การเกิดขึ้นของ EEC-HDC (ย่อมาจาก Eastern Economic Corridor Human Development Center) ภายใต้การนำของ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC-HDC เป็นไปเพื่อตอบโจทย์ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” และสอดคล้องกับนโยบาย Thailand 4.0 และการเกิดขึ้นของ EEC ที่เป็นธงนำในการพัฒนาประเทศเข้าสู่ยุค 5G รองรับ 12 อุตสาหกรรมเป้าหมาย หรือ 12 S-Curve
หลายท่านอาจเคยได้ยินชื่อ “สัตหีบโมเดล” ที่ปัจจุบันได้รับการต่อยอดเป็น EEC Model ภายใต้การขับเคลื่อนของ EEC-HDC ซึ่งเป็นการออกแบบของ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ร่วมกับภาคีความร่วมมือจากหลายภาคส่วน
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากพิจารณาถึงบริบทปัจจุบัน มีการใส่รหัส (Code) ให้กับยุคสมัยต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนโลก โดยเริ่มนับกันที่โลกยุค 1.0 ซึ่งหมายถึงยุคเกษตรกรรม 2.0 คือโลกยุคอุตสาหกรรม ยุค 3.0 คือเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส่วนโลกยุค 4.0 คือโลกยุคหลังเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ทิศทางที่โลกเคลื่อนไปนี้ ได้ผลักดันให้ทุกวงการต้องเคลื่อนตาม ไม่ว่าจะเป็นการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ทั้งระดับชาติ และระดับนานาชาติ
Toffler (1980) ได้กล่าวถึง First wave หรือคลื่นลูกแรกของมนุษยชาติ คือสังคมเกษตรกรรมที่ดำรงอยู่มาเป็นเวลานับพันๆ ปี มีจุดเริ่มต้นนับจากวันแรกที่มนุษย์เริ่มหยุดออกเดินทางเพื่อล่าสัตว์ หันมาทำการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนใหญ่ในการดำรงชีวิต ทำให้เกิดการรวมกลุ่ม ก่อเกิดสังคม พัฒนาสู่การสร้างวัฒนธรรม และเริ่มมีเวลาในการสั่งสมองค์ความรู้
ตรงกับโลกยุค 1.0 Second wave หรือคลื่นลูกที่สอง Toffler กล่าวว่า เป็นยุคหลังการปฏิวัติอุตสาหกรรมซึ่งเน้นไปที่การผลิตและตลาดขนาดใหญ่ ใช้เครื่องจักรเพื่อสร้างสินค้าจำนวนมาก โดยได้ส่งอิทธิพลต่อความเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของผู้คนอย่างมากมาย Third wave หรือคลื่นลูกที่ เป็นยุคของการเชื่อมโยงและเข้าถึงระบบสารสนเทศจากทุกแห่งหน ภายใต้การเชื่อมโยงองค์ประกอบพื้นฐานที่ต้องมีเทคโนโลยีเข้ามารองรับทั้งเครื่องคอมพิวเตอร์และโครงสร้างโทรคมนาคม เกิดเป็นชุมชน เป็นเครือข่าย เป็นจุดเริ่มแห่งการก้าวไปสู่การเปลี่ยนแปลงและเกิดเป็นระบบเศรษฐกิจใหม่
สอดคล้องกับ Case (2016) ที่มองว่า คลื่นลูกที่ 1 ในแง่ของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ( ICT) คือช่วงปี ค.ศ. 1985-1999 คลื่นลูกที่ 2 คือช่วงปี ค.ศ. 2005-2016 คลื่นลูกที่ 3 ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2016 เป็นต้นไป Case มองว่า Internet ขยายตัวอย่างมากมาย จากปี 1986 จนถึงปัจจุบัน และจะมีบทบาทมากมายในการทำงานให้สังคมโลก
ไม่ว่าจะเป็นการศึกษา สาธารณสุขหรือแม้กระทั่งการแก้ปัญหาการก่อการร้ายเรื่องแก้ปัญหาโลกร้อนและแก้ปัญหาความยากจน จีระ หงส์ลดารมภ์ (2559) กล่าวว่า ช่วงแรกก็คือช่วงที่ Internet เริ่มใหม่ๆ ยังไม่ขยายตัวมากนัก แต่พอหลังปี 2000 ก็มี Product IT ใหม่ๆ เช่น Search Engine, Google, Yahoo หรือ Facebook ขยายใหญ่มากขึ้น
แต่คลื่นลูกที่ 3 ของ Steve Case คือ Internet of Things บทบาทของ Internet จะขยายไปสู่ประชาชนอย่างกว้างขวาง Internet จะเกิดขึ้นทุกๆ จุดที่เป็นวัตถุ และสามารถเชื่อมโยงได้อย่างมากมาย ซึ่งต่อไปนี้ หุ่นยนต์ Robots คือ Things แต่จะมี Internet หรือ Software ที่มีความสามารถทำอะไรได้มากมาย รวมทั้งคิดเป็นและมีอารมณ์ มีความฉลาดคล้ายๆ มนุษย์ ซึ่งบางที คลื่นลูกที่ 3 ของ Internet ถูกเรียกว่า fourth Industrial Revolution หรือปฏิวัติอุตสาหกรรมขั้นที่ 4
จะเห็นได้ว่า ทิศทางที่โลกเคลื่อนไปนี้ ได้ผลักดันให้ทุกวงการต้องเคลื่อนตาม ไม่ว่าจะเป็นการเมือง เศรษฐกิจ สังคม โดยเฉพาะในแวดวงการศึกษา ซึ่งเป็นแหล่งบ่มเพาะทรัพยากรมนุษย์ให้กับวงการต่างๆ ทั้งองค์กรภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจ การค้า การพาณิชย์ ภาคการเงินการธนาคาร และภาคส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
ดังนั้น “การศึกษาไทย” ในยุค Education 5.0 ผู้บริหารต้องมีวิสัยทัศน์ที่ทันต่อยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วดังกล่าว สถานศึกษาในยุคใหม่ ได้เคลื่อนผ่านรูปแบบการบริหารงานจากโครงการและกระบวนทัศน์เก่าๆ มาไกลแล้ว โดยเฉพาะในปัจจุบัน หากจะพูดถึง Thailand 4.0 ก็เหมือนกับการกล่าวถึงห้วงเวลาที่เปลี่ยนแปลงไปของสังคมโลก กล่าวคือ เริ่มตั้งแต่โลกยุค 1.0 คือโลกของเกษตรกรรม โลกยุค 2.0 คือโลกยุคอุตสาหกรรม และโลกยุค 3.0 คือโลกยุคเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และโลกยุค 4.0 คือโลกยุคหลังเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ประเทศไทยในอดีตที่ผ่านมามีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจเป็นไปอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ Thailand 1.0 เน้นการเกษตรเป็น Thailand 2.0 เน้นอุตสาหกรรมเบา Thailand 3.0 เน้นอุตสาหกรรมหนักและการส่งออก Thailand 4.0 เน้นเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมโดยมีฐานคิดหลัก คือ เปลี่ยนจากการผลิตสินค้าไปสู่สินค้าเชิงนวัตกรรม (สุวิทย์ เมษินทรีย์, 2559) Thailand 4.0 จึงเปลี่ยนการขับเคลื่อนประเทศจากภาคอุตสาหกรรม ไปสู่การขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี ความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม และเปลี่ยนจากการเน้นภาคการผลิตสินค้า ไปสู่การเน้นภาคบริการมากขึ้น
เพื่อตอบโจทย์ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” ให้สอดคล้องกับนโยบาย Thailand 4.0 และการเกิดขึ้นของ EEC ที่เป็นธงนำในการพัฒนาประเทศเข้าสู่ยุค 5G รองรับ 12 อุตสาหกรรมเป้าหมาย หรือ 12 S-Curve หลายท่านอาจเคยได้ยินชื่อ “สัตหีบโมเดล” ที่ปัจจุบันได้รับการต่อยอดเป็น EEC Model ภายใต้การขับเคลื่อนของ EEC HDC หรือ Eastern Economic Corridor Human Development Center นำโดย ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC HDC และที่ปรึกษาเลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (ดร.คณิศ แสงสุพรรณ) โดย EEC HDC มีศูนย์บัญชาการอยู่ที่อาคารคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา และมีคณะภูมิสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา เป็นกำลังขับเคลื่อนสำคัญ
“สัตหีบโมเดล” หรือ EEC Model ในปัจจุบัน เป็นรูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่ตรงตาม “สมการ 3R x 7C x 2L” ของ Bernie Trilling และ Charles Fadel ทุกประการ โดยเฉพาะในประเด็น การเรียนรู้คู่กับการทำงาน (Work-Based Learning) เพื่อเสริมทักษะความพร้อมด้านอาชีพไปพร้อมกับการเรียน
เพราะ EEC Model มีนโยบายปฏิรูประบบการจัดการศึกษา โดยเฉพาะการอาชีวศึกษาในพื้นที่ EEC มีวัตถุประสงค์ในการสร้างทักษะแก่ผู้เรียนไปพร้อมๆ กับการฝึกงานในสถานประกอบการ เพื่อตระเตรียมตัวผู้เรียนให้เข้าสู่โลกแห่งการทำงานที่มีผลตอบแทนสูง โดยเฉพาะในสายอาชีวศึกษาสาขาที่ขาดแคลนของ 12 S-Curve โดยความร่วมมือแบบไตรภาคีระหว่างสถาบันการศึกษา สถานประกอบการ และ EEC HDC ซึ่งทำหน้าที่ขับเคลื่อนนโยบาย มีเป้าหมายคือการสร้างกำลังคนรองรับ 12 อุตสาหกรรมใหม่ และผู้เรียนที่เข้าร่วมโครงการมีงานทำ 100%
จึงกล่าวได้ว่า แนวคิดใหม่ของ EEC HDC ดังกล่าว คือการ “ผ่าตัดการศึกษาไทย” ที่สถาบันการศึกษาจำนวนมากในวันนี้ที่ยังคงอยู่ในโลกของ “การศึกษาในศตวรรษที่ 20” ซึ่งยังคงใช้ “ห้องเรียนแบบดั้งเดิม” หรือ Traditional Classroom คือครูยืนอยู่หน้าห้อง หันหน้าให้นักเรียน และหันหลังให้กระดานดำ
เพราะยุทธศาสตร์ของ EEC HDC นั้นจะไม่ใช่แค่การสร้างนักเรียน นิสิต นักศึกษา ให้ “แค่เรียนจบ” รับประกาศนียบัตรหรือใบปริญญา ซึ่งเป็นแนวคิดของ “การศึกษาในศตวรรษที่ 20” แต่ก้าวหน้าไปถึงขั้นความมุ่งมั่นที่จะสร้างนักเทคโนโลยี และนวัตกร ตามปรัชญา “การศึกษาในศตวรรษที่ 21”
การเกิดขึ้นของ EEC HDC จึงเป็นโมเดลการศึกษาใหม่ เสมือนการ “ผ่าตัดใหญ่เปลี่ยนอวัยวะระบบการศึกษาไทย” ที่ไม่ใช่แค่เปลี่ยนแปลงระบบการศึกษา แต่จะเปลี่ยนแปลงความก้าวหน้าของประเทศ
EEC HDC จึงเป็นโมเดลการศึกษาที่จะเป็นเรือธง ผู้อาสานำพา “ระบบการศึกษาไทย” ก้าวสู่ทศวรรษที่ 3 ของศตวรรษที่ 21 เพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่ Thailand 5.0 ในอนาคตนั่นเองครับ
