ถอดบทเรียน “เดนมาร์ก” ทำไมถึงจัดการกับโควิด-19 ได้อยู่หมัด

ท่ามกลางสถานการณ์การระบาดใหญ่ของโควิด-19 ความไว้วางใจใน “วิทยาศาสตร์” และ “รัฐบาล” ตลอดจนความร่วมมือจากฝ่ายค้าน เป็นสิ่งสำคัญในการก้าวผ่านวิกฤตนี้ เช่นเดียวกับกรณีศึกษาจาก “เดนมาร์ก” ที่เอาชนะโควิด-19 ได้แล้ว


เมื่อเร็วๆ นี้ (วันที่ 10 กันยายน ที่ผ่านมา) รัฐบาลเดนมาร์กประกาศว่าไวรัสดังกล่าวไม่ใช่ “ภัยคุกคามร้ายแรง” อีกต่อไป และยกเลิกข้อเลิกข้อจำกัดเกี่ยวกับการระบาดใหญ่ทั้งหมด
จำนวนผู้เสียชีวิตต่อประชากร 1 ล้านคนของเดนมาร์กในช่วงการระบาดใหญ่นั้นคิดเป็นเพียง 22% ของสหรัฐอเมริกา โดยยอดผู้เสียชีวิตของเดนมาร์กในช่วงการระบาดใหญ่คือ 450 คนต่อประชากร 1 ล้านคน เทียบกับ 1,982 คนต่อประชากร 1 ล้านคนในสหรัฐอเมริกา
เดนมาร์ก
กราฟรายงานผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตจากไวรัสโควิด-19 ในเดนมาร์ก
สถานการณ์โควิด-19 ในเดนมาร์กแสดงให้เห็นชัดเจนว่า การฉีดวัคซีนมีประสิทธิภาพในการควบคุมการระบาด ด้วยการมีส่วนช่วยจำกัดจำนวนผู้เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และจำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่ โดย 80% ของผู้เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและ 77% ของผู้ติดเชื้อรายใหม่ เป็นผู้ที่ยังไม่ได้รับการฉีดวัคซีน และ 43% ของผู้เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เป็นผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 40 ปี
Mette Frederiksen นายกรัฐมนตรีเดนมาร์ก คาดว่าจะไม่มีการล็อกดาวน์ครั้งใหญ่เกิดขึ้นในอนาคต และวัคซีนจะเป็นอาวุธสำคัญที่ใช้ในการหลีกเลี่ยงการล็อกดาวน์ จึงได้เรียกร้องให้ผู้ที่ยังไม่ได้รับวัคซีนให้เข้ารับการฉีดวัคซีน โดยเฉพาะผู้อพยพที่ยังมีความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับการฉีดวัคซีนอยู่ ทั้งนี้ ในปัจจุบันมีประชากรจำนวนกว่า 1.5 ล้านคนที่ยังไม่ได้รับวัคซีนซึ่งรวมถึงผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 12 ปีซึ่งไม่สามารถรับการฉีดวัคซีนได้จำนวน 800,000 คน
Denmark
Denmark Aarhus 31-08-2021 – Party in the town. Here with the lake, there are happy people at the city’s cafes, parties, eat and drink and enjoy meeting, after most are covid-19 vaccinated

คำถามคือ เดนมาร์ก ประเทศที่มีประชากร 5.8 ล้านคน เอาชนะโควิด-19 ได้อย่างไร?

ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยด้านพฤติกรรมที่เกี่ยวกับโควิด-19 ที่ใหญ่ที่สุดของเดนมาร์ก (โครงการ HOPE) Michael Bang Petersen และ Alexander Bor สองนักวิจัยได้สำรวจกลุ่มตัวอย่างมากกว่า 400,000 คนในเดนมาร์กและอีก 7 ประเทศ พบข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้

“ผลการวิจัยของเราชี้ให้เห็นว่าประชาชนมีความเชื่อมั่นอย่างสูง (มากกว่า 90%) และมั่นคงในหน่วยงานด้านสุขภาพเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จของเดนมาร์ก ความไว้วางใจนี้ดังแสดงในอินโฟกราฟิกด้านล่าง เกิดจากการที่รัฐบาลเดนมาร์กส่งเสริมอัตราการฉีดวัคซีนที่สูง และการดำเนินการตามนโยบายหลักต่างๆ ที่ประสบความสำเร็จ เช่น การตรวจหาผู้ติดเชื้อจำนวนมาก และวัคซีนโควิด-19 พาสปอร์ต เป็นต้น ขณะเดียวกันรัฐบาลและหน่วยงานสาธารณสุขของเดนมาร์กก็ไว้วางใจว่าชาวเดนมาร์กจะประพฤติตนอย่างมีความรับผิดชอบและปฏิบัติตามแนวทางดังกล่าว”

เดนมาร์ก
ความไว้วางใจที่มีต่อรัฐบาลและระบบสาธารณสุขของเดนมาร์ก
ขณะที่ในสหรัฐอเมริกากลับตรงกันข้าม โดย Washington Post รายงานว่า ความเชื่อมั่นในความเชี่ยวชาญของหน่วยงานสาธารณสุข รัฐบาล สื่อ และสถาบันต่างๆ ทีี่เกี่ยวข้อง ล้วน “ล่มสลาย” เห็นได้ชัดเจนจากยอดการฉีดวัคซีนมีความล่าช้า ต่ำกว่า 50% ในหลายรัฐ และนั่นอาจทำให้มีผู้เสียชีวิตเพิ่มอีก 100,000 ราย ในฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาวนี้ รวมเป็น 675,000 ราย ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่าสยดสยอง
แม้จะมีวัคซีนล้นเหลือ แต่การระบาดใหญ่ของโควิด-19 ยังคงเป็นเงาทะมึนที่ปกคลุมชีวิตของอเมริกันชน
ในขณะที่สถานการณ์ที่สหรัฐอเมริกายังคงน่าวิตกด้วยยอดผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตที่มากขึ้นเรื่อยๆ (รายงานล่าสุดเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2564 มีผู้ติดเชื่้อใหม่ 131,007 ราย และเสียชีวิต 2,004 ราย) แต่การเดินทางไปโคเปนเฮเกนในช่วงนี้ก็เหมือนการเดินทางสู่อนาคต หรือย้อนอดีต ในช่วงเวลาก่อนที่ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ยังไม่อุบัติขึ้นในโลก แต่ไม่ใช่ว่าเป็นเพราะโควิด-19 ในเดนมาร์กถูกกำจัดไปหมดสิ้น เพราะยังคงมีผู้ติดเชื่้อรายใหม่อยู่บ้าง แต่นอกสนามบิน ดูเหมือนโควิด-19 จะเป็นแค่ความทรงจำที่ห่างไกล ผู้คนสามารถใช้เวลาทั้งวันเดินไปรอบๆ เมือง โดยไม่เห็นใครสวมใส่หน้ากากอนามัยแม้แต่คนเดียว แม้แต่ในร้านอาหารและผับบาร์ท่ี่มีคนหนาแน่น กระทั่งคอนเสิร์ตและเทศกาลต่างๆ ที่รวบรวมผู้คนหลายพันคนก็ถูกจัดขึ้นอย่างต่อเนื่องราวกับเหตุการณ์เมื่อปี 2563
Denmark
Denmark Aarhus 31-08-2021 – Party in the town. Here are happy people at the city’s cafes, parties, eat and drink and enjoy meeting, after most are covid-19 vaccinated
บาร์และไนท์คลับกลับมาเปิดให้บริการอีกครั้งโดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องเวลาเปิด-ปิด และไม่มีการตรวจวัคซีนพาสปอร์ต ซึ่งก่อนหน้านี้เป็นมาตรการที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในเดนมาร์กในช่วงหลายเดือนจนกระทั่งถึงวันท่ี่ 10 กันยายน ท่ี่ผ่านมา

“ตอนนี้เราสามารถใช้ชีวิตอย่างปกติได้ และนั่นรวมถึงการออกไปปาร์ตี้ด้วย” Erik ชายหนุ่มวัย 18 ปี ซึ่งออกมาสูบบุหรี่หน้าร้าน The Drunken Flamingo ค็อกเทลบาร์ในใจกลางกรุงโคเปนเฮเกน เมืองหลวงของเดนมาร์กกล่าวกับ ผู้สื่อข่าวจากหนังสือพิมพ์ El País “ไม่มีใครสนใจเรื่องโควิด-19 อีกแล้ว”

นั่นหมายความว่า ทุกวันนี้ที่เดนมาร์ก “ความปกติใหม่” (New Normal) แทบจะแยกไม่ออกจากความปกติแบบเก่าที่เราคุ้นเคย
นอกจากนี้ หนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้เดนมาร์กอยู่ในสถานะที่ดีในการจัดการกับโรคระบาดนี้ก็สืบเนื่องมากจากการที่พรรคการเมืองของเดนมาร์กทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านมีประวัติการทำงานร่วมกันมายาวนาน โดยจากการสำรวจนี้พบว่า 80% ของชาวเดนมาร์กรู้สึกว่าผู้นำของพวกเขาเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันในการต่อต้านโควิด-19 ฝ่ายค้านของเดนมาร์กจัดลำดับความสำคัญของการควบคุมโรคระบาดเหนือผลประโยชน์จากการเลือกตั้งที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต หรือพูดง่ายๆ คือ ฝ่ายค้านไม่เล่นการเมือง ไม่ทำตัวเป็นจระเข้ขวางคลอง หรือเอาแต่ยุยง ปั่นป่วนภารกิจและมาตรการต่างๆ ของรัฐบาลในสถานการณ์วิกฤตนั่นเอง
Denmark
Aarhus, Denmark June 8, 2020 A COVID-19 testing facility and drive through on the grounds of the Skejby hospital and corridors.
โดยหน่วยงานสาธารณสุขของเดนมาร์กได้จัดตั้งศูนย์ฉีดวัคซีนชั่วคราวตามโรงเรียนมัธยม มหาวิทยาลัย และเขตบ้านพักอาคารสงเคราะห์ซึ่งมีสัดส่วนผู้ฉีดวัคซีนแล้ว น้อยกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ เพื่ออำนวยความสะดวกและเพิ่มแรงจูงใจให้กับผู้ที่ยังไม่ได้รับวัคซีนมากขึ้น
Magnus Heunicke รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขเดนมาร์ก โพสต์ข้อความขอบคุณชาวเดนมาร์กที่เข้ารับการฉีดวัคซีนทำให้ 80% ของประชากรที่มีอายุ 12 ขึ้นไป และ 95% ของผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ได้รับการฉีดวัคซีนครบถ้วนได้รับการฉีดวัคซีนครบถ้วนแล้ว อย่างไรก็ดี รัฐบาลเดนมาร์กตั้งเป้าหมายไว้ว่า 90% ของประชากรจะต้องได้รับวัคซีนครบถ้วนภายในวันที่ 1 ตุลาคม 2564
ขณะที่หน่วยงานสาธารณสุขเดนมาร์กวางแผนที่จะเสนอให้วัคซีนบูสเตอร์เข็มที่ 3 แก่กลุ่มเสี่ยงผู้เปราะบาง โดยในอันดับแรกจะเป็นกลุ่มผู้เปราะบางหรือผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ที่เจ็บป่วยจากโรคที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกัน ผู้ป่วยที่ได้รับเคมีบำบัด และอันดับต่อไปจะเป็นผู้สูงวัยที่พักอาศัยอยู่ในบ้านพักคนชรา
Malmo, Sweden – 14 February, 2021 COVID19 test centre in Hyllie. People queuing at the COVID 19 test center to get tested, especially commuters between Copenhagen, Denmark and the Swedish Skane region
ไม่เพียงแต่พึ่งพาวัคซีนจากต่างชาติ แต่เดนมาร์กก็เช่นเดียวกับอีกหลายประเทศทั่วโลก ที่กำลังพัฒนาวัคซีนป้องกันโควิด-19 ของตัวเอง โดยวัคซีนสัญชาติเดนมาร์กที่ชื่อว่า “ABNCoV2” ซึ่งใช้เทคโนโลยีโปรตีนเปลือกที่มีอนุพันธ์โครงสร้างเหมือนไวรัส (cVLP) พัฒนาโดยบริษัท Bavarian Nordic ของเดนมาร์กร่วมกับนักวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน ซึ่งล่าสุดรัฐบาลเดนมาร์กอัดงบสนับสนุนการพัฒนาวัคซีนนี้ 800 ล้านโครเดนมาร์ก ได้ผ่านการทดลองในมนุษย์ระยะที่ 1 และพบว่ามีประสิทธิภาพดี โดยเมื่ออาสาสมัคร 45 คนที่ไม่เคยติดเชื้อโควิด-19 ได้รับการฉีดวัคซีนครบ 2 โดสแล้วพบว่า มีแอนติบอดีสูงกว่าผู้ป่วยโควิด-19 ถึง 12 เท่า และสูงกว่าวัคซีนที่มีอยู่ในท้องตลาดในขณะนี้อย่างมีนัยสำคัญ

เดนมาร์ก

นอกจากนี้ มีข้อบ่งชี้ว่ามีประสิทธิภาพในการต่อต้านสายพันธุ์เดลต้าที่แพร่ระบาดรวดเร็วด้วย จากนั้นเมื่อเดือนสิงหาคม 2564 มีการทดลองในมนุษย์ระยะที่ 2 กับอาสาสมัครจำนวน 210 คนในเยอรมนี และจะเข้าสู่การทดลองระยะ 3 ในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้นประมาณ 2-3 หมื่นคนต่อไป โดยมีเป้าหมายเพื่อประเมินศักยภาพของวัคซีนในการใช้เป็นวัคซีนโดสกระตุ้นต่อไป โดยคาดว่าจะได้รับอนุมัติในต้นปีหน้า
สถานะการฉีดวัคซีนของเดนมาร์ก ณ วันที่ 25 กันยายน 2564 มีจำนวนโดสทั้งหมดที่แจกจ่าย 8.8 ล้านโดส มีผู้ได้รับวัคซีนโดสแรกแล้ว 4.4 ล้านคน (คิดเป็น 76.6% ของประชากร) และมีผู้ได้รับวัคซีนครบสองโดสแล้ว 4.35 ล้านคน (คิดเป็น 74.9% ของประชากร) ขณะที่สถิติผู้ติดเชื้อรายใหม่และผู้เสียชีวิตล่าสุดที่รายงาน ณ วันที่ 24 กันยายน 2564 จำนวน 382 ราย และ 2 ราย ตามลำดับ

ที่มา :