โครงการ “ระเบียงผลไม้ภาคตะวันออก (Eastern Fruit Corridor : EFC) หรือ EFC” เป็นโครงการที่ต้องการเปลี่ยนวิถีชีวิตชาวสวนไทย โดยเฉพาะเกษตรกรภาคตะวันออกซึ่งเป็นแหล่งปลูกผลไม้สำคัญ
โครงการนี้ตั้งไข่มาตั้งแต่ปี 2560 แต่ยังไม่สำเร็จเป็นรูปธรรม เพราะมีปัญหาด้านการจัดหาพื้นที่สร้างห้องเย็นขนาดใหญ่ และการชักชวนผู้ประกอบการด้านผลไม้เข้ามาร่วมลงทุนในรูปแบบคลัสเตอร์
จนกระทั่ง สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) ต้องดึงโครงการดังกล่าวมาดำเนินการเอง เพื่อให้เดินหน้าได้ตามแผน และเป็นไปตามนโยบายของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ในด้านการพัฒนาชุมชนและสังคม

พลันที่โครงการนี้เข้ามาอยู่ในการดูแลของ สกพอ. ก็ดำเนินการจัดทำระบบห้องเย็นขนาดใหญ่ (Blast freezer & Cold storage) ทันที เก็บรวบรวมผลไม้ในภาคตะวันออกและพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศที่ออกมาพร้อมๆ กัน เพื่อนำมาขายในช่วงจังหวะที่ราคาขยับสูงขึ้น ตามหลักความสมดุลของซัพพลาย-ดีมานด์ โดยได้มีการลงนามความร่วมมือระหว่าง สกพอ. กับ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย หรือ กนอ. เมื่อเดือนมกราคม 2564 ซึ่ง ปตท.จะเป็นผู้ลงทุนสร้างห้องเย็นจากก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ด้วยเทคโนโลยี Blast freezer และ Cold storage รักษาคุณภาพผลไม้ให้เสมือนเพิ่งเก็บจากสวน แม้เวลาจะผ่านไปนาน รักษาคุณภาพผลไม้นั้นให้ขายได้ตลอดปี ไม่ต้องรีบตัด-รีบส่ง-รีบขาย ห้องเย็นดังกล่าวตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรม Smart Park จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นนิคมฯของการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยนั่นเอง

ล่าสุด (4 กันยายน 2564) โครงการ EFC ก้าวหน้าไปอีกขั้น มีการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือพัฒนาไม้ผลอย่างครบวงจรในพื้นที่อีอีซี ระหว่าง สกพอ. กับ องค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง (อบจ.ระยอง) และ เครือข่ายวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ไม้ผลจังหวัดระยอง บันทึกข้อตกลง ฯ ครั้งนี้ เน้นไปในการยกระดับกลุ่มเกษตรกรให้ผลิตผลไม้มีคุณภาพมาตรฐานพรีเมียมระดับสากล เจาะตลาดผู้บริโภครายได้สูง เริ่มตั้งแต่การเพาะปลูกไปจนถึงการทำตลาด ด้วยวัตถุประสงค์ 4 ด้านสำคัญ ได้แก่
1) สนับสนุนกลุ่มเกษตรกรไม้ผล ได้พัฒนาทักษะการประยุกต์ใช้นวัตกรรมในการผลิต แปรรูป การค้าการตลาดยุคใหม่อย่างครบวงจร สร้างโอกาสเข้าถึงทรัพยากร เพิ่มอำนาจต่อรองตลอดช่วงการผลิตสินค้า
2) ยกระดับคุณภาพมาตรฐานผลไม้ไทย สร้างความเชื่อมั่นผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศ รักษาเสถียรภาพราคา ลดความเสี่ยงให้เกษตรกร
3) พัฒนาการเก็บรักษา ยืดอายุผลผลิตให้มีคุณภาพรสชาติเดิมได้นาน ด้วยการใช้ประโยชน์ระบบห้องเย็น (Blast Freezer & Cold Storage)
4) ส่งเสริมการวิจัยและต่อยอดการแปรรูปไม้ผลมูลค่าสูงร่วมกับพันธมิตร ให้ตรงความต้องการตลาด และสนับสนุนด้านการตลาดสมัยใหม่อย่างครบวงจร
โดยระยะแรก กลุ่มที่เข้าร่วมลงนามเพื่อผลิตทุเรียนพรีเมียมจะมีเครือข่ายกลุ่มวิสาหกิจแปลงใหญ่ 16 กลุ่ม เกษตรกรประมาณ 700 ราย พื้นที่ประมาณ 8,200 ไร่ ผลิตทุเรียนได้ประมาณปีละ 13,000 ตันต่อปี และจะขยายเครือข่ายสมาชิกให้มากขึ้น จากความร่วมมือของ อบจ.และเกษตรจังหวัดที่สนับสนุนร่วมกัน รวมทั้งขยายผลเพิ่มเติมในกลุ่มไม้ผลอื่นๆ ต่อไป
ดร.คณิศ แสงสุพรรณ เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) กล่าวถึงสาระสำคัญการลงนามความร่วมมือครั้งนี้ว่า EFC เป็นโครงการหลักของแผนพัฒนาเกษตรในอีอีซี สร้างสินค้าให้มีคุณภาพตามความต้องการตลาด เริ่มต้นด้วยทุเรียน โดย สกพอ. มุ่งเน้นตลาดกลุ่มพรีเมียม มีการวางระบบการค้าสมัยใหม่ ผ่านระบบ e-commerce และ e-auction ผลผลิตที่ส่งออกต้องตรวจสอบและย้อนกลับได้

“คาดว่าในช่วง 3-4 ปีข้างหน้า การผลิตทุเรียนของไทยจะสูงถึง 2 ล้านตัน ปัจจุบันผลผลิตจากระยอง คิดเป็น 10% หรือกว่า 1 แสนตันต่อปี และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ซึ่งระบบห้องเย็นภายใต้โครงการ EFC จะสามารถจัดเก็บผลผลิต เพื่อขายในช่วงนอกฤดูเก็บเกี่ยวหรือช่วงขาดแคลนได้ โดยจะจัดเก็บทุเรียนได้ประมาณ 4,000 ตันต่อรอบ ซึ่งหากจัดการอย่างมีประสิทธิภาพจะจัดเก็บได้มากกว่า 10,000 ตันต่อปี ช่วยรักษาความสด คงรสชาติ สร้างเสถียรภาพทางราคา สามารถส่งออกทุเรียนขายช่วงเทศกาลสำคัญที่มีความต้องการเป็นจำนวนมาก ได้ราคาสูง หรือกำหนดราคาเองได้ รวมทั้งรองรับกลุ่มนักท่องเที่ยวไทยและต่างประเทศให้กินทุเรียนของระยองได้ตลอดปี สร้างรายได้เพิ่มให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน” ดร.คณิศ กล่าว










