Doomscrolling หรือ การค้นหาข่าวร้ายทางออนไลน์อย่างต่อเนื่อง เติบโตขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหมกมุ่นกระวนกระวายอยู่กับสถิติตัวเลขผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตที่เพิ่มสูงขึ้นทุกวัน การหวาดระแวงกับคลัสเตอร์ต่างๆ ที่ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดไม่เว้นแต่ละวัน โดยปกติแล้วนิสัยการเสพข่าวเช่นนี้ พบเห็นแพร่หลายในหมู่ผู้ที่มีภาวะสุขภาพจิตไม่ปกติ มีความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า
แน่นอนว่านี่ไม่ใช่พฤติกรรมที่พึีงประสงค์แต่อย่างใด เพราะหากเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนชิน มันจะยิ่งกัดกร่อนและบั่นทอนคุณภาพชีวิตของเราให้แย่ลง ด้วยการสร้างปัญหาใหญ่ให้กับชีวิตของเรานั่นคือ “นอนไม่หลับ” ที่จะนำพาสารพันปัญหาให้ถาโถมเข้ามาในชีวิตเรามากขึ้นกว่าเดิม
ดร.Ariane Ling ผู้ช่วยศาสตราจารย์คลินิก และนักจิตวิทยาคลินิกที่ Steven A. Cohen Military Family Center, NYU Langone Health ประเทศสหรัฐอเมริกา อธิบายว่าเหตุใดเราจึงสนใจ Doomscrolling และมีวิธีใดที่จะหยุดมัน เพื่อที่เราจะได้นอนหลับให้สนิทเสียที

แม้นาฬิกาบอกว่า ณ ขณะนี้ เลยเที่ยงคืนแล้ว คุณเองรู้ว่าควรจะถึงเวลาหลับเสียที แต่คุณกำลังตกเป็นเหยื่อของข่าวร้ายในโซเชียล มีเดีย โดยที่คุณไม่สามารถหาทางออกได้ หากสิ่งนี้ฟังดูเหมือนว่ามันเกิดขึ้นกับคุณทุกเม่ื่อเชื่อวัน หรือทุกค่ำคืน พึงทราบว่าไม่ใช่คุณคนเดียวที่ีมีพฤติกรรมเช่นนี้
Doomscrolling – การเลื่อนดูเนื้อหาและข่าวสารต่างๆ บนโซเชียล มีเดีย ที่สร้างกดดันหรือน่ากังวลใจ กลายเป็นหนึ่งในคำศัพท์แห่งปีของพจนานุกรม Oxford สำหรับปี 2563 ที่ผ่านมา เนื่องจากการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ทำให้ผู้คนหันมาใช้อินเทอร์เน็ตเพื่อรับข้อมูลและเสาะแสวงหาคำตอบเกี่ยวกับโรคอุบัติใหม่ เพื่อบรรเทาความกลัวที่เกิดขึ้น
“การระบาดใหญ่ของโควิด-19 เปลี่ยนวิถีชีวิตและการทำงานของเราอย่างมาก โดยที่ผู้คนใช้เวลาเฉลี่ย 4.2 ชั่วโมงต่อวันบนสมาร์ทโฟนของพวกเขา” Kelly McCain หัวหน้าโครงการเพื่อกำหนดอนาคตของสุขภาพและการดูแลสุขภาพที่ สภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum; WEF) กล่าว

“ในขณะที่เวลาที่คุณใช้บนโทรศัพท์มือถือของคุณไม่ได้เชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพจิตที่เพิ่มขึ้น แต่การเข้าถึงข้อมูลอย่างไม่จำกัดเกี่ยวกับปัจจัยทางสังคมต่างๆ ที่ผลักดันให้เกิดความเครียดและความวิตกกังวลมากขึ้น เช่น การระบาดใหญ่ของโควิด-19 การจ้างงาน และความไม่เท่าเทียมกันทางสังคม กลายเป็นสิ่งที่คนทั่วโลกเข้าถึงและมีความรู้สึกร่วม”
ดร.Ariane Ling ชี้ว่า “นิสัยการเลื่อนดูสารพันข่าวร้ายต่างๆ มีแนวโน้มที่จะแพร่หลายมากขึ้นในผู้ป่วยที่มีภาวะสุขภาพจิตต่างๆ เช่น อาการวิตกกังวล ความเครียด และซึมเศร้า อยู่ก่อนแล้ว”
จากการศึกษากลุ่มตัวอย่าง 6,000 คน ในประเทศเยอรมนี ในฤดูใบไม้ผลิปี 2563 พบว่า มีความเชื่อมโยงระหว่างการเปิดรับสื่อที่เกี่ยวข้องกับโควิด-19 กับระดับความรุนแรงของอาการวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า และความกลัวในบางสิ่งบางอย่าง แม้ว่าความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ทำให้เกิดผลนี้ยังไม่ชัดเจนก็ตาม
เธอระบุอีกว่า ผู้คนรู้ว่า Doomscrolling มีผลกระทบต่อสุขภาพจิตของพวกเขา “คนจำนวนมากตระหนักถึง ‘การรับข้อมูลจำนวนมากเกินไป’ เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพจิต โดยเฉพาะในสถานการณ์วิกฤตในปัจจุบัน”
ทำไมเราถึงเลื่อนเสพข่าวร้ายในโซเชียล มีเดีย?
มนุษย์ถูกออกแบบมาเพื่อเรียนรู้และอยากรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น นั่นคือวิธีที่เราเอาชีวิตรอด นี่จึงเป็นสาเหตุว่าทำไมผู้คนถึงขับรถช้าลงเมื่อเกิดอุบัติเหตุบนทางด่วน นั่นเพราะเราสงสัยใคร่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น Doomscrolling ก็เช่นเดียวกัน
ในยุคที่โควิดยังอยู่รอบตัวเรา ข่าวร้ายไม่ขาดแคลน การติดตามการพลิกผันของการระบาดใหญ่ตลอดจนความตึงเครียดในบรรยากาศทางการเมือง เป็นเรื่องที่น่าดึงดูดใจมาก และดูเหมือนจะไม่มีที่สิ้นสุด
เหนือสิ่งอื่นใด สารพันสิ่งต่างๆ ที่ปรากฎบนโทรศัพท์มือถือของเรา เรียกร้องความสนใจจากเราเก่งมาก การพาดหัวข่าวและวิธีการสื่อสารของโซเชียล มีเดีย ได้รับการปรับแต่งให้เข้ากับความสนใจของเราอย่างต่อเนื่อง พร้อมกระตุ้นความสนใจ และดึงข้อมูลต่างๆ ที่ถูกจริตเรามานำเสนอ เมื่อเป็นเช่นนี้ ก็ยากที่จะต้านทาน ไม่ให้ถลำลึกไปในหุบเหวที่เต็มไปด้วยข่าวชวนปวดหัว หงุดหงิดใจ และสุมไฟแห่งความโกรธแค้นให้ลุกโชน
Doomscrolling มีอยู่ก่อนเกิดโรคระบาดหรือไม่?
แน่นอน โดยเฉพาะกับผู้ป่วยที่มีอาการซึมเศร้าและวิตกกังวล หากคุณกำลังดิ้นรนกับภาวะซึมเศร้าหรือคิดว่าโลกนี้เลวร้าย คุณจะให้ความสำคัญกับบทความหรือสิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเรา เพื่อยืนยันความเชื่อนั้นมากขึ้น
ในการระบาดใหญ่ของโควิด-19 กิจวัตรประจำวันและกิจกรรมต่างๆ ที่เราโปรดปรานถูกขัดขวางจากมาตรการล็อกดาวน์ เป็นเหตุให้เราต้องเปลี่ยนพฤติกรรมที่คุ้นชินไปโดยปริยาย เช่น ก่อนหน้านี้เราอาจหยุดพักจากการทำงานในบางช่วงและพูดคุยกับเพื่อนร่วมงาน แต่การ Work form Home หรือ Work from Anywhere ทำให้เรามีโอกาสที่จมจ่อมอยู่กับโทรศัพท์มือมากขึ้น เรียกว่าแทบจะตลอดเวลาเลยก็ว่าได้ ราวกับเพื่อนร่วมชะตากรรม
Doomscrolling มีผลกระทบต่อสุขภาพจิตของผู้ป่วยจิตเวชอย่างไร?
“พฤติกรรมที่เลวร้ายนี้มักนำไปสู่ความรู้สึกสิ้นหวัง ยิ่งในช่วงการระบาดใหญ่ เรามีประสบการณ์การสูญเสียร่วมกัน แม้ว่าคุณจะไม่รู้จักคนที่ล่วงลับไปแล้วก็ตาม แต่เราก็ได้ยินเกี่ยวกับข่าวคราวการสูญเสียอย่างต่อเนื่อง นี่คือความเจ็บปวดเป็นอย่างมาก เราเคยเห็นผู้ป่วยที่ต่อสู้กับภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวล แต่ถ้าพวกเขามีอาการร่วม เช่น การใช้สารเสพติดหรือการบาดเจ็บและโรคหรืออาการผิดปกติทางจิตใจหลังจากประสบสถานการณ์รุนแรง รวมถึงอันตรายต่างๆ (Post-Traumatic Stress Disorder; PTSD) อาการดังกล่าวก็จะยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว” ดร.Ariane Ling อธิบาย
เราสามารถทำอะไรได้บ้างเพื่อหยุด Doomscrolling?
“ในการระบาดใหญ่ ฉันเห็นพฤติกรรมนี้ รวมถึงอาการเฉื่อยช้า อ่อนล้า อิดโรยในผู้ป่วยจำนวนมาก แต่ฉันก็เห็นความกระตือรือร้นและการเรียนรู้ใหม่ๆ ในกลุ่มผู้ป่วยของฉันด้วย คำถามหนึ่งที่ฉันมักถามเสมอคือ ‘ถ้าคุณไม่ใช้โทรศัพท์ คุณจะทำอะไร’ เมื่อพวกเขาตระหนักว่าพวกเขาใช้เวลากับโทรศัพท์ไปนานเท่าไรแล้ว มันก็จะเปิดพื้นที่แห่งความอยากรู้อยากเห็นนี้ขี้นมา และนำไปสู่คำตอบอื่นๆ ที่จะช่วยให้พวกเขาหลุดพ้นจากกับดักนี้ได้ เช่น อาจจะอ่านหนังสือ ทำขนม หรือออกกำลังกาย เป็นต้น”
“สิ่งสำคัญคือ เราต้องรับทราบข้อมูล และรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในโลก แต่ก็ควรทำเหมือนกับการเช็คอีเมลแค่นั้น เราไม่ได้เช็คอีเมลตลอดเวลา ดังนั้นฉันจึงบอกผู้ป่วยของฉันว่า ถ้าคุณต้องการอ่านข่าว ก็ไม่เป็นไร แต่ควรให้เวลาที่แน่นอนกับกิจกรรมนี้ เช่น ตอนเช้าครึ่งชั่วโมง บางช่วงในตอนกลางวัน หรือตอนกลางคืน แค่นั้นพอ”
กระนั้น หาก Doomscrolling ในเวลากลางคืน หลังจากทำงานมาเหนื่อยทั้งวัน แทนที่จะเป็นช่วงเวลาผ่อนคลาย กลับกลายเป็นว่ากว่าจะข่มตานอนลงได้ ต้องตะลอนอยู่ในวังวนของข่าวสารที่ทำให้เราเหนื่อยมากขึ้นกว่าเดิม ดังนั้น หากเลี่ยงได้ก็ควรเลี่ยง หรือกำหนดเวลาที่แน่นอน
Brenna Quinlan นักเขียนภาพประกอบชาวออสเตรเลีย ได้วาดภาพประกอบน่ารักๆ พร้อมวิธีการกำจัด Doomscrolling ออกไปจากชีวิตของเราว่า
ไม่ควรนำโทรศััพท์มือถือหรือแลปท็อปเข้าไปในห้องนอน การตัดต้นตอของปัญหาแต่แรก ก็เท่ากับการตัดโอกาสที่เราจะไถหน้าจอดูข่าวร้ายต่างๆ ที่สร้างความกังวลใจให้กับเราได้ หรือจะกำหนดเวลาเป๊ะๆ ไปเลยว่า หลังจากสองทุ่มเป็นต้นไป จะไม่หยิบจับโทรศัพท์มือถือหรือแม้กระทั่งดีไวซ์อื่นๆ อีก แล้วอ่านหนังสือก่อนนอนแทน ในระหว่างวันก็ดีท็อกซ์สมาร์ทโฟนของเราด้วยการปิดแจ้งเตือนหรือหักดิบด้วยการลบแอปฯ ออกไปเลยก็ได้ ใช้นาฬิกาปลุก นาฬิกาข้อมือ คอมพิวเตอร์ หรือโน้ตบุ๊กแทน จะช่วยทำให้เราลดการใช้โทรศัพท์มือถือโดยปริยาย ทำตารางกิจกรรมต่างๆ ในแต่ละวัน และปฏิบัติตามที่วางแผนไว้ เพื่อสร้างอุปนิสัยที่ทำให้เราห่างไกลจากสมาร์ทโฟนให้ได้

นอกจากนี้ แทนที่จะเลื่อนอ่านแต่ข่าวร้ายๆ ทั้งวัน ก็หันมาการเล่นเกมเพื่อผ่อนคลาย เพราะเป็นกิจกรรมที่ยอดเยี่ยมสำหรับสุขภาพจิต แม้ผู้คนต่างถกเถียงกันมานานหลายทศวรรษว่าการเล่นเกมดีหรือไม่ดีต่อจิตใจของคนเรา ในช่วงเวลาหนึ่ง ผู้ปกครองที่เป็นกังวลและผู้สนับสนุนเด็กที่มีเจตนาดีแย้งว่าวิดีโอเกมที่มีความรุนแรงเป็นสาเหตุของพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของเยาวชน แต่ในที่สุดก็มีข้อหักล้าง เพราะปรากฎว่ามีหลักฐานมากมายที่แสดงว่าวิดีโอเกมมีผลในเชิงบวกอย่างมากต่อสุขภาพจิตของเรา สำหรับหลายคนแล้ว วิดีโอเกมเป็นแหล่งของความสงบสุขและผ่อนคลาย ซึ่งเป็นวิธีคลายเครียดทีี่ดี หลังจากต้องรับมืออย่างเหนื่อยล้ากับโลกที่หลายต่อหลายครั้งไร้ความปรานีกับเรา
“ส่วนที่ดีที่สุดของการแทนที่นิสัยที่ไม่ก่อผลด้วยงานอดิเรกที่ผมชอบคือ ผมไม่ต้องหาที่ว่างในตารางเพื่อทำสิ่งที่ผมชื่นชอบ ผมกลับมาหลงรักการเล่นเกมทุกวัน และมันส่งผลในเชิงบวกอย่างมากต่อชีวิตที่เหลืออยู่ของผม ผมรู้สึกโกรธน้อยลง รู้สึกว่ามันง่ายกว่าที่จะจดจ่ออยู่กับพื้นที่สร้างสรรค์นี้ ผมทำงานได้ดีขึ้น นอนหลับได้ดีขึ้น และแน่นอนว่าผมก็รู้สึกดีขึ้นด้วย” Sam White ผู้เขียนบทความเรื่อง Stop Doomscrolling and Grab a Game Controller Instead ให้กับนิตยสาร WIRED บอก
Doomscrolling ส่งผลต่อการนอนหลับของเราอย่างไร?
ดร.Ariane Ling บอกว่า อิทธิฤทธิ์ของมันยิ่งกว่าการก่อวินาศกรรมกับชีวิต เพราะช่วงเวลาของการนอนหลับ เราจำเป็นต้องผ่อนคลาย แต่ Doomscrolling มันกลับรบกวนการนอนหลับของเรา มันสร้างความเสียหายให้กับจังหวะชีวิตของเรา และจากนั้นจะส่งผลให้เราไม่สามารถควบคุมอารมณ์ได้ เนื่องจากตกอยู่ในสภาวะอารมณ์แปรปรวน
ถ้าเราเหนื่อย มันง่ายมากที่จะเข้าสู่ Doomscrolling เพราะเป็นความเคยชินที่เรามักทำโดยอัตโนมัติเมื่อล้มตัวลงนอน แต่ถ้าเราตื่นตัว มีสติ และระลึกรู้ว่าเรากำลังทำอะไรอยู่ เราก็มีโอกาสที่จะหยุดพฤติกรรมนี้ได้
ที่มา :
- Mental health: What is doomscrolling and how can we stop it?
- Stop Doomscrolling and Grab a Game Controller Instead














