ความต้องการมีชีวิตที่มีหลักประกันแบบ ‘รัฐสวัสดิการ’ ที่เราชอบเอามาเป็นตัวอย่างของการพัฒนา สะท้อนให้เห็นว่า สภาพความเป็นอยู่ของผู้คนในขณะนี้ที่ต้องอยู่อย่างยากลำบากนั้น อาจเป็นผลมาจากการพัฒนาในอดีต
หากไม่มีการสำรวจและเรียนรู้จากประสบการณ์ที่มีอยู่แล้วก็ไม่สามารถก้าวออกจากความผิดพลาดได้ หรืออาจวนเวียนอยู่ในเรื่องอดีต ซึ่งเป็นเรื่องเดิมๆ อย่างที่เราเห็นกันอยู่ และสุดท้าย เวลาของแต่ละวันนั้นก็จะกัดกร่อนตนเองไปในที่สุด
จนถึงวันนี้ ประเทศของเราถูกล้อมรอบด้วยประเทศเพื่อนบ้านที่พัฒนาและก้าวหน้าขึ้น ทั้งด้านรายได้ การผลิต และการฝ่าออกจากวงล้อมของคู่แข่ง ไปสู่การมีชีวิตที่ดีกว่า
ส่วนประเทศของเรานั้น ยังไม่มีทางออกที่เป็นรูปธรรม
การทำงานและการใช้แนวคิดเพื่อตัดสินใจดำเนินการหลายปีที่ผ่านมา น่าจะมีความผิดพลาด แม้ว่าหลายคนต้องการเดินไปข้างหน้า อย่างการก้าวไปสู่ รัฐสวัสดิการ เพื่อการมีชีวิตที่ดีกว่านี้ แต่หากไม่สำรวจว่า การมีชีวิตที่ดีกว่านี้ต้องอยู่บนฐานอะไร ก็จะติดกับอยู่ในกับดักเดิมๆ อีก
จนถึงตอนนี้ เรากลายเป็น ประชารัฐ สมใจ โดยอยู่บนฐานของ ‘การแจกทรัพยากรแบบโควต้า’
มาดูกันว่าเราลืมประวัติศาสตร์ที่มีไว้ให้เรียนรู้แล้วหรือ

ถาม: มีหลักการอะไรหรือทำอย่างไรที่จะเปลี่ยนแปลงวิธีคิดของคน เพื่อไม่ให้เราตกอยู่ในวังวนเรื่องเดิมๆ แก้ปัญหาด้วยวิธีการเดิมๆ
ตอบ: จำเป็นที่จะต้องมีความกล้าหาญทางความคิด คือ ให้มีการวิพากษ์วิจารณ์ความคิดได้ แม้แต่ของตัวเอง ในด้านที่ไม่ผูกกับการเก็งกำไรและหวังความก้าวหน้า สิ่งที่สำคัญคือ ต้องมีหลักวิชาการ ด้วย ตรงนี่น่าจะเป็นเรื่องที่ยากกว่า เพราะหมายถึงการกำหนดเส้นทางที่่จะเดินทางและมีคำตอบที่สามารถอธิบายได้อย่างเป็นรูปธรรม
หลักการตรงนี้เป็นวิชาการแบบกาลิเลียน กล่าวคือ เรื่องของความรู้ความเข้าใจเป็นเรื่องส่วนบุคคลที่แยกจากกันได้โดยมีความสามารถในการรับรู้ตามธรรมชาติด้วยตัวเอง
ความรู้ความเข้าใจในภาวะวิสัยนั้น ต้องสามารถค้นพบความเป็นสากลและกฎแห่งการดำรงอยู่ชั่วนิรันดร์ อย่างที่ กาลิเลโอ หักล้างหลักคำสอนเรื่องการเคลื่อนไหวของวงโคจรที่ผิดพลาดในทางวิทยาศาสตร์ โดยอาศัยการทดลองอย่างรอบคอบและชาญฉลาดของเขาในการสร้างพื้นฐานด้านกลศาสตร์
กาลิเลโอพบกฎที่แน่นอนผ่านการทดลองครั้งใหม่ จากการบรรจบกันของเส้นรอบวงสามารถพัฒนาไปสู่วิธีการกำหนดละติจูดและลองจิจูด และส่งผลต่อการค้นพบอีกมากมายเกี่ยวกับโครงสร้างของระบบสุริยะจักรวาล
ตรงนี้ต้องอาศัยความรู้สึกตามธรรมชาติและเหตุผลของแต่ละคนในการหาคำตอบที่ต่างออกไป เช่นเดียวกัน การตั้งสมมติฐานแบบเดิมๆ ก็จะได้คำตอบแบบเดิมๆ หากไม่มีสมมติฐานใหม่ๆ วิธีการใหม่ๆ ก็ไม่สามารถหาคำตอบใหม่ๆ ได้
ถาม: หลักการวิชาการของกาลิเลโอนี้ เกี่ยวข้องกับแนวความคิด ‘อยากจะมีชีวิตที่ดีกว่านี้’ อย่างไร
ตอบ: เคยอ่านหนังสือของ Erik S. Reinert ที่ชื่อว่า How Rich Countries Got Rich and Why Poor Countries Stay Poor คืองานชิ้นนี้ เปลี่ยนความเข้าใจจากหน้ามือเป็นหลังมือ ดังนี้
ปัจจัยหลักที่กำหนดให้ประเทศมั่งคั่งและยากจนคือ ระดับการแบ่งงานกันทำ ที่สามารถวัดได้จากการประกอบอาชีพ พูดง่ายๆ คือ ปริมาณการหมุนเวียนสินค้า เงิน การบริการ แน่นอนว่าในเมืองจะมีปริมาณการหมุนเวียนมากกว่าพื้นที่ชายขอบ และหากนำมาวิเคราะห์เศรษฐกิจระดับชาติ เราจะเห็นการพึ่งพาการส่งออกมากกว่าร้อยละ 60 มากกว่าการบริโภคภายใน
และหากสินทรัพย์ของรัฐสามารถก้าวออกไปทำธุรกรรมนอกประเทศได้ หมายถึงในประเทศเพื่อนบ้าน ในระดับภูมิภาค ก็ยิ่งแสดงให้เห็นว่า มีการแบ่งงานในประเทศที่ซับซ้อนกว่า
ถ้าเป็นภาษาวิชาการคือ ห่วงโซ่อุปทานระดับภูมิภาค

ภาคการผลิตที่พึ่งพาธรรมชาติและพึ่งพาเทคโนโลยี ให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกัน กล่าวคือ การเกษตร การประมง การขุดเจาะ สังเกตได้ว่า มีแนวโน้มที่จะมีต้นทุนสูงขึ้นและให้ผลตอบแทนต่ำลง
ในทางตรงกันข้าม การแปรรูปผลผลิตที่ใช้เทคโนโลยีอย่างภาคอุตสาหกรรม มีแนวโน้มที่จะลดต้นทุนการผลิต ขณะเดียวกันก็มีกำไรเพิ่มขึ้น
จากตรงนี้ Reinert เห็นว่า แหล่งความมั่งคั่งของชาติมีเพียงแหล่งเดียวคือ การพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิต การบริการ ด้วยเทคโนโลยีขั้นสูงและอื่นๆ ในชีวิตจริง โดย Reinert ให้เหตุผลว่า
รัฐที่มั่งคั่งขึ้นจะมีรูปแบบการพัฒนาที่แตกต่างกันมาก พร้อมยกตัวอย่าง นโยบายของอังกฤษในศตวรรษที่ 15 ที่เริ่มเติบโตมีความมั่งคั่งขึ้นภายใต้พระเจ้าเฮนรีที่ 7 ซึ่งขึ้นครองราชย์ในปี 1485 และเรียกเก็บภาษีจากการส่งออกขนสัตว์ที่ยังไม่ผ่านกระบวนการแปรรูปวัตถุดิบของผู้ผลิตผ้าขนสัตว์ ร่วมกับการยกเว้นภาษีจากคู่แข่ง แล้วให้การผูกขาดการค้าชั่วคราวในบางภูมิภาค
อังกฤษปฏิบัติตามแบบอย่างของชาวดัตช์ในการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปขนสัตว์ซึ่งต่อมาเรียกว่า “แผนทิวดอร์” ซึ่งรวมทั้งข้อจำกัดในการส่งออกวัตถุดิบและการรักษาราคาสำหรับขนสัตว์อังกฤษ (โดยการซื้อและทำลายขนสัตว์ของสเปน) ในระดับที่สูงพอสมควร
ต้นศตวรรษที่ 18 มีข้อเสนอที่ค่อนข้างจะใช้มาตรการรุนแรงเกี่ยวกับการบังคับใช้โทษประหารชีวิต จากความพยายามส่งออกวัตถุดิบ แม้ว่าคนผู้นั้นจะเป็นผู้สนับสนุนการค้าแบบเสรีก็ตาม ขณะที่สเปน คู่แข่งของอังกฤษในเวลานั้น มีเส้นทางที่แตกต่างกันออกไปจากการพิชิตรัฐต่างๆ คือเกิดการหลั่งไหลของทองคำเข้าสู่ประเทศ และทำลายเศรษฐกิจของตัวเอง (ราคาสูงขึ้น)
สเปนไม่สามารถรักษาความมั่งคั่งของตนเองได้ ทองคำทั้งหมดไปอยู่ที่เวนิสและฮอลแลนด์ ที่ซึ่งอุตสาหกรรมกระจุกตัวอยู่ จากนั้นสหรัฐอเมริกาซึ่งเป็นอิสระจากการปกครองของอังกฤษ ก็ใช้วิธีแบบอังกฤษในการสร้างความมั่งคั่งของชาติ ซึ่งถ้าไม่แปรรูปก็จะไม่ได้รับอนุญาตให้พัฒนาภาคการผลิต แม้แต่ยุโรปหลังสงครามก็ใช้วิธีการแบบเดียวกัน
Reinert อธิบายอย่างน่าสนใจว่า สำหรับประเทศที่มีอุตสาหกรรมไม่มีประสิทธิภาพ แต่หากตัวเองเป็นเจ้าของ ย่อมดีกว่าไม่มีอุตสาหกรรมอะไรในมือ นอกจากนี้ ยังบอกด้วยว่า ควรปล่อยให้อุตสาหกรรมพัฒนาต่อไป แม้ว่าบางครั้งอาจต้องได้รับความช่วยเหลือผ่านการแทรกแซงบางรูปแบบจากรัฐ จากนั้นจึงเริ่มการค้าเสรีได้ เพราะเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างความมั่งคั่ง
เนื่องจากกิจกรรมที่มีผลตอบแทนเพิ่มขึ้นหรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ มีความเป็นไปได้ที่จะประหยัดขึ้นหากขยายกำลังการผลิตให้มากขึ้น (เมื่อมีการผลิตเพิ่มขึ้น หน่วยการผลิตใหม่แต่ละหน่วยจะมีต้นทุนน้อยกว่า หรือ economy of scale) แต่ในภาคการเกษตรหรือการทำเหมืองนั้น ตรงกันข้าม เพราะความต้องการที่เพิ่มขึ้นจึงจำเป็นต้องพัฒนาพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์น้อย และเมื่อความอุดมสมบูรณ์น้อยลง ก็มีแนวโน้มที่ต้นทุนจะสูงขึ้น

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีทดลองแนวคิดนี้ในเยอรมนีตะวันตก คือจะเปลี่ยนประเทศไปสู่ภาคการเกษตร แต่ในความเป็นจริงไม่สามารถทำลายหรือกำจัดผู้คน 25 ล้านคน ออกไปได้ เช่น คนที่เคยเป็นคนงานขุดเหมืองถ่านหิน เป็นผลให้มีการเปิดตัวแผนมาร์แชล ต่อมาก็ยกระดับอุตสาหกรรมหลังสงครามในทวีปยุโรป
ยิ่งในปัจจุบัน Reinert ระบุว่า ประเทศที่มั่งคั่งมีความเชี่ยวชาญในกิจกรรมที่มีผลตอบแทนเพิ่มขึ้น ส่วนคนยากจนทำกิจกรรมที่มีผลตอบแทนลดลง ซึ่งในความเป็นจริง นี่เป็นข้อผิดพลาดหลักของนักเศรษฐศาสตร์คลาสสิกที่มุ่งเน้นไปยัง การค้า การแลกเปลี่ยนการสูญเสียกำลังการผลิต ความแตกต่างเชิงคุณภาพในกิจกรรมต่างๆ รวมทั้งการเกิดขึ้นของนวัตกรรมที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเศรษฐกิจ จากเศรษฐกิจที่ใช้ฐานทรัพยากร ก่อให้เกิดกระบวนการแบบศักดินาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมที่ให้ผลตอบแทนเพิ่มขึ้น ทำให้เกิดชนชั้นกลาง สร้างความเจริญรุ่งเรือง ไปจนถึงประชาธิปไตย
ด้วยข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ว่า Reinert ไม่ได้เป็นนักวิชาการที่นั่งบนเก้าอี้นวมในห้องทำงานติดแอร์ แต่เขาได้เดินทางไปยัง 49 ประเทศ เพื่อศึกษาสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ เช่น จากเปรูไปมองโกเลีย จากเอสโตเนียถึงแทนซาเนีย ซึ่งสิ่งที่เขาเห็นจากการปฏิบัติตามคำแนะนำของ IMF นำไปสู่ หายนะของความมั่งคั่ง โดยในบรรดาประเทศอดีตคอมมิวนิสต์ Reinert เรียก มองโกเลีย ว่า เป็นนักเรียนที่ดีที่สุดของธนาคารโลก
อุตสาหกรรม 90% ถูกทำลายในเวลาเพียง 2-3 ปี ผลผลิตของขนมปังลดลง 71% หนังสือและหนังสือพิมพ์ถูกทำลายไปถึง 79% มีเพียงการผลิตแอลกอฮอล์และการสะสมขนนก (ห่าน เป็ด) เท่านั้นที่เติบโตขึ้น
ข้อเท็จจริงตรงนี้น่าจะยืนยันหลักวิชาการแบบกาลิเลียนได้

ถาม: ข้อมูลที่ Reinert ให้มานั้น ทำให้เห็นปัญหาเรื่องการค้าเสรีในตลาดและภาคการผลิต แต่ละรัฐควรที่จะกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาตนเองให้แม่นยำเพื่อความมั่งคั่งของชาติ มากกว่าผลของความชื่นชอบทางการเมือง
ตอบ: คือการค้าเสรีของตลาดนั้นทำได้หากภาคการผลิตนั้นลดกำไรจากหน่วยของการลงทุนอย่างที่เราเห็นตัวอย่างสหรัฐเป็นผู้บริโภคสินค้าหลักแต่ไม่ได้เป็นผู้ผลิตอย่างอุตสาหกรรมถลุงเหล็กแทบจะไม่เห็น แต่กลายเป็นผู้บริโภคที่สำคัญในตลาดโลกแต่สหรัฐไปหารายได้จากอุตสาหกรรมการเงินและการคลังแทนที่ในตลาดหุ้นแทนการผลิตกลับไปสู่สิ่งที่กล่าวมาก่อนหน้านี้ว่าความมั่งคั่งของชาติขึ้นกับความหลากหลายของอาชีพซึ่งมาจากการแบ่งงานกันทำ
สิ่งที่เราเห็นในปัจจุบันอย่างการคิดค้น AI, เครือข่ายรถไฟความเร็วสูง, แพลตฟอร์มการค้า BRI นั้นเป็นสิ่งที่บ่งบอกว่า ความเชี่ยวชาญจะส่งผลต่อการเพิ่มแรงงานการผลิตและแน่นอนว่า มีแต่การแบ่งงานในภาคอุตสาหกรรมนั้นๆ ที่มีความได้เปรียบมากกว่าภาคการผลิตอื่นๆ และจะเห็นได้ชัดมากยิ่งขึ้นหากมีตลาดที่กำหนดขนาดตลาดอยู่แล้ว เมื่อนั้นระบบการแบ่งงานก็จะพัฒนาขึ้น อย่างไรก็ดี ตลาดนั้นต้องมีการกำหนดเงื่อนไขเอาไว้ด้วย
หากตลาดในประเทศนั้นมีขนาดใหญ่เท่าไหร่ เราก็จะยิ่งเห็นอาชีพที่แตกต่างกันมากขึ้น ซึ่งตรงนี้บ่งชี้ได้ถึงการเพิ่มขึ้นของของการแบ่งงานเชิงลึก ความมั่งคั่งของชาติต่างๆ จึงมาจากการแบ่งงานกันทำในหมู่ผู้ใช้แรงงานนั่นเอง

ดังนั้น ความคิดแบบโรแมนติกจากความแตกต่างด้านทรัพยากรธรรมชาติของประเทศต่างๆ ล้วนมีข้อได้เปรียบตามธรรมชาติ หากดูตามลักษณะของการผลิตเพื่อตนเองนั้นเหมือนกับภาพยนตร์โรบินสัน ครูโซ ที่คนคนหนึ่งต้องทำทุกอย่างเพื่อการอยู่รอด พึ่งพาตนเองบนฐานทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ซึ่งไม่สามารถก่อให้เกิดความมั่งคั่งได้
ในทางตรงกันข้าม การผลิตบางสิ่งที่จำเป็นต้องแลกเปลี่ยนกัน จากปัญหาของการแบ่งงานกันทำ เปลี่ยนไปสู่ระดับความได้เปรียบตามธรรมชาติ ทำให้เกิดความแตกต่างของการแบ่งแยกแรงงานเพราะเทคโนโลยีที่ต้องการความรวดเร็วและมีความแม่นยำในสายการผลิต การลดการสูญเสียผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งเป็นผลมาจากการต้องทำงานให้ทันตามเวลาที่กำหนด ซึ่งเป็นไปตามระดับทักษะของอาชีพนั้นๆ และต้องผ่านการเรียนรู้ก่อน
แต่โดยหลักการ การนำเทคโนโลยีมาใช้ในภาคการผลิตจะนำไปสู่การลดความซับซ้อนและขจัดความแตกต่างระหว่างผู้คนได้ เพราะระบบอัตโนมัติสามารถทำให้คนที่รู้ระบบการทำงาน ไม่ว่าจะเป็นผู้หญิงผู้ชายก็สามารถทำงานได้. จะมีความแตกต่างจากการใช้แรงงานก็ตรงที่กล้ามเนื้อซึ่งขึ้นอยู่กับวัยและสุขภาพของผู้ใช้แรงงานเอง
ตรงนี่ยิ่งชัดเจนว่า การแบ่งแยกแรงงานด้วยเทคโนโลยีค่อนข้างแตกต่างจากการแบ่งงานตามธรรมชาติ (อย่างอุซเบกิสถาน ผลิตองุ่น ฝ้าย ถั่ว ในขณะที่ภาคใต้ของไทยนั้นผลิตยางพารา ปาล์ม อาหารทะเล) ซึ่งการแจกเงินหรืออัดเงินไปในระบบจึงถูกวิจารณ์อย่างมากเพราะช่วยให้เกิดการหมุนเวียนทางการค้ามากกว่าเกิดอาชีพที่หลากหลาย และถ้ามองในระยะยาวก็จะเป็นการลดภูมิต้านทานของตัวเอง

ถาม: หากไม่เอาเรื่องของการแบ่งงานตามธรรมชาติ การแบ่งงานกันทำนั้น ช่วยให้เกิดความมั่งคั่งในชาติได้อย่างไร
ตอบ: ปี 1613 อันโตนิโอ เซอร์รา ได้พิสูจน์ว่า ทฤษฎีการพัฒนาเศรษฐกิจบนพื้นฐานของการแบ่งงานกันเป็นส่วนๆ และเพิ่มผลผลิตในเวลาเดียวกัน เหนือสิ่งอื่นใด สิ่งนี้กำหนดไว้ล่วงหน้าถึงการแบ่งประเทศอิตาลีออกเป็นทางตอนเหนือที่ร่ำรวยและทางใต้ที่ยากจน
เขาระบุว่า ความเป็นอยู่ที่ดีทางเศรษฐกิจได้รับอิทธิพลจากการเพิ่มขึ้นของผลตอบแทนที่มาจากการแบ่งงาน (การมีอยู่ของอาชีพจำนวนมากที่แตกต่างกันในเมือง) และบอกถึงการกระจายการผลิต ว่าเป็นแนวทางในการเพิ่มผลตอบแทนซึ่งเป็นครั้งแรกจากมุมมองทางวิชาการที่ศึกษาปัญหาความไม่สม่ำเสมอ ความบิดเบี้ยวของประเทศต่างๆ
อีกทั้งยังพบว่า เมืองเนเปิลอยู่ในสถานการณ์ทางเศรษฐกิจที่เลวร้ายกว่าเมืองเวนิส ด้วยเหตุผล “ที่ชาวเวนิสไม่มีโอกาสในการเพาะปลูกในที่ดินเช่นเดียวกับชาวเนเปิล ทำให้ถูกบังคับหันไปหาอุตสาหกรรมและเข้าสู่การผลิตการแปรรูป ทำให้มีผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้น
น่าสนใจว่า ฐานะความเป็นอยู่ของพลเมืองพัฒนาได้จากการเพิ่มผลตอบแทนของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งตรงนี้ อันโตนิโอ เซอร์รา ค้นพบข้อกำหนดเบื้องต้นเรื่อง หลักในการเพิ่มความมั่งคั่งของประเทศต่างๆตามประเภทกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้น กับการเติบโตของผลตอบแทน และการแบ่งงานที่เป็นไปได้สูงสุด
อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อสังเกตเกี่ยวกับผลการทำงานร่วมกันที่ปรากฎขึ้น ซึ่งมีปัจจัยต่างกันไปตามรูปแบบของหลายๆ อาชีพและการงาน มีผลดีต่อมาคือ ทำให้ระบบการเร่งการเติบโตทางเศรษฐกิจทำได้ด้วยตัวเอง และรัฐไม่ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาแค่อุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่ง
เนื่องจากไม่มีกิจกรรมสามารถอยู่รอดได้อย่างโดดเดี่ยว เซอร์ร่าตั้งข้อสังเกตและยังระบุว่า ไม่เพียงแต่ทางเลือกกิจกรรมของแต่ละบุคคลมีผลต่อระดับความเป็นอยู่ แต่สิ่งเดียวกันนี้ก็เกิดขึ้นในระดับประเทศด้วยผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้น (หรือลดลง)
อย่างที่เขายืนยันว่า ตามหลักการผลผลิตทางการเกษตรและผลิตภัณฑ์แปรรูปอุตสาหกรรมมีความแตกต่างกันในแง่ของการบรรลุผลด้านฐานะความเป็นอยู่ เนื่องจากขึ้นอยู่กับกฎเศรษฐกิจที่แตกต่างกัน ซึ่งสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยการผลิต
ผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นคืออุตสาหกรรมจำนวนมาก กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ลดต้นทุนต่อหน่วยลง ปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตพร้อมกับผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นจากการประหยัดต้นทุนตามขนาด เพิ่มผลตอบแทนที่ดำเนินการของกิจกรรมเหล่านี้ในพื้นที่ด้านโครงสร้างต้นทุนซึ่ง มีศักยภาพมหาศาลสามารถเพิ่มความเป็นอยู่ที่ดีของผู้คนได้
ต่อมา อเล็กซานเดอร์ แฮมิลตัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังคนแรกของสหรัฐ ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ได้ทดลองแนวคิดนี้ โดยดำเนินการตามขั้นตอนในทางปฏิบัติเพื่อให้ได้มาซึ่งผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้น ที่สำคัญ เมื่ออาศัยการเพิ่มการแบ่งงานและขยายภาคอุตสาหกรรมการแปรรูปตามนโยบายของแฮมิลตัน ซึ่งมุ่งเป้าไปที่อุตสาหกรรมที่เป็นกุญแจสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจสหรัฐไปในทิศทางที่ถูกต้อง ทั้งนี้มาจากการดำเนินการตามคำแนะนำทางทฤษฎีของเซอร์ร่า และต่อมาได้รับการสนับสนุนอย่างแพร่หลายในเยอรมนีโดย Friedrich List ซึ่งจะกล่าวถึงในบทความต่อไป

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย











