วงการแพทย์เป็นอีกสาขาหนึ่งที่นำเอา เทคโนโลยีการแพทย์ หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็น AI หรือปัญญาประดิษฐ์ ระบบคลาวด์ คอมพิวติ้ง หรือ Internet of Things มาปรับใช้มากที่สุด ยิ่งเมื่อเกิดวิกฤตโรคระบาด ยิ่งเป็นตัวเร่งให้มีการนำเทคโนโลยีนี้มาใช้ในการดูแลสุขภาพในเรื่องใกล้ตัวหรือรักษาผู้ป่วยมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยที่ผ่านมา นักวิจัยจาก สถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม (FIBO) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ได้สร้างสรรค์ ‘งานวิจัยการแพทย์จากหิ้งสู่ห้าง’ ที่โดดเด่น และสามารถนำไปใช้จริงแล้วทั้งใน รพ.รัฐและเอกชน รวมถึงได้รับการต่อยอดในเชิงพาณิชย์แล้ว จำนวนไม่น้อย
โดยในวันนี้มีงานวิจัย ฝีมือคณาจารย์และนักวิจัยจากฟีโบ้ ที่ได้รับการยอมรับเพราะสอดคล้องตามเทรนด์สังคมไทยอย่างดี มาบอกเล่ากัน แต่ก่อนอื่น ดังที่เกริ่นมาว่ามีการนำเทคโนโลยีการแพทย์มาใช้เป็นวงกว้าง จึงขอพาไปอัปเดตกันก่อนว่า ตอนนี้เทคโนโลยีการแพทย์ ถูกนำมาใช้ในรูปแบบใดบ้าง
เทคโนโลยีชีวภาพ AI และ Machine Learning กับ 6 เทคโนโลยีการแพทย์ มาแรง ในยุคนี้
และต่อไปนี้ คือ 6 ทิศทางหลักที่เว็บไซต์ SciMath ได้นำเสนอไว้ว่า ในปัจจุบันวงการแพทย์มีการนำ AI และ Machine Learning ไปใช้ในทิศทางใดบ้าง

สร้างภาพทางการแพทย์เพื่อการวินิจฉัยโรค เทคโนโลยี Machine Learning และ Deep Learning ได้เข้ามามีบทบาทในการวินิจฉัยโรคมากยิ่งขึ้น เทคโนโลยีนี้ช่วยให้การวินิจฉัยโรคทำได้อย่างแม่นยำมากยิ่งขึ้น
เก็บข้อมูลและการให้ความรู้แก่ผู้ป่วย โดยใช้อุปกรณ์สื่อสารเคลื่อนที่ในการเก็บและให้ข้อมูลที่ตรงกับความต้องการของผู้ป่วยแต่ละคน โดยเทคโนโลยีในปัจจุบันสามารถเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลได้จำนวนมากขึ้น และทำการเก็บข้อมูลเพื่อศึกษาโรคหายากได้มากขึ้นด้วย
นำส่งยา บุคลากรทางการแพทย์หลายคน อาจกังวลว่าวันหนึ่ง เทคโนโลยี AI อาจจะ สามารถพัฒนาจนแทนที่พวกเขาได้แล้ว เพราะในบริษัทผลิตยาตอนนี้ มีการพัฒนา AI เพื่อนำส่งยาไปยังอวัยวะต่างๆของร่างกายแล้ว

ใช้หุ่นยนต์ผ่าตัด ในตอนนี้ หุ่นยนต์ผ่าตัด ได้รับการพัฒนาให้มาเป็น ผู้ช่วยแพทย์ โดยเฉพาะในการผ่าตัดอวัยวะในส่วนที่มือแพทย์ไปไม่ถึง โดยในการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์สามารถทำได้ทั้งแบบได้รับคำสั่งที่ป้อนจากแพทย์ และแบบที่หุ่นยนต์เรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง (Machine Learning) แล้ว
ใช้ในการรักษาเฉพาะบุคคล (Personalized Medicine) เป็นการเพิ่มศักยภาพการรักษาพยาบาลโดยใช้ข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลผู้ป่วยทั้งหมดมาใช้ในการวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โดยข้อมูลที่นำมาใช้ในการวิเคราะห์ เช่น ประวัติการรักษา ข้อมูลยีน การบริโภคอาหาร ระดับความเครียด ฯลฯ
การกว้านซื้อกิจการ Startup บริษัทด้านการแพทย์และผลิตยา มีการกว้านซื้อกิจการ Startup เพื่อค้นหาบุคลากรที่มีความสามารถด้าน AI และ Machine Learning มาพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมของบริษัท
รับ Aging Society ด้วย งานวิจัยการแพทย์จากหิ้งสู่ห้าง ป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุอย่างได้ผล
มาถึงนวัตกรรมฝีมือคณาจารย์จากฟีโบ้ ซึ่งเป็นการคิดค้นขึ้นเพื่อตอบโจทย์ผู้ป่วยติดเตียงและสังคมผู้สูงอายุอย่างแท้จริง

เพราะในปี 2568 ประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ โดยจะมีผู้สูงอายุจำนวน 20.42 ล้านคน จากประชากร 66.5 ล้านคน ในจำนวนนั้นจะมีผู้สูงอายุที่เป็นผู้ป่วยติดเตียงเพิ่มมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันคาดว่ามีผู้สูงอายุเป็นผู้ป่วยติดเตียงประมาณ 1 ล้านคน จากจำนวนผู้สูงอายุ 12 ล้านคน โดยปัญหาที่ตามมาของผู้ป่วยติดเตียงเป็นระยะเวลานานๆ คือ เกิดแผลกดทับและติดเชื้อ ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดการเสียชีวิต
ดร.ปราการเกียรติ ยังคง อาจารย์ประจำสถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม (ฟีโบ้) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เห็นถึงปัญหานี้ จึงได้วิจัยและพัฒนา “ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเพื่อป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุ” ขึ้น โดยปัจจุบันได้นำมาใช้งานจริงในโรงพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชน และจำหน่ายในเชิงพาณิชย์แล้วเมื่อปีที่ผ่านมา
ดร.ปราการเกียรติ อธิบายว่า ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเพื่อป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุจะช่วยเหลือและสนับสนุนงาน 3 กลุ่ม คือ
ช่วยโรงพยาบาล สำหรับดูข้อมูลผู้ป่วยระยะยาว
ใช้ในสถานดูแลผู้สูงอายุ Nursing Home ที่จะมีข้อมูลในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้สูงอายุ
ช่วยคนที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่อยู่บ้าน ระบบนี้ยังจะช่วยผ่อนแรงให้กับผู้ดูแลเพราะระบบจะให้รายละเอียดข้อมูลและจะแสดงให้เห็นความคืบหน้า (progress) ของผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง
“ระบบนี้บอกได้ว่าการเคลื่อนไหวของร่างกายผู้สูงอายุเคลื่อนที่มากน้อยแค่ไหน และในเชิงวิเคราะห์ข้อมูลยังบอกได้ด้วยว่าช้าลงกี่เปอร์เซ็นต์ เพราะผู้สูงอายุติดเตียงจะมีความเสื่อมถอยของร่างกาย”

“โดยระบบเฝ้าระวัง & แจ้งเตือน ป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุ จะเป็นระบบเซนเซอร์ที่จะติดตั้งและประกอบเข้ากับแผ่นคล้ายผ้ารองเตียงวางไว้ใต้ฟูกนอน เพื่อจับการเคลื่อนไหวการกดทับของร่างกาย ผู้สูงอายุจะไม่ทราบและไม่รู้สึกว่ามีใส่แผ่นนี้ไว้ใต้เตียงดังนั้นจะไม่เกิดความกังวล”
“แผ่นเซนเซอร์จะมีทั้งแผ่นแบบเต็มเตียงและครึ่งเตียง ระบบเซนเซอร์จะส่งข้อมูลไปที่คอมพิวเตอร์ของวอร์ดพยาบาล ซึ่งจะสามารถติดตามดูคนไข้ได้พร้อมๆกันหลายเตียงผ่านจอคอมพิวเตอร์ โดยจะมี AI ที่คอยเก็บข้อมูล”
เทคโนโลยีการแพทย์ ที่คิดค้นมาเพื่อตอบโจทย์ ปัญหาแผลกดทับ ที่แท้จริง
ส่วนหลักการทำงานของระบบเซนเซอร์ ดร.ปราการเกียรติ ชี้ว่าจะปรากฏภาพร่างกายของผู้สูงอายุ ผู้ป่วย ที่นอนอยู่บนเตียง

“โดยจะใช้สีแทนค่าเพื่อระบุว่าร่างกายบริเวณใดมีการกดทับเป็นเวลานาน เช่น สีขาวคือปกติ สีเหลืองคือเตือน (alert) ว่า ผู้ป่วยนอนท่านี้นาน สีแดง คือ alarm ส่งสัญญาณเรียกให้ไปดูแลผู้ป่วย และ ถ้าออกนอกเตียง (out bed) ต้องไปทันที หรือ หากนอนกดทับมาก เช่น บริเวณศีรษะ ส้นเท้า ข้อศอก จะเป็นสีแดงแสดงว่าอวัยวะบริเวณนั้นกดทับมาก”
“ขณะที่ สีฟ้าแสดงว่าการกดทับบริเวณนั้นน้อย ทั้งนี้ระบบจะสามารถตั้งค่าสำหรับผู้ป่วยเฉพาะเตียงนั้นได้ เช่น ต้องพลิกตัวทุกกี่ชั่วโมง ซึ่งพยาบาลจะเป็นผู้กำหนดและตั้งเวลา จากนั้นระบบก็จะเตือนมาที่เคาน์เตอร์พยาบาล”
“ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเพื่อป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุ ประกอบด้วยเซนเซอร์ส่งขึ้นระบบคลาวด์ คอมพิวติ้ง เชื่อมต่ออุปกรณ์คอมพิวเตอร์ไปยังเครือข่ายเพื่อดึงข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์และการตัดสินใจด้วย Internet of Things เทคโนโลยีนี้จะช่วยให้ผู้ดูแลมองเห็นบริเวณที่กดทับซ้ำๆ ซึ่งผู้สูงอายุบางคนเจ็บจนเนื้อด้านหรือเป็นไต
“โดยในทางการแพทย์ หากเห็นแผลก่อนก็อาจช่วยแพทย์วินิจฉัยได้ดีขึ้น สำหรับราคาอุปกรณ์แบบครึ่งเตียง ราคาเริ่มต้นสามหมื่นบาท แบบเต็มเตียงราคาก็จะสูงขึ้น แต่ราคานี้ถูกกว่าต่างประเทศที่อยู่ที่หลักแสนบาท”
นอกจากนั้น ดร.ปราการเกียรติ กล่าวต่อถึงแนวทางในการคิดค้นงานวิจัยนี้ว่า

“เทคโนโลยีที่อยากจะพัฒนาต่อ คือ เตียงช่วยพลิกตัวผู้ป่วย เพราะการพลิกตัวผู้ดูแลจะต้องออกแรงมาก โดยเฉพาะคนที่มีน้ำหนักมากและต้องพลิกตัวบ่อย รวมถึง โรคออฟฟิศซินโดรม โดยจะติดเซนเซอร์ที่เก้าอี้เพื่อจะเก็บข้อมูลว่าการนั่งเก้าอี้นาน ๆ ในลักษณะท่านั่งเดิมๆ ส่งผลอย่างไรบ้าง และควรจะต้องปรับการนั่งอย่างไร อาจจะมีเซนเซอร์เตือนให้ลุก เพื่อเปลี่ยนอิริยาบถ” “รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีเซนเซอร์ติดที่เก้าอี้วีลแชร์ด้วย เนื่องจากจะมีคนพิการกลุ่มหนึ่งที่ต้องใช้วีลแชร์และนั่งอยู่ในท่าเดิมนานๆ ซึ่งอาจเกิดแผลกดทับได้”
ที่มา :
- บทความเรื่อง “AI กับเทคโนโลยีทางการแพทย์” เผยแพร่ใน เว็บไซต์ SciMath โดย ศรุดา ทิพย์แสง
- รายงานข่าว เรื่อง “ ฟีโบ้ มจธ. พัฒนาระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเพื่อป้องกันแผลกดทับในผู้สูงal” จากเว็บไซต์ กลุ่มงานการสื่อสารเชิงกลยุทธ์และการตลาด มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.)
อัปเดตทุกนวัตกรรม งานวิจัย และข่าวคราวสำหรับนักวิจัยได้ที่นี่
จากหิ้งสู่ห้าง! สภาปลดล็อก ยก R&D ที่ได้รับทุนให้เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คิดค้น
แปลง หน้ากากอนามัยใช้แล้ว เป็นไฟฟ้า ไอเดียจัดการ ขยะติดเชื้อทางการแพทย์ ขั้นเทพจากนักวิจัยไทย










