จากรายงานขององค์การสหประชาชาติและรายงานของสื่อหลายฉบับระบุว่า 77 ประเทศทั่วโลก ได้ผ่านกฎหมายการห้ามใช้ถุงพลาสติกทั้งหมดหรือบางส่วน แม้ว่าการห้ามใช้ถุงพลาสติกจะได้รับความนิยมเป็นพิเศษในทวีปแอฟริกา แต่ประเทศส่วนใหญ่ 32 ประเทศ ที่เลือกจะเรียกเก็บค่าธรรมเนียม (หรือภาษี) เพื่อจำกัดการใช้ถุงพลาสติกแทนนั้นตั้งกลับอยู่ในทวีปยุโรป

ประเทศกำลังพัฒนามีแนวโน้มที่จะห้ามใช้ถุงพลาสติกบางประเภทโดยสิ้นเชิง เนื่องจากประเทศเหล่านี้กำลังรับมือกับการจัดการขยะพลาสติกที่ผิดพลาดหรือไร้ประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ในประเทศกำลังพัฒนานี้ ประเทศในทวีปแอฟริกากลับมีผลงานโดดเด่นในการต่อต้านถุงพลาสติกอย่างจริงจัง เช่น เอริเทรีย ประเทศในแอฟริกาตะวันออก เป็นประเทสแรกในทวีปนี้ที่ออกคำสั่งห้ามใช้ถุงพลาสติกโดยสิ้นเชิง ในปี 2548 โดยจาก 34 ประเทศ จากทั้งหมด 54 ประเทศของกาฬทวีปได้ผ่านกฎหมายห้ามใช้พลาสติก และดำเนินการหรือได้ผ่านกฎหมายที่มีจุดประสงค์ในการดำเนินการ ในจำนวนนี้มี 16 ประเทศ ที่แบนถุงพลาสติกโดยสิ้นเชิงหรือเพียงบางส่วนโดยที่ยังไม่ได้ออกกฎเกณฑ์เพื่อบังคับใช้การแบน
ดังนั้นเมื่อเทียบกับภูมิภาคอื่นๆ ของโลก ทวีปนี้ดูเหมือนจะแข็งขันในเรื่องนี้ได้ดีมาก แต่ลองมาดูความเป็นจริงของการห้ามใช้พลาสติกในแอฟริกากันบ้างว่าเป็นอย่างไร เพราะไม่ใช่ทุกประเทศที่กฎหมายจะถูกบังคับใช้อย่างเต็มที่
เช่น แม้จะมีมาตรการห้ามใช้ถุงพลาสติกในปี 2550 แต่รัฐบาลยูกันดาก็ยังประสบปัญหาในการบังคับใช้เนื่องจากขาดการควบคุมกฎระเบียบที่เข้มงวด

เซเนกัลเป็นประเทศล่าสุดในทวีปแอฟริกาที่มีความพยายามในการต่อต้านพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ด้วยการประกาศห้ามใช้ถุงพลาสติกบรรจุน้ำแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งและถ้วยกาแฟในเดือนกุมภาพันธ์ 2563 และมีผลบังคับใช้ในเดือนเมษายน 2020 มาตรการนี้ของเซเนกัลกลับขัดแย้งกับประเด็นปัญหาอื่นๆ เช่น ความมั่นคงด้านน้ำ และการระบาดใหญ่ของโควิด-19 เพราะประชาชนจำนวนมากยังต้องพึ่งพาน้ำดื่มที่บรรจุอยู่ในถุงพลาสติกอยู่ กระนั้นหลังการระบาดใหญ่ มีคำถามว่ารัฐบาลเซเนกัลจะใช้มาตรการใดในการบังคับใช้คำสั่งห้ามอย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่ยังคงให้ประชาชนสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดได้ นี่อาจเป็นช่วงเวลาที่รัฐบาลใช้โอกาสในการคิดค้นโซลูชันที่ปกป้องสุขภาพของประชาชนและสิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆ กัน
อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นที่น่าสังเกตสำหรับเทรนด์นี้คือ ฝรั่งเศส ออสเตรีย อิตาลี รวมถึงเยอรมนี (ตั้งแต่ปี 2022 เป็นต้นไป) แบนถุงพลาสติกบางประเภทเท่านั้น และกำหนดให้เปลี่ยนเป็นถุงที่ย่อยสลายได้

แม้ว่าระดับความเข้มข้นของการห้ามใช้ถุงพลาสติกจะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ แต่มีเพียงบางประเทศเท่านั้นที่สั่งห้ามถุงพลาสติกที่ไม่ย่อยสลายได้ทั้งหมด หลายประเทศได้ยกเว้นให้สามารถใช้ถุงพลาสติกที่ทนทานและง่ายต่อการนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ในขณะที่กำหนดให้ลูกค้าต้องชำระค่าธรรมเนียมสำหรับถุงเหล่านั้นพร้อมๆ กัน ขณะที่ข้อจำกัดอื่นๆ ที่อาจเป็นส่วนหนึ่งของการห้ามนี้คือข้อจำกัดในการผลิตหรือนำเข้าถุงพลาสติกจากต่างประเทศ
ด้านจีนได้รับการขึ้นบัญชีเป็นประเทศที่ห้ามใช้ถุงพลาสติกแล้ว เนื่องจากในปี 2551 ได้ออกกฎหมายห้ามถุงพลาสติกแบบบาง และในขณะเดียวกันก็เริ่มบังคับใช้มาตรการเก็บค่าธรรมเนียมสำหรับถุงพลาสติกแบบหนาหรือที่มีความแข็งแรงทนทานขึ้น ขณะเดียวกันในช่วงต้นปี 2564 จีนประกาศว่าจะขยายขอบเขตของกฎหมายนี้เพิ่มเติมมากขึ้น เพื่อต่อต้านการใช้ถุงพลาสติก โดยเริ่มแรกจะสั่งห้ามจำหน่ายและใช้ถุงพลาสติกที่ไม่ย่อยสลายได้ทั้งหมดในเมืองใหญ่ภายในสิ้นปี 2564 นี้ จากนั้นจะขยายการแบนนี้ไปทั่วประเทศภายในปี 2565 เป็นลำดับถัดไป

ขณะที่สหรัฐอเมริกาและออสเตรเลียยังไม่ได้จัดเก็บค่าธรรมเนียมการใช้ถุงพลาสติกทั่วประเทศ แม้ว่าจะมีการบังคับใช้กฎหมายเหล่านั้นในบางรัฐแล้วก็ตาม โดยสหรัฐอเมริกามี 8 รัฐ ที่สั่งห้ามการใช้ถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ได้แก่ แคลิฟอร์เนีย คอนเนตทิคัต เดลาแวร์ ฮาวาย เมน นิวยอร์ก โอเรกอน และเวอร์มอนต์ ส่วนรัฐควีนส์แลนด์ ออสเตรเลีย ได้ผ่านกฎหมายห้ามใช้หลอดพลาสติก ช้อนส้อม จาน เครื่องกวนสาร (เครื่องมือที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในห้องปฏิบัติการ) และภาชนะใส่อาหารที่ทำจากโพลีสไตรีน โดยกฎหมายนี้จะมีผลตั้งแต่เดือนกันยายน 2564 เป็นต้นไป โดยก่อนหน้านี้รัฐบาลออสเตรเลียได้ประกาศแผนการที่จะเลิกใช้ “พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว” ภายในสิ้นปี 2568
อินเดียก็กำลังดำเนินการแบนถุงพลาสติกรูปแบบใหม่เช่นกัน หลังจากที่ความพยายามครั้งก่อนหน้า ยังคงไม่มีการบังคับใช้ และได้ระงับแผนไปเนื่องจากการแพร่ระบาดอย่างหนักของโควิด-19
สำหรับไทย เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2564 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบตามที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เสนออนุมัติแผนลด-เลิกผลิตขยะพลาสติก พร้อมเตรียมประกาศห้ามใช้พลาสติก 4 ชนิด ได้แก่ โฟม ถุงหิ้ว แก้ว และหลอดพลาสติก แบบเด็ดขาดในปี 2565 รวมถึงตั้งเป้าให้พลาสติกอีก 7 ชนิด เข้าสู่ระบบเศรษกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ให้ได้ไม่ต่ำกว่า 50% ได้แก่ ถุงพลาสติกหูหิ้วแบบหนา บรรจุภัณฑ์ฟิล์มพลาสติกชั้นเดียว ขวดพลาสติกทุกชนิด ฝาขวด แก้วพลาสติก ถาดและกล่องอาหาร และ ช้อน ส้อม มีดพลาสติก

ทั้งนี้ อุตสาหกรรมพลาสติกเริ่มต้นขึ้นในช่วงต้นทศวรรษ 1900 เมื่อ Leo Hendrik Baekeland สร้างพลาสติกสังเคราะห์ขึ้นในสหรัฐอเมริกา นับตั้งแต่อุตสาหกรรมนี้เริ่มต้นขึ้น การผลิตพลาสติกทั่วโลกในแต่ละปีได้เพิ่มปริมาณขึ้นอย่างมากจาก 1.5 ล้านเมตริกตันในปี 2493 เป็น 359 พันล้านเมตริกตันในปี 2561 รวมถึงมีการผลิตพลาสติกสะสมเกิน 8 พันล้านเมตริกตันทั่วโลกแล้ว และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 12 พันล้านเมตริกตันภายในปี 2593
การผลิตพลาสติกที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้กลายเป็นปัญหาร้ายแรงทั่วโลก แม้ว่าการรีไซเคิลจะแพร่หลายมากขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่วัสดุที่ใช้ผลิตพลาสติกส่วนใหญ่ในช่วง 70 ปีที่ผ่านมากลับถูกทิ้งลงในหลุมฝังกลบ และมักจะจบลงในแหล่งน้ำต่างๆ ซึ่งก่อให้เกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง
ตัวอย่างที่น่าอับอายที่สุดประการหนึ่งของมลพิษจากพลาสติก คือ แพขยะใหญ่แปซิฟิก (Great Pacific Garbage Patch) เพราะนี่คือพื้นที่ในมหาสมุทรแปซิฟิกที่มีขยะพลาสติกจำนวนมากครอบคลุมพื้นที่กว่าล้านตารางกิโลเมตร ที่อาจต้องใช้เวลาหลายร้อยปีกว่าที่พลาสติกจะสลายตัวได้ และบ่อยครั้งที่ชิ้นส่วนพลาสสติกที่ตามมา เช่น มาโครและไมโครพลาสติก สามารถเล็ดรอดเข้าสู่สิ่งแวดล้อมและถูกกลืนเข้าไปในร่างกายของสัตว์ รวมทั้งมนุษย์ในที่สุด


ทราบหรือไม่ว่า ก่อนปี 2561 จีนเป็นจุดหมายปลายทางชั้นนำสำหรับการส่งออกขยะพลาสติก อย่างไรก็ตาม เมื่อต้นปีนั้น จีนตัดสินใจว่าจะไม่นำเข้าขยะพลาสติกและขยะรีไซเคิลอื่นๆ จากต่างประเทศอีกต่อไป ความเคลื่อนไหวที่เด็ดขาดนี้สร้างแรงกดดันให้ประเทศผู้ส่งออกขยะพลาสติกรายใหญ่ เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมนี และสหราชอาณาจักร เพื่อค้นหาปลายทางใหม่ของขยะ เมื่อจีนไม่ใช่ทางเลือกแล้ว ประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็เริ่มนำเข้าขยะพลาสติกเพิ่มขึ้น โดยมาเลเซียเป็นจุดหมายปลายทางอันดับแรกๆ สำหรับการส่งออกขยะ











