ทำไมต้องเลือก? เมื่อ “นวัตกรรมสบู่ซักผ้า” ช่วยคืนลมหายใจให้แม่น้ำ และคงวิถีชีวิตบรรพชนไว้ได้ในคราวเดียวกัน

March 31, 2021

โซลูชั่นในการแก้ปัญหาที่โลกต้องการ ไม่ใช่การหักด้ามพร้าด้วยเข่า หรือการปล่อยให้สิ่งใดทำลายล้างอีกสิ่งหนึ่งไปอย่างสิ้นเชิง เพื่อเก็บรักษาเพียงสิ่งเดียวไว้เท่านั้น เช่นเดียวกับกรณีศึกษาของ AWA สบู่ซักผ้ารักษ์โลกที่มีนวัตกรรมในการทำให้แม่น้ำสะอาด และปลอดภัยต่อการนำไปใช้อุปโภคบริโภค ขณะเดียวกันก็ยังคงวิถีชีวิตการซักผ้าในแม่น้ำของผู้หญิงชนเผ่าในเปรูที่สืบสานมาจากชาวอินคามาเนิ่นนานไว้ได้เช่นเคย

ผู้คนบางส่วนในประเทศเปรูและหลายประเทศทั่วโลก ยังคงชอบซักผ้าในแม่น้ำ โดยทั่วไปเสื้อผ้าจะถูกทุบ ทับด้วยหินขัดด้วยทราย หรือหินขัด และใช้เท้าเหยียบไปมา หรือทำความสะอาดด้วยอุปกรณ์ที่ทำด้วยไม้ นี่เป็นการสืบสานวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม เป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรม โดยชนเผ่าในเปรูได้รับจากชาวอินคาเมื่อหลายศตวรรษก่อน

Johan is a boy who lives in the Andes of Peru, here is close to his mother who washed clothes in the river. July 12, 2016, Vilca Peru

การออกไปซักเสื้อผ้าของสมาชิกในครอบครัวที่ริมฝั่งแม่น้ำ ถือเป็นช่วงเวลาแห่งการพักผ่อนและพบปะสังสรรค์ระหว่างผู้หญิงในหมู่บ้าน ทำให้เธอรู้สึกผ่อนคลายสบายใจ เนับเป็นห้วงยามในการไต่ถามสารทุกข์สุขดิบตลอดจนเรื่องราวอื่นๆ ตามประสาคนใกล้ชิดสนิทสนมพึงจะพูดคุยกัน รวมถึงแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ส่วนตัวหรือในครอบครัว

น่าเสียดายที่อนุภาคสารเคมีที่ไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมใน “สบู่ก้อน” ที่พวกเเธอใช้ซักผ้านั้น ได้ลอยละล่องลงไปแม่น้ำและทำให้เกิดการปนเปื้อน ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดคือแม่น้ำที่พวกเธอใช้ชำระล้างคราบไคลและความสกปรกจากเสื้อผ้าอาภรณ์นั้น ก็เป็นสายน้ำแห่งชีวิตหรือเส้นเลือดหลักของพวกเธอและครอบครัวเช่นเดียวกัน เนื่องจากพวกเธอนำน้ำไปดื่ม ล้างอาหาร ผัก และผลไม้ อีกทั้งยังเป็นสนามเด็กเล่นอันชุ่มฉ่ำ ที่เด็กๆ แหวกว่ายกันอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันด้วย

การซักผ้าที่แม้จะเป็นวิถีชีวิตแต่โบราณนานมา แต่ก็ทำให้ชาวบ้านต้องดื่ม ต้องใช้น้ำสกปรก ก่อให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ หรือทำให้ติดเชื้อในกระเพาะอาหารโดยไม่รู้ตัว

เทือกเขาแอนดีส — Lupinus growing at a wild mountain river with Andes Mountains in the background

น่าตกใจที่ว่า ในขณะที่โลกและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยียังคงดำเนินไปอย่างไม่หยุดยั้ง แต่องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า มีผู้คนราว 844 ล้านคน จากประชากรโลกทั้งหมด 7,855 ล้านคน ยังไม่สามารถเข้าถึงน้ำดื่มที่สะอาดได้ โดยในจำนวน 844 ล้านคน มีกว่า 159 ล้านคน อาศัยและพึ่งพาน้ำที่ไม่ผ่านการบำบัด เช่น แม่น้ำ ทะเลสาบ สระน้ำ ลำธาร ซึ่งนั่นก็เป็นเหตุผลที่ชัดเจนและจำเป็นอย่างยิ่งที่พวกเขาเหล่านั้นจะต้องรักษาแม่น้ำและแหล่งน้ำอื่นๆ ให้สะอาด เนื่องจากพวกเขาไม่มีพื้นที่อื่นสำหรับชำระล้างเสื้อผ้า สิ่งของ อาบน้ำ และตักน้ำมาใช้เพื่อการอุปโภคบริโภคอื่นๆ

จากการที่ชุมชนและเมืองต่างๆ กระจายการตั้งถิ่นฐานไปตามแม่น้ำ และในเมื่อทุกคนยังคงชอบซักผ้าในแม่น้ำ ยิ่งทำให้การปนเปื้อนเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ เพราะการซักล้างในแม่น้ำทำให้สารเคมีจากชุมชนต่างๆ ไหลไปตามกระแสน้ำ ดังนั้น ANDEA แบรนด์น้ำแร่แห่งกุสโกซึ่งมีวัตถุประสงค์ที่จะรักษาแหล่งน้ำธรรมชาติของเทือกเขาแอนดีส ได้ตั้งคำถามว่า ทำไมไม่ใช้วิถีชีวิตแบบดั้งเดิมที่แพร่หลายนี้ให้เป็นประโยชน์กับสิ่งแวดล้อม จะเป็นอย่างไร หากแทนที่การสร้างมลพิษทางน้ำ ด้วยการที่พวกเขาสามารถช่วยทำให้แม่น้ำสะอาดได้อย่างเป็นระบบ

ทั้งนี้ “เทือกเขาแอนดีส” ที่ตั้งตระหง่านและทอดตัวยาวกว่า 7,000 กิโลเมตร พาดผ่าน 7 ประเทศตั้งแต่ เวเนซุเอลา, โคลอมเบีย, เอกวาดอร์, เปรู, โบลิเวีย, ชิลี, และอาร์เจนตินา ได้ให้กำเนิดแม่น้ำที่ให้ชีวิตมากมายรวมถึงแม่น้ำแมกดาเลนา ของโคลอมเบีย และต้นน้ำแอมะซอนของเปรู ที่มีความยาวเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากแม่น้ำไนล์ โดยแมกดาเลนาเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำที่ใหญ่เป็นอันดับ 5 ในทวีปอเมริกาใต้ไหลจากเทือกเขาแอนดีสไปยังทะเลแคริบเบียนเป็นระยะทางนับพันกิโลเเมตร

โดยทางตอนใต้ของที่ราบลุ่มแมกดาเลนา มีแม่น้ำสายสำคัญของเปรู เช่น Marañón, Huallaga และ Ucayali เป็นแหล่งต้นน้ำของแอมะซอน ป่าเขตร้อนอันกว้างใหญ่ รองรับการทำประมงที่อุดมสมบูรณ์ คลาคล่ำไปด้วยสัตว์ป่าหลากหลายสายพันธุ์ และเป็นแหล่งดำรงชีวิตของชนพื้นเมือง

“เพื่อแก้ปัญหานี้โดยละมุนละม่อมที่สุด เราต้องแนะนำส่วนประกอบที่ไม่ทำให้เกิดการปนเปื้อน จากกระบวนการซักผ้าในแม่น้ำให้กับผู้หญิงเหล่านี้เท่านั้น โดยการนำนวัตกรรมมาใส่ในสบู่ก้อนที่คนในท้องถิ่นใช้ชำระล้างอยู่เป็นประจำ ทำให้เราสามารถเปลี่ยนวิถีปฏิบัติของบรรพบุรุษที่ก่อมลพิษนี้ ให้กลายเป็นสิ่งที่ตรงกันข้ามได้อย่างชัดเจน แม้จะไม่ได้เปลี่ยนพฤติกรรมของผู้คนเลยก็ตาม”