การระบาดของเงินเฟ้อในปัจจุบันที่ยากเกินจะควบคุม

สถานการณ์ปัจจุบันอธิบายได้จากอัตราเงินเฟ้อของต้นทุน ซึ่งเป็นผลมาจากการขึ้นราคาอย่างเข้มข้นในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์หลักเกือบทั้งหมด เช่นเดียวกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมและการก่อสร้าง การหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกทำให้เกิดต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมในทุกอุตสาหกรรมหลัก แหล่งที่มาของแรงกดดันด้านเงินเฟ้อนี้ได้รับการยืนยันจากการเปลี่ยนแปลงของดัชนีราคาผู้ผลิต

ในเดือนกันยายน ตัวบ่งชี้เร่งการเติบโตเป็น 8.6% ต่อปีในสหรัฐอเมริกา และหนึ่งเดือนก่อนหน้านั้น อัตราเงินเฟ้อภาคการผลิตในยุโรปพุ่งขึ้นเป็น 13.4% อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน สิ่งสำคัญคือต้องคำนึงว่าการเปลี่ยนแปลงของราคาผู้ผลิตจะส่งผลต่อราคาผู้บริโภคในช่วงเวลาที่ล่าช้า นั่นคือเหตุผลที่ประเทศตะวันตกที่ใหญ่ที่สุดยังไม่ผ่านจุดสูงสุดของอัตราเงินเฟ้อ และสามารถคาดการณ์การเติบโตของราคาได้ในสิ้นปีนี้ ทั้งหมดนี้เป็นผลโดยตรงจากความไม่สอดคล้องกันในการใช้จ่ายของเรา สิ่งนี้อาจฟังดูขัดแย้ง แต่วันนี้คนทั้งโลก “เป็นตัวประกัน” ต่อความโลภของตัวเองและความสำเร็จของตัวเอง ซึ่งเกี่ยวกับห่วงโซ่อุปทานและการล่มสลายของราคาที่กำลังดำเนินอยู่

ถาม: การเพิ่มขึ้นของอัตราเงินเฟ้อเกิดจากอะไร?

ตอบ: สาเหตุของราคาที่เพิ่มขึ้นและอัตราเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นนั้นแตกต่างไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิงในทุกวันนี้ไม่มีน้ำมันที่ปั๊มน้ำมันในอังกฤษ มีผลิตภัณฑ์จำนวนมากที่ขาดหายไปในไฮเปอร์มาร์เก็ตในอเมริกา น้ำมันราคาแพงอย่างเหลือเชื่อในยุโรปและทุกที่ รวมทั้ง ในประเทศของเรา ราคาอาหารก็แพงขึ้น มาจากสาเหตุดังต่อไปนี้
1. การเพิ่มขึ้นของราคาเป็นผลมาจากข้อจำกัดด้านอุปทานไม่ใช่อัตราเงินเฟ้อ ง่ายมาก เมื่อสินค้าขาดตลาด ราคาของผลิตภัณฑ์จะ “ขึ้น” โดยอัตโนมัตินี่เป็นกฎที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของตลาด ซึ่งสร้างสมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทานอย่างรวดเร็ว ชั้นวางสินค้าว่างเปล่าเกิดจากการขาดแคลนสินค้าในคลังสินค้า และเนื่องจากไม่มีสต๊อกสินค้า ผู้ขายจึงขึ้นราคาสินค้าที่เหลืออย่างรวดเร็ว ความร้อนแรงตรงนี้ที่สูงเกินไป หมายความว่าการผลิตไม่ทันกับความต้องการซึ่งเกินอุปทาน กระตุ้นให้ราคาเพิ่มขึ้น ราคามีการเติบโตอย่างรวดเร็วและรุนแรงมาก เนื่องจากประชากรมีเงินเป็นจำนวนมากอย่างไม่รู้ตัว ตลาดแรงงานซึ่งกำลังฟื้นตัวจากการล็อกดาวน์และด้วยค่าแรงทำให้ผู้คนได้รับเงินเป็นจำนวนมากจนอุตสาหกรรมไม่สามารถรับมือกับความต้องการของธุรกิจที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

เงินเฟ้อ

2. การขายสินค้าในช่วงเทศกาลคริสต์มาส (และวันหยุด) อยู่ภายใต้การคุกคามการคาดการณ์ไม่เอื้ออำนวย – ชั้นวางว่างเปล่ามีโอกาสที่จะไม่เต็มจนถึงปีใหม่และคริสต์มาส ทำให้ผู้ซื้อกวาดล้างทุกสิ่งที่เหลืออยู่ในร้านค้า หากมีการหยุดชะงักทั่วโลกในห่วงโซ่ผู้ผลิต – โลจิสติกส์ – ผู้ค้าปลีกเพื่อความชัดเจนยิ่งขึ้น  อย่างโรงงานตัดเย็บในเวียดนามปิดตัวลงเป็นเวลานานเนื่องจากข้อจำกัดของไวรัสและปัญหาไฟฟ้า พวกเขาไม่มีเวลาเย็บผลิตภัณฑ์ชุดใหม่ (เสื้อผ้า รองเท้า ฯลฯ) จึงไม่มีอะไรจะส่งไปยังยุโรปและอเมริกา ท่าเทียบเรือ ท่าเรือ และเรือขนส่งสินค้าในมหาสมุทรถูกจมลงสู่ทะเล ไม่สามารถรับมือกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นในการขนส่งได้ แม้แต่สินค้าที่เหลืออยู่ในสต็อกก็ไม่เพียงพอ

ภาษีศุลกากรสำหรับการขนส่งข้ามทวีปเพิ่มขึ้น 7-10 เท่า ซึ่งทำให้ทั้งอัตราเงินเฟ้อและราคาสำหรับผู้ใช้ปลายทางสูงขึ้น เรือเหล่านั้นที่ยังคงไปถึงท่าเรือปลายทางจะไม่สามารถขนถ่ายได้เป็นเวลาหลายสัปดาห์ เนื่องจากปริมาณงานของท่าเรือไม่ได้ออกแบบมาให้รองรับการไหลของสินค้าที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก (มีเพียงท่าเทียบเรือ ปั้นจั่น เครน ผู้ดูแลคลังสินค้า รถบรรทุกไม่เพียงพอ) กล่าวอีกนัยหนึ่ง ห่วงโซ่อุปทานทั้งหมด “พัง” ตั้งแต่ต้นจนจบ นั่นคือเหตุผลที่เกือบทุกอย่างที่เคยมีอยู่มากมายสิ้นสุดลงในร้านค้า

3. ระบบการจัดส่ง “ทันเวลา” ธุรกิจต่างๆ ใช้เวลาหลายทศวรรษในการปรับแต่งห่วงโซ่อุปทานของตน มันถูกออกแบบมาสำหรับการขนส่งปริมาณคงที่ (ที่กำหนดไว้) ของสินค้าในช่วงเวลาหนึ่งของปี (โดยคำนึงถึงปัจจัยตามฤดูกาลและยอดขาย) ซึ่งมีการเช่าเหมาลำการขนส่งประเภทต่างๆ จำนวนหนึ่งทันทีที่ความสามารถในการออกแบบของระบบโลจิสติกส์ที่มีอยู่เกินขีดความสามารถ ระบบเหล่านี้ก็ล้มเหลวหรือถูกปิดกั้นเป็นเวลานานใน “ที่แคบที่สุด”
4. การพังทลายครั้งเดียวทำให้เกิดคลื่นแห่งการพังทลาย ตัวอย่างเช่น การขาดแคลนเซมิคอนดักเตอร์ทำให้โรงงานผลิตรถยนต์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริโภคหยุดชะงัก ซึ่งล่าสุด Apple จะไม่ได้รับ iPhone ใหม่ 10 ล้านเครื่องเนื่องจากขาดชิป
5. ปัญหาหลักคือความโลภที่เราไม่อาจระงับได้ เราเริ่มซื้อของจำนวนมากเมื่อเราถูกขังอยู่ในบ้านเป็นเวลานาน แทนที่จะใช้บริการตามปกติ เช่น ไปร้านตัดผมเสริมสวย เราเริ่มใช้จ่ายเงินเพื่อซื้อสินค้า ทีวีจอใหญ่ ตู้เย็น ฯลฯและสิ่งที่เรียกว่า “เงินเฮลิคอปเตอร์” ซึ่งรัฐบาลของหลายประเทศสนับสนุนพลเมืองของตนให้เพิ่มคำสั่งซื้อจำนวนมากในร้านค้าออนไลน์เท่านั้น และหลังจากที่เราซื้อทุกอย่างที่มีในโกดังขายส่งแล้วก็ไม่มีอะไรเหลืออยู่เลย และเรือคอนเทนเนอร์ที่มีสินค้าล็อตใหม่ (ขายแล้ว) กำลังรอการขนถ่าย ดังนั้นปรากฎว่าอัตราเงินเฟ้อในปัจจุบันนั้นสร้างขึ้นโดยมนุษย์ล้วนๆ และเราเองก็กำลังหมุนมันอย่างต่อเนื่องด้วยความโลภที่ไม่อาจระงับได้

ถาม: มีความเสี่ยงแค่ไหนต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ?

ตอบ: โดยปกติในช่วงวิกฤตเช่นเดียวกับในกรณี stagflation มีการว่างงานเพิ่มขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ลดลง ตอนนี้สถานการณ์แตกต่างไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง ในสหรัฐอเมริกาและยุโรป อัตราการว่างงานในสหรัฐลดลงอย่างต่อเนื่องในเดือนกันยายนถึงก่อนเกิดโรคระบาด 4.8% และในยุโรปในเดือนสิงหาคม ตัวเลขนี้ลดลงมาอยู่ที่ 7.4% อย่างน้อยก็นับตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2020 อย่างไรก็ตาม การว่างงานต่ำในกรณีนี้ไม่ได้เป็นตัวบ่งชี้ถึงสถานการณ์ที่น่าพอใจ ในภาคการผลิตซึ่งเริ่มประสบปัญหาการขาดแคลนแรงงานอย่างร้ายแรง เนื่องจากการคงอยู่ของสถานการณ์การแพร่ระบาดที่ยากลำบากและข้อจำกัดที่เข้มงวดในการเคลื่อนย้ายผู้คนระหว่างประเทศต่างๆ ขัดขวางกระแสการย้ายถิ่นของแรงงานแบบดั้งเดิม ในทางกลับกัน สิ่งนี้ได้กระตุ้นความไม่สมดุลในตลาดแรงงานประเทศขนาดใหญ่ หลายแห่งกำลังเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตลาดแรงงานสหรัฐ ในเวลาเดียวกัน ตามตัวชี้วัดเศรษฐกิจมหภาคที่สำคัญ อัตราการว่างงานในเศรษฐกิจสหรัฐกำลังลดลงอย่างต่อเนื่อง สาเหตุหลักมาจากการถอนตัวของประชาชนออกจากตลาดแรงงาน ในขณะเดียวกัน ความต้องการแรงงานก็เพิ่มขึ้น กระตุ้นให้ขึ้นค่าแรงอย่างรวดเร็ว
จากตัวเลขที่รายงาน ส่วนแบ่งของประชากรที่ใช้งานทางเศรษฐกิจในสหรัฐอเมริกาในเดือนกันยายนคือ 61.6% แม้ว่าในปี 2019 จะสูงกว่า 63% เกือบทุกครั้ง ในเวลาเดียวกัน ตามผลของเดือนกันยายน พลวัตของการสร้างงานในเศรษฐกิจอเมริกันนั้นอ่อนแอ จำนวนการจ้างงานนอกภาคเกษตรเพิ่มขึ้นเพียง 194,000 เมื่อเดือนที่แล้วเทียบกับการคาดการณ์ที่เป็นเอกฉันท์ที่ 500,000 แสดงให้เห็นโดยจำนวนตำแหน่งงานว่างในตลาดแรงงานสหรัฐ ก่อนเกิดโรคระบาด ระดับสูงสุดคือ 7.6 ล้านคน และในช่วงวิกฤตครั้งสุดท้ายระหว่างปี 2008 ถึง 2009 อยู่ที่ประมาณ 2-3 ล้านคน สิ่งสำคัญคือจำนวนตำแหน่งงานว่างในสหรัฐในปัจจุบันมีมากกว่าจำนวนผู้ว่างงานทั้งหมดอย่างมีนัยสำคัญ
แนวโน้มนี้อธิบายได้จากข้อเท็จจริงที่ว่าโปรแกรมจูงใจที่มีอยู่มากมายทำให้ประชากรบางส่วนหางานทำ  ส่งผลให้บริษัทต่างๆ ถูกบังคับให้ขึ้นเงินเดือนมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อดึงดูดพนักงาน สิ่งนี้จะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะเงินเฟ้ออย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ อีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลกระทบในทางลบต่อสถานการณ์ก็คือสภาพคล่องส่วนเกินในตลาดจำนวนมาก นี่เป็นผลมาจากโครงการขนาดใหญ่ของการผ่อนคลายเชิงปริมาณโดยเฟด ความเสี่ยงที่ส่งผลต่ออัตราเงินเฟ้อในระยะยาวดังกล่าวจะกระตุ้นให้นโยบายการเงินที่ “อ่อนตัว” ลงก่อนเวลาอันควร ซึ่งจะส่งผลเสียต่อตลาดการเงินทั้งหมดโดยทั่วไป สัญญาณที่ชัดเจนคือเมื่ออัตราเงินเฟ้อสูงรวมกับความซบเซาหรืออัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ลดลง และการว่างงานเพิ่มขึ้น ตอนนี้หลายคนเริ่มกังวลเกี่ยวกับความเสี่ยงจากเหตุการณ์ซ้ำแล้วซ้ำอีกเมื่อครึ่งศตวรรษก่อนในระบบเศรษฐกิจโลก และในแง่ของแรงกดดันเงินเฟ้อ สถานการณ์นั้นร้ายแรงจริงๆ การเติบโตทางเศรษฐกิจแบบเดิมคงเป็นไปได้ยากเห็นได้ชัดว่าอัตราเงินเฟ้อไม่ได้เกิดขึ้นชั่วคราวอีกต่อไป และเริ่มแพร่กระจายไปยังผลิตภัณฑ์อาหารจากวัตถุดิบ และนี่ยังห่างไกลจากจุดสิ้นสุดการคาดหวังการเติบโตเศรษฐกิจของยุโรปและสหรัฐ

เงินเฟ้อ

คำถาม: ถ้าอย่างนั้นทำไมราคาไม่ลดลงในช่วงล็อกดาวน์?

ตอบ: ตามตรรกะนี้ หากมีความต้องการที่ลดลง ราคาควรจะลดลงแต่ราคาสินค้ากลับสูงขึ้นคือเมื่อพิจารณาว่าประมาณ 75% ของประชากรส่วนใหญ่ใช้จ่ายรายได้ไปกับอาหารและสาธารณูปโภค ความต้องการจึงลดลงไม่ได้ เนื่องจากเป็นไปไม่ได้ที่จะกินน้อยกว่าค่าทางสรีรวิทยาขั้นต่ำ ซึ่งไม่คิดว่าเป็นเรื่องของอาหาร แต่น่าจะเกี่ยวข้องกับประชากรเพียงแค่กินอาหารและสำรองกันไว้สำหรับวันที่มืดมิด ความต้องการไม่เปลี่ยนแปลงแต่ที่กินน้อยลง เนื่องจากต้องชำระหนี้ ดังนั้นหลังจากความอดอยากที่พวกเขาเริ่มกินมากขึ้นจึงดูเหมือนเป็นเรื่องที่เข้าใจยาก การคาดหวังอะไรจากคนที่ถูกตัดขาดจากชีวิตโดยสิ้นเชิง ดูเหมือนว่าการมองโลกในแง่ดีเกี่ยวกับการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจนั้นประเมินค่าสูงไป และเมื่อเทียบกับพื้นหลังของราคาสินค้าที่สูงขึ้นทำให้พองตัวอย่างสมบูรณ์ ดังนั้นการฟื้นตัวของรายได้ก็เป็นแค่ตำนานเช่นกัน นายทุนจะไม่จ่ายถ้าไม่มีอะไรจะจ่าย ไม่มีความต้องการ – ไม่มีรายได้ ไม่มีรายได้ – ไม่มีเงินเดือน ตามทฤษฎีตามที่หน่วยงานทางเศรษฐกิจของเราอาศัยอยู่ ความต้องการที่เพิ่มขึ้นควรได้รับการชดเชยทันทีด้วยการเติบโตของการผลิต หากมีอุปสงค์อุปทานก็ควรตามทัน อย่างไรก็ตาม ราคาเพิ่มขึ้นตลอดทั้งปี และไม่มีการผลิตเพิ่มขึ้น
ข้อเท็จจริงที่ว่า “ร้อนแรงเกินไป” ไม่ได้หายไปไหนและราคายังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทุกวันมีการเปลี่ยนป้ายราคาใหม่อีกครั้ง ซึ่งหมายความว่าไม่มีการเติบโตของการผลิต และเราได้รับแจ้งว่าเศรษฐกิจกำลังฟื้นตัว แต่หากเราคำนึงถึงข้อเท็จจริงง่ายๆ ว่าเศรษฐกิจไม่ได้เติบโตในแง่ความเป็นจริง แต่มีเพียงราคาเท่านั้นที่เติบโต ทุกอย่างก็เข้ากันได้ดีไม่มีการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ไม่มีการฟื้นตัวของรายได้ของประชากร
การกระตุ้นทางการเงินได้ชดเชยอุปสงค์ที่ลดลงบางส่วน แต่ปริมาณการจัดหาเงินทุนมีขนาดใหญ่มากจนเศรษฐกิจ “ของจริง” ไม่สามารถรับได้ บางครัวเรือนได้รับเงินเพิ่มเติมแต่ไม่กล้าใช้เพราะพวกเขาไม่รู้ว่าวิกฤตจะนานแค่ไหน หรือเพราะการใช้จ่ายกลายเป็นเรื่องเป็นไปไม่ได้เนื่องจากการกักกัน ภาระหนี้ของบริษัทโดยรวมเพิ่มขึ้นแต่บางบริษัทไม่ได้ก่อหนี้ เนื่องจากสถานะทางการเงินของบริษัทมีเสถียรภาพอยู่แล้ว หรือเพราะว่าธนาคารไม่เต็มใจที่จะให้ยืมเงิน การเพิ่มขึ้นของราคานำไปสู่การเร่งความเร็วของอัตราเงินเฟ้อและการลดลงของความต้องการที่แท้จริง บริษัทขนาดเล็กจะต้องประสบกับกระบวนการนี้ทั้งเนื่องจากความสามารถในการโอนราคาที่เพิ่มขึ้นไปสู่ต้นทุนการผลิตขั้นสุดท้ายน้อยลง และเนื่องจากความแข็งแกร่งทางการเงินที่น้อยลง

คำถาม: สถานการณ์เช่นนี้พอจะมีทางออกอย่างไร?

ตอบ: ทางออกจะสามารถเกิดขึ้นได้ในเงื่อนไขเดียว อย่างรัฐอุกกาบาตต้องมีผู้นำชาติที่ไม่ใช่รัฐบาล ซึ่งมีความแตกต่างจากรัฐบาลทั่วไป อย่างเช่นกรณีของประธานาธิบดีปูติน รู้ว่าราคาการซื้อขายก๊าซธรรมชาติล่วงหน้าสามารถทะลุถึง 2,000 เหรียญต่อพันลูกบาศ์กเมตร ก็ตัดสินใจเพิ่มปริมาณการส่งมอบก๊าซเกินปริมาณที่อยู่ในสัญญา 10 เปอร์เซนต์ ทั้งที่สามารถปล่อยให้ราคาเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ แต่ปัญหาคือชาวยุโรปมากกว่า 80 ล้านคนไม่สามารถชำระค่าก๊าซที่พุ่งสูงได้ ทำให้ราคาก๊าซร่วงมาอยู่ที่ 1,200 เหรียญ นี้คือผู้นำชาติ
แต่ของรัฐอุกกาบาต การประกันราคาวัตถุดิบหรือสินค้าภาคเกษตรกรรมแม้ว่ามีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นแต่ผลลัพธ์นั้นตกไปอยู่กับพ่อค้าคนกลาง อย่างการซื้อขายข้าวโพดสำหรับการเลี้ยงสัตว์ไม่ส่งผลดีต่อห่วงโซ่การผลิตเนื้อสุกร นอกจากบังคับให้โรงงานอาหารสัตว์รับซื้อราคาขั้นต่ำ ในปัจจุบันพุ่งไปถึงกิโลละ 11 บาทแล้ว แต่ในขณะเดียวกันการผลิตในประเทศไม่เพียงพอ เราผลิตข้าวโพดได้ปีละ 5 ล้านตัน แต่ต้องการใช้ 8 ล้านตัน ซึ่งจำนวนที่ไม่พอนี้ใช่ว่าจะสามารถนำเข้าได้อย่างเสรีเพื่อทดแทนปริมาณที่ขาดแคลน คือหากจะนำเข้าได้นั้นต้องซื้อข้าวโพดก่อน 3 ส่วน จึงจะนำเข้าข้าวสาลีได้ 1 ส่วนทั้งที่ขาดแคลนและมีราคาที่ถูกกว่าในการทดแทน และที่ประหลาดกว่านั้นรัฐเข้าไปควบคุมราคาหมูหน้าฟาร์มไม่เกินกิโลละ 80 บาท ตกลงสินค้าอาหารภาคเกษตรตั้งราคาโดยรัฐ จนในสถานการณ์ปัจจุบันวิธีการแบบนี้ควรที่จะคิดแบบใหม่ได้แล้วหากต้องการเพิ่มกำลังการผลิตและการแข่งขัน เนื่องจากวัตถุดิบที่บริโภคกันไม่มีความสอดคล้องกับต้นทุนการผลิต กิจกรรมที่เพิ่มรายได้มาจากการเพิ่มราคา ไม่ถือว่าเป็นกิจกรรมการผลิต แต่เป็นการเล่นแร่แปรธาตุการเก็งกำไร ตามหลักการราคาสูงขึ้นกำไรเพิ่มขึ้นแต่การผลิตไม่ได้เพิ่มขึ้น หากแก้ไขตรงนี้โดยยกเลิกการกำกับของรัฐก็จะรักษาภาคการผลิตและแรงงานกำลังซื้อได้จำนวนมากกว่าในสภาวะการณ์ของราคาที่พุ่งสูงจนยากเกินการควบคุม

 

 

 

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย