EEC และ นโยบายแรงงาน รองรับการฟื้นฟูเศรษฐกิจ (ตอนที่ 2)

มาถึงตอนที่ 2 ต่อจากบทความเรื่อง “EEC และอุตสาหกรรมเป้าหมาย ความหวังของไทยในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ (ตอนที่ 1)” ซึ่งเขียนโดย สุชาติ พรชัยวิเศษกุล รองปลัดกระทรวงแรงงาน ที่จะบอกเล่ากันต่อถึง นโยบายแรงงาน หรือ นโยบายการพัฒนา “แรงงานไทย” ที่คู่ควร เพื่อรองรับแผนการฟื้นฟูเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ให้ดำเนินไปอย่างไร้รอยต่อ


เนื่องจาก ที่ผ่านมา การแพร่ระบาดของโควิด-19 ได้แสดงให้เห็นว่า กิจการมากมายจำเป็นต้องเปลี่ยนวิธีการดำเนินธุรกิจตามพฤติกรรมของผู้บริโภคที่มีการใช้เทคโนโลยีมากขึ้นจากข้อมูลการศึกษาของ Google พบว่า แนวโน้มการใช้เทคโนโลยีทั้งในฝั่งธุรกิจและผู้บริโภคจะยังคงดำเนินต่อไปหลังโควิด-19 และจะขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ในอนาคตการที่เทคโนโลยีมีบทบาทมากเพิ่มขึ้นเช่นนี้จึงเป็นความท้าทายสำหรับการกำหนดนโยบายเพื่อรองรับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ โดยเฉพาะ นโยบายแรงงาน ที่เป็นปัจจัยสำคัญในระบบเศรษฐกิจ จึงมีความพยายามที่จะกำหนดแผนพัฒนากำลังคนของประเทศรองรับอุตสาหกรรมเป้าหมายและแน่นอนว่า เป็นการสนับสนุนพื้นที่ EEC เป็นหลัก ซึ่งได้มีการรวบรวมจำนวนอุปทานแรงงานในช่วงปี 2564 – 2570 โดยมีรายละเอียด ดังนี้

โครงการพัฒนากำลังคนและจะถูกนำไปใช้วิเคราะห์จับคู่ (Matching) กับจำนวนอุปสงค์แรงงานเพื่อจัดทำแผนพัฒนากำลังคนของประเทศรองรับอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ได้กล่าวถึงข้างต้น แต่ยังมีความคลาดเคลื่อนในกระบวนการวิเคราะห์ด้วยเหตุผล ดังนี้
  1. จำนวนอุปทานแรงงานดังกล่าวเป็นจำนวนรวมทั้งผู้ที่จบการศึกษาและผู้ได้รับการฝึกอบรม ซึ่งโดยปกติวิสัยเวลาสำรวจอุปสงค์แรงงานจากผู้ประกอบการจะระบุจำนวนความต้องการแรงงานตามระดับการศึกษา เช่น อาชีวศึกษา ปริญญาตรี ปริญญาโท เป็นต้น แต่จะไม่ได้ระบุว่า ต้องการจำนวนผู้ผ่านการฝึกอบรมเท่าใด ซึ่งตรรกะเหมือนกับผู้ประกอบการประกาศรับสมัครงานที่จะกำหนดระดับการศึกษาและสาขา ดังนั้น การนำตัวเลขทั้งสองส่วนมารวมเป็นยอดเดียวจะทำให้เกิดปัญหาเวลานำไป Matching กับอุปสงค์แรงงานและส่งผลให้แผนพัฒนากำลังคนไม่สะท้อนความเป็นจริง
  2. ผู้ที่จบการศึกษากับผู้ที่ได้รับการฝึกอบรมมีตรรกะในการวิเคราะห์ต่างกัน เนื่องจากผู้จบการศึกษาเป็นจำนวนนับครั้งเดียว แต่ผู้ได้รับการฝึกอบรมเป็นผู้จบการศึกษามาแล้วและได้รับการฝึกอบรมเพิ่มเติม เมื่อเวลาผ่านไปผู้ได้รับการฝึกอบรมคนเดียวกัน อาจได้รับการฝึกอบรมต่อเนื่อง ซึ่งอาจจะเป็นผู้ที่อยู่ในอุตสาหกรรมเป้าหมายเดิมก็ได้ จึงทำให้เกิดการนับซ้ำ และเป็นเหตุผลที่ข้อมูลดังกล่าวไม่สะท้อนความเป็นจริง
ผู้เขียนเห็นว่า กระบวนการจัดทำนโยบายเริ่มแรกมีความสำคัญอย่างยิ่ง จึงได้วิเคราะห์อย่างตรงไปตรงมาตามหลักวิชาการ หากนโยบายผิดผลที่ตามมาก็จะผิดด้วย

เช่นกัน ดังนั้น ผู้เขียนขอเสนอแนวทางการจัดทำแผนพัฒนากำลังคนที่ครอบคลุม ทั้งประเด็นอุปทานแรงงานข้างต้นและในภาพรวมของแผนดังกล่าว ซึ่งจะเป็น นโยบายแรงงาน สำคัญที่ช่วยเติมเต็มนโยบายแรงงานเชิงรุกใน EEC ด้านการพัฒนาทักษะแรงงานที่ยังด้อยอยู่และเป็นเครื่องมือสำคัญในการฟื้นฟูประเทศหลังโควิด-19 ดังนี้
  • การจัดทำข้อมูลอุปทานแรงงานควรแยกผู้ที่จะจบการศึกษาและผู้ได้รับการฝึกอบรมออกจากกัน
โดยผู้ที่จะจบการศึกษาเป็นส่วนหลักที่จะเข้าสู่อุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งจะทำให้การ Matching กับอุปสงค์แรงงานถูกต้องตามหลักวิชาการ ส่วนผู้ที่ได้รับการฝึกอบรมเป็นส่วนเสริมและเป็นหน้าที่ของกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน โดยเฉพาะการฝึกอบรมด้านเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นใหม่ เนื่องจากการกลับไปศึกษาเป็นเรื่องยากสำหรับ ผู้ที่เข้าสู่ตลาดแรงงานแล้ว จึงต้องอาศัยการฝึกอบรมมาช่วยเพิ่มศักยภาพในการทำงาน ข้อมูลนี้จึงควรแยกเป็นอีกส่วนเพื่อไม่ให้เกิดความสับสน
  • การจัดทำโครงการฝึกอบรมภายใต้แผนพัฒนากำลังคนควรคำนึงวิธีการฝึกอบรมที่สอดคล้องกับโลกความเป็นจริงที่อาศัยเทคโนโลยีเป็นหลัก
เนื่องจากผู้เขียน ได้วิเคราะห์โครงการฝึกอบรมในอุตสาหกรรมเป้าหมายที่จะเป็นกำลังสำคัญในการฟื้นฟูประเทศในอนาคตและเกี่ยวข้องกับภารกิจหน่วยงานกระทรวงแรงงานโดยตรง แต่กลับพบว่า ยังเป็นการฝึกอบรมแบบดั้งเดิมที่อาศัยการจัดอบรมแบบห้องบรรยายเป็นส่วนใหญ่และมีข้อจ ากัดทั้งด้านเวลาและสถานที่ ในขณะที่การท างานในปัจจุบันต้องอาศัยทักษะด้านเทคโนโลยีที่สามารถอบรมได้ทางออนไลน์ที่มีประสิทธิภาพมากกว่าและตอบสนองความต้องการได้ทุกที่ทุกเวลา แต่นโยบายภาครัฐยังไม่มีการสนับสนุนการฝึกอบรมในรูปแบบนี้

  • กระบวนการจัดทำนโยบายที่ดีควรแสดงให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ระยะยาว
กล่าวคือ ควรเป็นนโยบายที่จัดทำเพียงครั้งเดียวแต่สามารถสร้างผลลัพธ์ได้ตลอดไปโดยไม่จำเป็นต้องจัดทำซ้ำแล้วซ้ำเล่า สำหรับแผนพัฒนากำลังคนข้างต้นถึงแม้จะกำหนดระยะเวลาปี 2564 – 2570 แต่ผู้เขียนกลับไม่เห็นนโยบายที่มีวิสัยทัศน์ระยะยาวนอกจากการกำหนดตัวเลขอุปสงค์อุปทาน การจัดทำแผนผังอาชีพ และโครงการฝึกอบรมรูปแบบดั้งเดิม
โดยเฉพาะด้านการฝึกอบรมที่ทราบกันดีอยู่ว่า มีความสำคัญที่จะต้องพัฒนาทักษะแรงงานต่อเนื่องมากขึ้นในอนาคตและไม่มีทางเลิกดำเนินการได้แต่นโยบายยังเป็นการกำหนดเป้าหมายการฝึกอบรมปีต่อปีแบบจำกัด หากมองในเชิงธุรกิจวิธีการเช่นนี้ เป็นวิธีที่ไม่มีประสิทธิภาพ โดยแผนธุรกิจส่วนใหญ่ในโลกแห่งเทคโนโลยีจะกำหนดผลลัพธ์หลักของแผนที่มีลักษณะสำคัญ 2 ประการ คือ
  1. Repeatable หรือการทำซ้ำ หมายความว่า แผนจะต้องสร้างผลลัพธ์ออกมาครั้งเดียวแต่ให้ผู้ใช้บริการสามารถใช้ซ้ำได้โดยไม่ต้องสร้างผลลัพธ์ออกมาใหม่
  2. Scalable หรือการเพิ่มจำนวนผู้ใช้บริการแบบไม่จำกัดโดยไม่ต้องลงทุนสร้างผลลัพธ์ใหม่
แต่ลักษณะทั้งสองประการไม่มีอยู่ในแผนพัฒนากำลังคนของประเทศรองรับอุตสาหกรรมเป้าหมาย เนื่องจากโครงการฝึกอบรมไม่สามารถกลับมาฝึกซ้ำและไม่สามารถเพิ่มจำนวนผู้ฝึกอบรมโดยไม่เพิ่มงบประมาณได้หากมองย้อนกับมาที่วิธีฝึกอบรม

ผู้เขียนเคยได้เสนอแนวคิดการสร้างแพลตฟอร์ม การฝึกอบรมในบทความก่อนหน้า ซึ่งนอกจากจะมีลักษณะสองประการข้างต้นแล้ว ยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของหลักสูตรฝึกอบรมเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่จำเป็นกับการทำงานในยุคปัจจุบัน อีกทั้งแพลตฟอร์มเองก็ใช้เทคโนโลยีของโลกปัจจุบันในการสร้างด้วยเช่นกัน
ดังนั้น ผู้เขียนยังยืนยันข้อเสนอเดิมและเห็นว่า การพัฒนาคนให้เป็นกำลังสำคัญของประเทศรองรับการฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังโควิด-19 จะใช้วิธีการเดิมๆ ไม่ได้ หากยังดำเนินการด้วยวิธีการดั้งเดิมในช่วงที่มีความท้าทายมากมายรออยู่ข้างหน้าจะคาดหวังผลลัพธ์ที่ดีขึ้นได้อย่างไร
สำหรับการพัฒนาคนในพื้นที่ EEC มีกลไกที่สามารถดำเนินการให้เป็นรูปธรรมได้โดยเร็ว เนื่องจาก EEC อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561 ที่มุ่งเน้นการพัฒนา EEC ในทุกด้านตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนาเมืองไปจนถึงการพัฒนาคนที่เป็นกำลังสำคัญของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

อีอีซี โมเดล

นอกจากนี้ยังมีกองทุนพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกที่มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นทุนสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่ ชุมชน และประชาชน โดยมีบทบัญญัติให้ใช้เพื่อการสนับสนุนการศึกษา ในพื้นที่ EEC ผู้เขียนจึงเห็นว่า การพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมที่สอดคล้องกับเทคโนโลยีปัจจุบันตามข้อเสนอข้างต้นเข้าข่ายของวัตถุประสงค์กองทุนดังกล่าว และเป็นเรื่องจำเป็นที่ต้องดำเนินการเพิ่มเติมจากเดิมที่พื้นที่ EEC มีโมเดลการพัฒนาคนเรียกว่า EEC HDC ซึ่งถือเป็นนโยบายที่ดีจากการมุ่งเน้นพัฒนาผู้ที่อยู่ในระบบการศึกษาให้ตรงกับความต้องการของอุตสาหกรรม แต่การฝึกอบรมหลังจากจบการศึกษายังไม่มีรูปแบบที่มีประสิทธิภาพมากเพียงพอที่จะพัฒนาคนอย่างต่อเนื่อง ผู้เขียนจึงเสนอให้ EEC ริเริ่มสร้างแพลตฟอร์มการฝึกอบรมเพื่อเป็นกลไกสนับสนุนการพัฒนาประเทศต่อไปในอนาคต

การพัฒนาใน EEC จะดำเนินไปได้ด้วยความร่วมมือกันขับเคลื่อนทุกองคาพยพ ดังนี้

EEC และอุตสาหกรรมเป้าหมาย ความหวังของไทยในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ (ตอนที่ 1)

“อีเอฟซี” วิถีใหม่ขายทุเรียนตลอดทั้งปี

ก้าวสู่ Wellness Society กับ EEC