“รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” เจ้าของนามปากกา “ชัยคุปต์” อธิบายความหมายของ “วิทยาศาสตร์เทียม” (Pseudo Science) เอาไว้ว่า “วิทยาศาสตร์เทียม” แปลว่า ศาสตร์ หรือสาขาความรู้ที่ไม่เข้าลักษณะของวิทยาศาสตร์แท้, ขาดคุณลักษณะของวิทยาศาสตร์แท้, มีความเป็นมาที่บ่งชี้ว่าไม่ใช่วิทยาศาสตร์แท้, ขาดคุณลักษณะความเป็นเหตุเป็นผลที่ถูกต้อง และไม่สามารถตรวจสอบหรือทดสอบได้โดยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ไม่ว่าจะโดยตรงหรือโดยอ้อม
ส่วน “วิทยาศาสตร์แท้” (Genuine Science) หมายถึง วิทยาศาสตร์ที่เป็นวิทยาศาสตร์จริงๆ ตั้งอยู่บนหลักการของความเป็นวิทยาศาสตร์, ยึดมั่นอยู่กับหลักการของความเป็นเหตุและผล, มีที่มาที่ไปอย่างเป็นระบบตามระเบียบวิธีวิทยาศาสตร์ และสามารถตรวจสอบหรือทดสอบได้เสมอทั้งทางตรงและทางอ้อม
“รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” ย้ำว่า “เหตุและผล” (Cause and Effect) ต่างจาก “เหตุผล” (Reason)
ทั้งนี้เนื่องเพราะ “เหตุผล” เป็นสิ่งใช้อธิบายเหตุการณ์ที่ไม่ว่าจะสมควรหรือไม่ เหมาะสมหรือเปล่า เลวร้ายประการใด ก็สามารถเลือกเอาเหตุผลมารองรับเพื่อสร้างความชอบธรรมได้เสมอ
ต่างจาก “เหตุและผล” ซึ่งใช้แสดงความเกี่ยวพันของเหตุการณ์ที่ย่อม “ไม่มีอะไรเกิดขึ้นจากความไม่มีอะไร”
โดยทั่วไปในวงการวิทยาศาสตร์ได้มีการจัดแบ่ง “วิทยาศาสตร์เทียม” ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ
1. วิทยาศาสตร์เทียมชนิด “ชัดเจน” เช่น โหราศาสตร์, ไสยศาสตร์, Crop Circles หรือ “ร่องรอยที่เชื่อกันว่ามนุษย์ต่างดาวสร้างขึ้นในไร่ข้าวโพด”
2. วิทยาศาสตร์เทียมชนิด “ก้ำกึ่ง” อาทิ ปรจิตวิทยา (Parapsychology) จานผี UFO (Unidentified Flying Object) และพลังพีระมิด (Pyramid Power)
ผลกระทบสำคัญของ “วิทยาศาสตร์เทียม” ที่มีต่อสังคมในทัศนะ “รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” ก็คือ “หากสังคมมีวิทยาศาสตร์เทียมแบบไม่สร้างสรรค์มากเท่าใด เส้นทางสู่อนาคตที่พึงประสงค์ก็ยิ่งมืดมนมากเท่านั้น”
“รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” ได้ยกตัวอย่าง UFO ในฐานะหนึ่งในสมาชิกของ “วิทยาศาสตร์เทียม” เอาไว้ว่า
“ในระยะแรกๆ วงการวิทยาศาสตร์มองยูเอฟโอว่าเป็นเรื่องไร้สาระและเป็นเรื่องเพ้อฝันจากจินตนาการที่เหลือเฟือของมนุษย์ผู้คลั่งไคล้เรื่องของชีวิตต่าวดาวอย่างไม่มีข้อมูลหลักฐานสนับสนุนที่เป็นกิจจะลักษณะเพียงพอ”
ทว่า เมื่อมาถึงปัจจุบัน “สถานภาพเชิงวิทยาศาสตร์ของ UFO กลายเป็นที่ยอมรับว่าเป็นเรื่องมีสาระทางวิทยาศาสตร์ที่สมควรได้รับการศึกษาอย่างจริงจังโดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ทั้งนี้เนื่องจากหลักฐานข้อมูลและรายงานเกี่ยวกับยูเอฟโอมีอยู่อย่างมากมายและจำนวนรายงานที่ได้รับการเชื่อถือก็เพิ่มมากขึ้น”
อย่างไรก็ตามในความเห็นของ “รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” แล้ว UFO ก็ยังคงมีสถานภาพเป็นวิทยาศาสตร์เทียมในบริเวณพรมแดนที่ “ก้ำกึ่ง” อยู่ดี
เนื่องจาก “UFO ยังไม่เป็นที่ยอมรับจากวงการวิทยาศาสตร์ว่าเป็นวิทยาศาสตร์แท้ เพราะยังขาดหลักฐานที่หนักแน่นจริงๆ เกี่ยวกับยูเอฟโอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลักฐานประเภทที่เรียกว่า Hard Evidence ซึ่งหมายถึงหลักฐานประเภทที่เป็นวัตถุสิ่งของหรือชิ้นส่วนของ UFO ที่พิสูจน์แล้วว่ามิใช่วัตถุบนโลกของเราเอง”
นอกเหนือไปจากนิยามของคำว่า “วิทยาศาสตร์เทียม” ที่ผมคัดสรรมาจากข้อเขียนของท่าน “รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล” เพื่อนำมาใช้ช่วยในการทำความเข้าใจเรื่องราวของคำว่า “วิทยาศาสตร์เทียม” ซึ่งถึงทุกวันนี้วงการวิทยาศาสตร์สากลก็ยังคงไม่ยอมรับการมีอยู่ของ UFO ว่าเป็น “เรื่องจริง” แล้ว
ในโลกยุคหลังสมัยใหม่ หรือ Post-modern เส้นพรมแดนระหว่าง “เรื่องจริง” กับ “เรื่องแต่ง” มันได้รางเลือนลงเรื่อยๆ แล้วนั่นเองครับ!
