5 อุตสาหกรรมดาวเด่น จากเทคโนโลยี SynBio ที่จะช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน

Synthetic Biology หรือ SynBio (ชีววิทยาสังเคราะห์) ถือเป็นเทคโนโลยีที่กำลังจะเข้ามามีบทบาทสำคัญที่จะมาสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมต่างๆ จำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นการเกษตร อาหาร การแพทย์ เภสัชกรรม พลังงาน สิ่งทอ ฯลฯ


SynBio เป็นเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นเพื่อออกแบบ ปรับปรุง แก้ไข ผลิต และดัดแปลงสารพันธุกรรมสิ่งมีชีวิต หรือระบบทางชีววิทยา โดยบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิศวกรรมศาสตร์และวิทยาศาสตร์สาขาต่างๆ เข้าด้วยกัน เพื่อออกแบบและสร้างชิ้นส่วนสิ่งมีชีวิต รวมไปถึงการสร้างสิ่งมีชีวิตสังเคราะห์ขึ้นมา
ทั้งนี้ SynBio จัดเป็นเทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูง และถูกจัดเป็นคลื่นลูกที่สองของพันธุวิศกรรม ที่เป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เกิดการสร้างสรรค์นวัตกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งนวัตกรรมที่มีความเกี่ยวเนื่องกับ BCG Economy Model ซึ่งเป็นกลไกสำคัญอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้เติบโตแบบก้าวกระโดด เพิ่มโอกาสในการทำมาหากิน เพิ่มการกระจายรายได้ และนำความมั่งคั่งไปสู่ชุมชนในท้องถิ่นทั่วไทยอย่างทั่วถึง พร้อมกับนำพาประเทศไทยให้ก้าวข้ามกับดักประเทศรายได้ปานกลางไปสู่ประเทศรายได้สูง ตลอดจนมีการพัฒนาทั้งทางเศรษฐกิจและสังคมที่ยั่งยืน

ปัจจุบันมีการนำเทคโนโลยี SynBio ไปใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์หลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการสังเคราะห์ปุ๋ยจากไนโตรเจนในอากาศ การผลิตเสื้อผ้าจากเส้นใยแมงมุมสังเคราะห์ รวมทั้งวัคซีนโควิด-19 หลายตัว ก็พัฒนาโดยการนำ SynBio ไปประยุกต์ใช้เช่นกัน
ชีววิทยาสังเคราะห์มีบทบาทสำคัญในการพัฒนายาใหม่ที่มีคุณสมบัติในรักษาที่ดีและมีประสิทธิภาพมากขึ้น การลงทุนที่เพิ่มขึ้นในการค้นคว้ายามีส่วนอย่างมากต่อความต้องการชีววิทยาสังเคราะห์ที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ความก้าวหน้าทางวิศวกรรมเนื้อเยื่อ และการพัฒนาเอนไซม์ขั้นสูงสำหรับการใช้งานในอุตสาหกรรม รวมถึงกิจกรรมการวิจัยที่มุ่งเน้นการพัฒนาจุลินทรีย์ที่ออกแบบทางชีววิทยาสำหรับการบำบัดทางชีวภาพของสิ่งแวดล้อมก็คาดว่าจะช่วยเสริมการเติบโตของตลาดชีววิทยาสังเคราะห์ทั่วโลกให้เติบโตอย่างต่อเนื่องเช่นกัน

จากรายงาน Synthetic Biology Global Market Report 2021: COVID-19 Growth and Change to 2030 คาดว่าตลาดชีววิทยาสังเคราะห์ทั่วโลกจะเติบโตจาก 8,640 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2563 เป็น 10,070 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2564 ด้วยอัตราการเติบโตต่อปี 16.6% และคาดว่าตลาดนี้จะมีมูลค่าสูงถึง 28,910 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2568 ด้วยอัตราการเติบโตต่อปี 30.2% โดยการเติบโตส่วนใหญ่มีสาเหตุหลักมาจากการที่บริษัทต่างๆ ฟื้นตัวจากผลกระทบของโควิด-19 และกลับมาดำเนินการภายใต้การปรับตัวสู่ความปกติใหม่ (New Normal) จากก่อนหน้านี้ที่การระบาดใหญ่นำไปสู่มาตรการกักกันที่เข้มงวด ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเว้นระยะห่างทางสังคม การทำงานระยะไกล และการปิดกิจกรรมเชิงพาณิชย์ที่ส่งผลให้ความท้าทายในการดำเนินงานของอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยี SynBio เช่นกัน
ต่อไปนี้คือตัวอย่าง 5 อุตสาหกรรมที่ SynBio เข้าไปมีบทบาทในการผลักดัน และช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจทั่วโลกให้รุดหน้าอย่างยั่งยืน

1. ชีวเภสัชกรรม (Biopharma)

หลายประเทศทั่วโลกกำลังก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ประเทศไทยก็เช่นกัน ทำให้ความต้องการยาเพื่อการรักษาโรคเพิ่มสูงขึ้นตามลำดับ โดยเฉพาะบรรดาโรคเรื้อรัง โรคที่เกี่ยวข้องกับสภาวะความเสื่อมของระบบต่างๆ ของร่างกาย อาทิ โรคหัวใจ โรคเบาหวาน ภาวะไตล้มเหลว จอประสาทตาเสื่อม โรคข้อเสื่อม และโรคมะเร็ง เป็นต้น
หลายบริษัทใช้ SynBio ในการพัฒนายาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น อาทิ การทำให้ยาสามารถตอบสนองต่อการกระตุ้นเฉพาะจุดหรือเฉพาะในบางอวัยวะของร่างกาย การหาวิธีการใหม่ในการรักษาโรคมะเร็ง การพัฒนาเนื้อเยื่อสังเคราะห์ เพื่อใช้ในการทำวิจัยหรือเพื่อการรักษาโรคที่แม่นยำมากขึ้น และการพัฒนาเอนไซม์ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นในการสังเคราะห์ยาที่มีโมเลกุลขนาดเล็ก เป็นต้น
Synthetic Genomics
Synthetic Genomics

2. เชื้อเพลิงชีวภาพและพลาสติกชีวภาพ

มีการพัฒนาทางเลือกสําหรับอุตสาหกรรมที่จำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเป็นปัจจัยการผลิต ด้วยการใช้วัตถุดิบทดแทนที่เพื่อลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของเชื้อเพลิงชีวภาพหรือพลาสติกชีวภาพ เช่น Synthetic Genomics ที่ผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพจากสาหร่าย และ Global Bioenergies ที่กําลังพัฒนาการผลิตสารไฮโดรคาร์บอนจากกระบวนการหมักชีวมวล เป็นต้น
นอกจากนี้ SynBio ยังเป็นจุดเริ่มต้นสําหรับการผลิตสารเคมีที่มีมูลค่าจากของเหลือใช้ทางการเกษตรและเศษอาหารเพื่อเปลี่ยนเป็นเชื้อเพลิงชีวภาพ เคมีภัณฑ์ และผลิตภัณฑ์อื่นๆ ซึ่งช่วยส่งเสริมความสามารถในการสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ได้เป็นอย่างดี
Mango Materials
Mango Materials

3. เสื้อผ้าและเครื่องนุ่งห่ม

เสื้อผ้าประกอบขึ้นจากส่วนผสมของวัสดุจากพืช (เช่น ฝ้าย ลินิน ป่าน ปอ กระจูด) วัสดุที่ใช้ปิโตรเลียม (เช่น ไนลอนและสแปนเด็กซ์​) และวัสดุจากสิ่งมีชีวิต (เช่น ขนสัตว์ หนังสัตว์ และผ้าไหม) ซึ่งกว่าจะผลิตออกมาเป็นเสื้อผ้าสำหรับสวมใส่ ต้องผ่านกระบวนการทางเคมีที่สร้างผลเสียให้กับสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่กระบวนการฟอก ย้อม การปรับปรุงคุณภาพ ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้หลายบริษัทใช้ SynBio เพื่อที่จะได้มีกระบวนการผลิตเสื้อผ้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่น PILI, Tinctorium, และ Colorifix กําลังหาวิธีในการย้อมกางเกงยีนส์สีน้ําเงินโดยไม่ต้องผลิตของเสียที่อันตรายต่อสิ่งแวดล้อม ขณะที่ Mango Materials นำแบคทีเรียมาใช้ในการเปลี่ยนก๊าซมีเทนให้เป็นพลาสติกชีวภาพ เพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตเสื้อผ้าและผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ส่วน Bolt Threads อยู่ระหว่างการพัฒนาผ้าไหมสังเคราะห์และหนังเทียมจากเห็ด เป็นต้น
Geltor
Geltor

4. เครื่องสําอางและน้ำหอม

เครื่องสําอางส่วนใหญ่มักใช้ส่วนผสมที่มาจากสัตว์ เช่น คอลลาเจนซึ่งเป็นส่วนผสมยอดนิยมในครีมต่อต้านริ้วรอย เพราะมีหน้าที่ในการสร้างความยืดหยุ่นให้กับผิว แต่เพื่อตอบสนองต่อกลุ่มผู้บริโภคที่เป็นมังสวิรัตหรือกลุ่มที่แพ้คอลลาเจนจากสัตว์ Geltor ได้นำ SynBio มาใช้ในการผลิตคอลลาเจนจากพืช ส่วน Biossance ใช้ SynBio เพื่อสร้างสารเติมแต่งเครื่องสําอางที่ปราศจาก Squalane (สารที่ทำหน้าที่ช่วยให้ความชุ่มชื้นแก่อวัยวะต่างๆ ทั่วร่างกายของคนเรา เช่น ผิวพรรณ, ผม และเล็บ) ซึ่งปกติจะสกัดจากตับของฉลาม
นอกจากนี้ ต้นทุนหลักของเครื่องสำอางคือส่วนผสมที่เป็นน้ำหอม ซึ่งหัวน้ำหอมบริสุทธิ์นั้นมีราคาแพงมาก ดังนั้น SynBio จึงถูกนำมาใช้ในการผลิตน้ำหอมและสารประกอบกลิ่นหอมอื่นๆ ผ่านกระบวนการหมัก อาทิ Conagen ใช้การหมักจุลินทรีย์ในการผลิตสารที่ให้กลิ่นและรสชาติที่มีมูลค่าสูง เช่น วานิลลา ขณะที่ Ginkgo Bioworks ผลิตน้ำหอมโดยใช้ยีสต์
Biossance
Biossance Squalane Vitamin C Dark Spot Serum
Conagen
Conagen

5. อาหารและส่วนผสมอาหาร

นับเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นเป็นอย่างมาก เมื่อ SynBio กําลังสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับอุตสาหกรรมนี้ในหลายมิติ ตั้งแต่การเพาะปลูก การแก้ไขปัญหาเศษอาหาร กระทั่งการพัฒนาวัตถุเจือปนอาหารที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เช่น Pivot Bio and Joyn Bio ได้ใช้ SynBio พัฒนาแบคทีเรียในดินเพื่อให้เกษตรกรไม่ต้องพึ่งพาปุ๋ยสังเคราะห์ในการเพาะปลูกอีกต่อไป ด้วยการเปลี่ยนเชื้อจุลินทรีย์ให้สามารถตรึงไนโตรเจนได้ตลอดเวลาทำให้ได้ปุ๋ยชีวภาพที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งส่งผลต่อผลผลิตที่งอกงาม ส่วน Conagen ที่ใช้พันธุวิศวกรรมของจุลินทรีย์และเอนไซม์ เพื่อสังเคราะห์วัตถุเจือปนอาหาร (Food Addictive) หลากหลายประเภท ไม่ว่าจะเป็น สีผสมอาหาร สารหมักเนื้อสัตว์ สารให้ความหวาน และสารกันบูด เป็นต้น
AquaBounty
AquaBounty
นอกจากนี้ AquaBounty ได้ผสานเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำสมัยใหม่ เข้ากับเทคโนโลยีพันธุศาสตร์เพื่อทำให้เกิดการเพาะเลี้ยงแซลมอนที่ยั่งยืนที่สุดในโลก โดยแซลมอนแอตแลนติกของบริษัทนี้ มีคุณค่าทางโภชนาการพอๆ กับพันธุ์อื่นๆ ที่เลี้ยงในฟาร์ม แต่เนื่องจากการดำเนินการตรวจสอบอย่างรอบคอบและการเลี้ยงในตำแหน่งที่เหมาะสม แซลมอนของที่นี่จึงปราศจากยาปฏิชีวนะเสมอ และมักจะสดกว่า รวมถึงมีราคาที่ย่อมเยากว่า
ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี SynBio ได้เปลี่ยนวิธีการที่อุตสาหกรรมต่างๆ มักจะพึ่งพาชีวิตสัตว์ สารเคมี และเชื้อเพลิงฟอสซิล ในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม แต่การส่งเสริมและสนับสนุนให้ SynBio มีบทบาทสําคัญในการสร้างอนาคตของอุตสาหกรรมที่ยั่งยืน ถือเป็นโอกาสสำคัญของประเทศที่มีความหลากหลายทางพันธุกรรมอย่างประเทศไทยในการใช้ประโยชน์จาก SynBio อย่างเต็มศักยภาพ เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ เพิ่มประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์เดิม เพื่อลดต้นทุน ลดการใช้ทรัพยากร และลดผลกระทบนานัปการจากสิ่งแวดล้อม

EECi

เขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECi) ถือเป็นหนึ่งกลไกสำคัญในพื้นที่อีอีซี ที่มีส่วนในการเตรียมความพร้อมให้กับอุตสาหกรรมในประเทศไทยก้าวสู่การพัฒนาและการใช้เทคโนโลยี SynBio ด้วยการจัดตั้ง “โรงงานต้นแบบไบโอรีไฟเนอรี” บนพื้นที่ EECi เพื่อเป็นแพลตฟอร์มการให้บริการการขยายขนาดกระบวนการผลิตด้านไบโอรีไฟเนอรีของวัตถุดิบ กระบวนการ และผลิตภัณฑ์หลากหลายชนิด โดยรองรับตั้งแต่กระบวนการต้นน้ำ ได้แก่ กระบวนการแยกองค์ประกอบชีวมวล (Biomass Fractionation) กระบวนการแปรรูปด้วยชีวกระบวนการ  (Bioprocess) จนถึงกระบวนการแยกเพื่อเก็บเกี่ยวผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ (Downstream Process)
โรงงานต้นแบบมีทั้งระบบที่ออกแบบมาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practice) เพื่อรองรับการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารหรือเวชสำอาง ได้แก่ อาหารเสริมสุขภาพ (Nutraceutical and functional food) สารที่ให้ประโยชน์เชิงหน้าที่ (Functional ingredient) และระบบที่เป็น Non-GMP เพื่อรองรับการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ชีวภาพอื่นๆ ได้แก่  สารชีวภาพที่ให้คุณสมบัติพิเศษ (Biospecialty) และผลิตภัณฑ์เคมีชีวภาพ (Biochemical)  

ที่มา :