โควิด-19 ทำให้เด็กอีก 150 ล้านคนตกอยู่ในความยากจน ความเหลื่อมล้ำถาโถมไม่เพียงแต่ในย่านชุมชนแออัดหรือในประเทศที่มีจีดีพีต่ำเท่านั้น แต่ยังคืบคลานเข้าสั่นคลอนชีวิตของเด็กในเมืองใหญ่ การนำเทคโนโลยี Virtual Reality (VR) มาใช้ เพื่อให้ผู้ใหญ่ที่มีบทบาทหน้าที่ในการพัฒนาเมืองได้สำรวจเมืองในมุมมองของเด็กวัย 3 ขวบ จะนำไปสู่การออกแบบเมืองที่เป็นมิตรกับเด็กและปลอดภัยมากขึ้น
Virtual Reality (VR) หรือ ความเป็นจริงเสมือน หมายถึง สภาวะจำลองที่สร้างขึ้นด้วยคอมพิวเตอร์เพื่อให้เหมือนสภาวะจริง ซึ่งผู้ใช้สามารถมีปฏิกิริยาโต้ตอบกับสภาวะจำลองนี้ได้ เช่น การจำลองสภาพเรือนไทยเพื่อให้ผู้ชมสามารถเข้าไปดูห้องต่างๆ ภายในได้เสมือนกับเข้าไปดูจริงๆ
คู่มือ ‘Proximity of Care Design Guide’ จัดทำโดย Bernard van Leer มูลนิธิช่วยเหลือพัฒนาการในวัยเด็ก และ Arup บริษัทออกแบบระดับโลก ต่อยอดจาก ‘Urban95’ ซึ่งเป็นโครงการริเริ่มด้าน VR ที่มีอยู่ก่อนหน้าแล้ว โดยเป็นการนำอุปกรณ์ล้ำสมัยและตัวอย่างที่ใช้งานได้จริงมาเป็นเครื่องมือในการทำงานร่วมกันระหว่างนักวางผังเมืองและรัฐบาลของประเทศต่างๆ ทำให้ผู้ใช้งานรู้สึกราวกับว่าสูงเพียงแค่ 95 ซม. เท่านั้น ในขณะใช้ชีิวิตท่ามกลางกิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นภายในเมือง เพื่อสำรวจว่าเด็กรับรู้และโต้ตอบกับสิ่งรอบข้างอย่างไร ซึ่งจะนำไปสู่การวางแผนเพิ่มคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยให้กับเด็ก แทนที่จะคิดเองเออเองว่าทุกคนในสังคมต้องการเมืองในแบบไหน


“ความเป็นอยู่ที่ดีของทารก เด็กเล็ก และผู้ดูแล เป็นตัวชี้วัดที่ดีที่สุดว่าเมืองนั้นมีชีวิตชีวา มีความเจริญรุ่งเรือง และมีสุขภาพดี แต่ผู้นำเมืองเหล่านี้ไม่สามารถมองเห็นว่าคนกลุ่มนี้มีความต้องการเฉพาะที่แตกต่างจากวัยอื่น” Ardan Kockelkoren ผู้ประสานงาน Urban95 ของมูลนิธิ Bernard van Leer ให้ความเห็น
“ตอนที่ Hamed Bakayoko นายกรัฐมนตรีไอวอรีโคสต์ใช้ VR เขาเอ่ยว่า “ผมไม่เคยรู้เลยว่ารถอันตรายแค่ไหน!” และมันเปลี่ยนวิธีที่ผมมองเห็นเมืองนี้” Cecilia Vaca Jones กรรมการบริหารของมูลนิธิ Bernard van Leer Foundation กล่าว (น่าเศร้าที่ Hamed Bakayoko เสียชีวิตในวัย 56 ขณะรักษาโรคมะเร็งที่ประเทศเยอรมนี เมื่อวันที่ 10 มีนาคม ที่ผ่านมา)
การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ทำให้เด็กๆ กว่า 150 ล้านคน ตกอยู่ในความยากจนข้นแค้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อการเข้าถึงการศึกษา การดูแลสุขภาพ น้ำสะอาด โภชนาการ และที่อยู่อาศัยตามรายงานของยูนิเซฟ โดยความยากจนยังผลักดันให้เด็กจำนวนมากต้องออกจากโรงเรียน เพื่อทำงาน บ้างต้องอยู่ในชุมชนแออัด ทำให้มีเวลาและมีพื้นที่จำกัดในการเล่นอย่างปลอดภัย
“เมืองมีบทบาทสำคัญในการเล่น เราสามารถใช้สภาพแวดล้อมที่สร้างขึ้นเป็นโอกาสทางการเรียนรู้สำหรับเด็กๆ ได้” Sara Candiracci ผู้ช่วยผู้อำนวยการกลุ่มการพัฒนาระหว่างประเทศของ Arup กล่าว

ถ้าคุณได้เห็นเมืองจากความสูง 95 ซม. ซึ่งเป็นความสูงของเด็ก 3 ขวบ คุณจะเปลี่ยนแปลงอะไร? นั่นคือคำถามที่นำมาสู่การใช้ VR เพื่อหาคำตอบ เพราะในมุมมองของผู้ใหญ่ อาจมองไม่เห็นถึงปัญหาของเด็กตัวเล็กๆ ที่ต้องใช้ชีวิตในแต่ละวันว่ายากลำบากแค่ไหน เมื่อปัจจัยพื้นฐานต่างๆ ไม่เอื้ออำนวยต่อสรีระ จนนำไปสู่การออกแบบเมืองที่ละทิ้งเด็กตัวเล็กตัวน้อยเหล่านี้ไว้ข้างหลัง
รายงานที่เผยแพร่โดย Arup เมื่อปีที่แล้ว อ้างถึงงานวิจัยจาก University College London ที่แสดงให้เห็นว่าเด็กๆ ที่อาศัยอยู่ในค่ายผู้ลี้ภัยหรือชุมชนแออัดใช้เวลาโดยเฉลี่ย 35% ในการเตร็ดเตร่ไปมานอกบ้าน เนื่องจากบ้านของพวกเขาแออัดและเบียดเสียดเกินไป ไม่มีที่ว่างให้พวกเขาได้เล่นสนุกสนานตามวัย และจากการที่ใช้ชีวิตนอกบ้านเป็นเวลานาน ทำให้เด็กๆ สุ่มเสี่ยงที่จะไม่ปลอดภัยสูง
“การวิจัยแสดงให้เห็นว่าการเล่นเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยสร้างทักษะทางสังคมอารมณ์และร่างกายที่เด็กๆ ต้องการเพื่อการพัฒนาที่ดีที่สุด” Candiracci กล่าวกับ Thomson Reuters Foundation
“เด็กๆ สนใจที่จะเล่นในที่อื่นๆ นอกเหนือจากสนามเด็กเล่น ทั้งเมืองสามารถกลายเป็นสนามเด็กเล่นได้ คู่มือนี้มีส่วนสำคัญที่ทำให้เมืองต่างๆ ปลอดภัยและทำให้การใช้ชีวิตของเด็ก ๆ เหล่านี้สนุกสนานมากยิ่งขึ้น ” เธอกล่าวเพิ่มเติม

คู่มือการออกแบบเพื่อสร้างความใกล้ชิดและป็นมิตรกับเด็ก
‘Proximity of Care Design Guide’ รวบรวมโดยใช้การวิจัยภาคสนามจากผู้ลี้ภัยและชุมชนแออัดในเคนยา เลบานอน จอร์แดน และแอฟริกาใต้ แต่โควิด-19 ทำให้เศรษฐกิจตกต่ำลงทั่วโลก คู่มือนี้จึงมีความเกี่ยวข้องกับทุกเมือง อีกทั้งในทุกประเทศทั่วโลกมีย่านที่ยังขาดการพัฒนาอยู่ ดังนั้นวิธีแก้ปัญหาและบทเรียนจากคู่มือนี้จึงสามารถใช้ได้ในทุกที่
นอกจากนี้ Proximity of Care Design Guide’ ยังเน้นเรื่องราวความสำเร็จและแนวคิดในการออกแบบพื้นที่ที่เป็นมิตรกับเด็กโดยคำนึงถึงการทำงานร่วมกันของผู้กำหนดนโยบาย นักวางผังเมือง สถาปนิก และวิศวกรเป็นหลัก ด้วยการนำเสนอในมุมมองของทารกหรือเด็กวัยเตาะแตะ จะทำให้ผู้คนมีความอ่อนไหวต่อองค์ประกอบของเมืองที่ขาดหายไป และยินดีที่จะเติมเต็มให้โดยไม่อิดออด

คู่มือการออกแบบนี้ได้รับการพัฒนาเพื่อให้เข้าใจได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้นว่า ระบบนิเวศต่างๆ ของเมืองเกี่ยวข้องกับความต้องการ พัฒนาการของเด็กปฐมวัยที่ใช้ชีวิตในบริบทของเมืองที่เปราะบางเป็นอย่างไร ความเข้าใจที่ถ่องแท้อันเป็นผลมาจากเทคโนโลยีนี้ สามารถส่งเสริมการออกแบบและการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย ดีต่อสุขภาพ กระตุ้นพัฒนาการ ของเด็ก ตลอดจนช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของสตรีมีครรภ์ และผู้ดูแลสตรีมีครรภ์ได้อีกด้วย
หนึ่งในตัวอย่างการออกแบบภายใต้แนวคิดนี้ เช่น การสร้างเครือข่ายที่ปลอดภัยของพื้นที่เปิดและโครงสร้างพื้นฐานทางสังคม โดยออกแบบพื้นที่หลายแห่งให้เป็นเครือข่ายที่ปลอดภัยและต่อเนื่องกัน กล่าวคือ เมื่อสร้างหรือติดตั้งสิ่งอำนวยความสะดวก พื้นที่หรือโครงสร้างใดๆ ต้องพิจารณาเส้นทางการเดินทางเป็นส่วนประกอบของการออกแบบ และโอกาสในการต่อยอดเพื่อบรรลุเป้าหมายของแนวคิดนี้ เช่น ความปลอดภัยทางกายภาพ (ผ่านวัสดุและป้ายสัญลักษณ์ต่างๆ), ความปลอดภัยทางสังคม (การมองเห็นในระดับสายตา, การเฝ้าระวังเชิงรับ และแสงสว่าง) และความรู้ความเข้าใจ การกระตุ้นการรู้คิด (ผ่านสีสัน การเคลื่อนไหว และสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่ส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์)

ตัวอย่างเช่น การแยกทางเท้าสำหรับเด็กโดยเฉพาะ และการแต่งแต้มทางม้าลายด้วยสีสันสดใส เพื่อเพิ่มท้ั้งความปลอดภัยและการตระหนักรับรู้ให้กับผู้ใหญ่ว่ามีเด็กร่วมใช้ชีวิตอยู่ในเมืองด้วย การออกแบบระบบนำทางที่สนับสนุนการใช้ชีวิตของเด็กในเมืองได้ด้วยตัวเองโดยไม่สับสน และกระตุ้นให้เกิดการรู้คิดในพื้นที่สาธารณะ การออกแบบราวบันไดที่ทอดชันในชุมชนให้มีราวในระดับที่เด็กสามารถจับได้ด้วย เป็นต้น
ภายใน ‘Proximity of Care Design Guide’ ได้ยกตัวอย่างกรณีศึกษาเด่นๆ ที่สอดรับกับหลักการนี้ เช่น



Khayelitsha ชุมชนแออัดในเคปทาวน์ ประเทศแอฟริกาใต้ ต้องทนทุกข์ทรมานจากความรุนแรงของแก๊งหัวรุนแรงและการเผชิญกับอันตรายจากสิ่งแวดล้อม จึงแก้ปัญหานี้ด้วยการจัดตั้งเครือข่ายพื้นที่เล่น รวมถึงการอัปเกรดสนามหญ้าที่มีอยู่ทั่วทั้งชุมชน เพื่อการสร้างพื้นที่เล่นซึ่งออกแบบมาโดยเฉพาะให้เด็กๆ ได้เสริมทักษะพัฒนาการต่างๆ ที่แตกต่างกันผ่านการเล่น

ในซันติอาโก เมืองหลวงของประเทศชิลี ถนนและทางเท้าที่ทาสีสันสดใส ได้สร้างพื้นที่ใหม่สำหรับการเล่นที่เพลิดเพลินให้กับเด็กและครอบครัว โดยในปี 2014 นักเคลื่อนไหวในซันติอาโกได้สร้างจตุรัสสาธารณะชั่วคราวขนาดเล็กขึ้น 6 แห่ง ในสถานที่ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นถนนสายมรณะหรือถนนที่ผู้คนขับรถกันด้วยความเร็วสูง โดยแปรเปลี่ยนเป็นเขตดับความร้อนแรงของการจราจร (เรียกว่าโซน 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) ซึ่งลดความเร็วรถลง 40% และทำให้การจอดรถผิดกฎหมายยากขึ้น เพื่อให้พื้นที่สำหรับผู้คนมากขึ้น ไม่ใช่รถยนต์ และลดการสัมผัสมลพิษทางอากาศของเด็ก
ด้านเทลอาวีฟ เมืองหลวงของประเทศอิสราเอล ได้แต่งตั้งเจ้าหน้าที่พัฒนาเด็กโดยเฉพาะ ซึ่งทำงานร่วมกันกับแผนกต่างๆ เพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็กปฐมวัย และยังเป็นการทำงานร่วมกันกับคณะกรรมการขับเคลื่อนที่มีผู้นำระดับสูงจากแต่ละแผนก


แอปพลิเคชั่น Traffic Agent ของออสโล เมืองหลวงประเทศนอร์เวย์ ให้ผู้ใช้วัยประถมให้ทำหน้าที่ในบทบาทของสายลับสำรรวจเมือง เพื่อกระตุ้นให้พวกเขาแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการเดินทางไปโรงเรียนในแต่ละวัน เพื่อปรับปรุงการบำรุงรักษาถนนและการวางแผนโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ โดยเด็กๆ สามารถรายงานจุดอันตรายหรือพื้นที่ที่มีปัญหาระหว่างทางไปและกลับจากโรงเรียนได้ โดยใช้เสียงและภาพเคลื่อนไหว เพื่อแนะนำพวกเขาตลอดกระบวนการ ข้อมูลนี้จะถูกป้อนเข้าไปในส่วนเทคโนโลยีและการจราจรของเมือง เพื่อจัดลำดับความสำคัญของความจำเป็นในการบำรุงรักษาถนนสำหรับการจัดสรรงบประมาณของปีหน้า แอปฯ นี้อนุญาตให้เด็กๆ ป้อนข้อมูลโดยไม่ระบุตัวตน แม้ว่าข้อมูลจะถูกกรองตามชั้นเรียนโรงเรียนและเขต ข้อมูลนี้ยังสามารถใช้ในชั้นเรียนเพื่อหารือเกี่ยวกับเส้นทางไปโรงเรียนที่ปลอดภัยที่สุดได้อีกด้วย
ที่มา :
- This virtual-reality tech could help makes cities more child friendly
- New guide offers city planners a child’s eye view











