุด” มากกว่า “การสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีคุณค่า” (43%) โดยนำอยู่ 14 จุด
คนอายุ 55 ปีขึ้นไปให้ความสำคัญกับการสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีคุณค่ามากกว่า โดยนำอยู่ 8 จุด และคนอายุ 65 ปีขึ้นไปให้ความสำคัญกับการสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีคุณค่ามากกว่าเช่นกัน โดยนำอยู่ถึง 22 จุด
Peter Brown กล่าวเพิ่มว่า “โชคดีที่การทำประโยชน์เพื่อสังคมและการสร้างกำไรสูงสุดสามารถเกิดขึ้นพร้อมกัน ในความเป็นจริง การทำธุรกิจเพื่อสังคมสามารถเพิ่มกำไรให้บริษัทได้ด้วย”
‘การทำงานจากระยะไกล’ และ ‘ความเป็นส่วนตัว’ ทางเลือก หรือทางที่ไม่ได้เลือก?
ผลสำรวจที่จัดทำขึ้นนี้ PwC ได้ข้อสรุปว่า การทำงานจากทางไกลจะดำเนินต่อไปหลังคลายล็อกดาวน์ โดยในบรรดาผู้ที่สามารถทำงานจากทางไกลได้นั้น 72% ต้องการทำงานระยะไกลควบคู่กับการทำงานแบบเดิม และมีเพียง 9% ที่อยากกลับไปสู่สภาพแวดล้อมการทำงานเต็มเวลาแบบเดิม
โดยผู้ประกอบวิชาชีพ พนักงานออฟฟิศ เจ้าของธุรกิจ และผู้ประกอบอาชีพอิสระ สามารถใช้เทคโนโลยีช่วยทำงานทางไกลได้ อย่างไรก็ดี 43% ของผู้ใช้แรงงาน และ 45% ของแรงงานกึ่งฝีมือ ระบุว่ามีงานหลายส่วนที่สามารถทำจากทางไกลได้เช่นกัน

ทัศนคติของพนักงานเกี่ยวกับการทำงานจากที่บ้านแตกต่างกันตามพื้นที่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าโรคระบาดทำให้ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลเพิ่มมากขึ้นทั่วโลก โดยพนักงานในเมืองใหญ่ (66%) มีแนวโน้มทำงานจากทางไกลได้มากกว่าพนักงานในชนบท (44%)












