เมื่อ ‘โลกจะร้อนขึ้น 1.5-2 องศา’ ต้องรู้เท่าทันผลจาก ‘ภาวะโลกร้อน’ ให้ครบทุกมิติ

ในตอนนี้เชื่อว่าหลายคนต่างคล้อยตามความจริงที่ว่า ประเด็นเรื่อง ‘ภาวะโลกร้อน’ เป็นสิ่งที่หยุดพูดถึง หรือหยุดรณรงค์ไม่ได้แม้แต่ช่วงเดียวในปัจจุบัน ที่เป็นเช่นนี้เพราะข่าวคราวในระดับโลกเกี่ยวกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ ที่เกิดขึ้นไม่เว้นในแต่ละวัน เป็นสัญญาณเตือนว่าทุกคน ทุกฝ่าย จำเป็นต้องคิดเผื่อเพื่อสิ่งแวดล้อมในทุกการกระทำของตนได้แล้ว ยิ่งล่าสุด มีการคาดการณ์แล้วว่า ในอนาคตอันใกล้ โลกจะร้อนขึ้น 1.5-2 องศา

โดยล่าสุด ผลจากการประชุม COP26 ได้สรุปออกมาแล้วว่าหากประเทศต่างๆ ปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกดังที่กล่าวไว้ในการประชุม COP26 อุณหภูมิโลกโดยเฉลี่ยที่เพิ่มขึ้นภายในสิ้นศตวรรษนี้อาจอยู่ที่ 1.8 องศาเซลเซียส ตามการวิเคราะห์ใหม่ของ International Energy Agency (IEA)

ทว่า สถาบันทรัพยากรโลก (World Resources Institute) ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านนโยบายด้านสภาพอากาศที่ไม่แสวงหากำไร เตือนว่าการคงอุณหภูมิไว้ที่ 1.8 องศาเซลเซียส นั้นเป็นไปได้หากทุกอย่างเข้าที่ แต่ก็ยังชี้ให้เห็นว่า เป้าหมายการปล่อยคาร์บอนสุทธิศูนย์จำนวนหนึ่งในก่อนหน้านี้แสดงให้เห็นว่าคำมั่นสัญญาต่างๆ ยังขาดความน่าเชื่อถือ

ดังนั้น ข้อสรุป จากผู้เชี่ยวชาญด้านการเปลี่ยนแปลงของสภาวะอากาศทั่วโลก ส่วนใหญ่ จึงฟันธงว่าเพื่อรักษาอุณหภูมิให้ต่ำกว่า 2 องศา ยังมีภารกิจอีกมากที่ต้องทำ

โดย “ภารกิจลดโลกร้อน” นี้ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของทุกคน ทุกฝ่าย ซึ่งจุดเริ่มต้น คือ การสร้างความรอบรู้ ความตระหนัก ให้กับผู้คนเรื่องภาวะโลกร้อนอย่างเป็นวงกว้างที่สุด

สิ่งที่ต้องรู้และทำความเข้าใจอย่างถูกต้อง ถึงผลกระทบทุกมิติ เมื่อ ‘โลกจะร้อนขึ้น 1.5-2 องศา’

• ภาวะเรือนกระจก & ภาวะโลกร้อน ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน!

หากย้อนเวลากลับไปสัก 20 ปี ก่อนที่เราจะรู้จักกับคำว่า ภาวะโลกร้อน (Global Warming) คงไม่มีใครที่จะไม่รู้จักกับคำว่า “ภาวะเรือนกระจก (Greenhouse Effect)” คำคุ้นหูที่เกี่ยวข้องกับสภาพอากาศและอุณหภูมิของโลก จนคนส่วนใหญ่เข้าใจว่า ภาวะเรือนกระจก ก็คือ ภาวะโลกร้อน ซึ่งนี่ไม่ใช่เรื่องที่ถูกต้อง

เพราะ ภาวะเรือนกระจก…

1. เป็นการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิความร้อนที่เป็นไปตามกระบวนการธรรมชาติ

2. การที่ชั้นบรรยากาศดูดกลืนรังสีคลื่นยาวช่วงอินฟาเรดที่แผ่ออกจากพื้นผิวโลก แล้วคายพลังงานความร้อนปกคลุมให้ความอบอุ่นแก่โลก

3. ช่วยรักษาสภาพสมดุลทางอุณหภูมิไว้ได้ จึงมีวัฏจักรน้ำ อากาศ และฤดูกาลต่างๆ ดำเนินไปอย่างสมดุลเอื้ออำนวยต่อการดำรงชีวิต

4. เปรียบเสมือนกรอบกระจกที่คอยควบคุมอุณหภูมิและวัฏจักรต่างๆ ให้เป็นไปอย่างสมดุล

ส่วน “ภาวะโลกร้อน” เป็นเหรียญอีกด้าน ที่สื่อถึง วิกฤตสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น

1. เกิดจากก๊าซบางชนิดสะสมอยู่ในชั้นบรรยากาศมากเกินความสมดุล

2. ก๊าซที่สะสมเหล่านั้น เช่น ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ มีเทน ฯลฯ สามารถดูดกลืนรังสีคลื่นยาวช่วงอินฟาเรด และคายพลังงานความร้อนได้ดี

3. มนุษย์ยิ่งใช้ชีวิต ยิ่งเพิ่มปริมาณก๊าซพิษสะสมมาก โลกก็ยิ่งร้อน

4. ภาวะโลกร้อนก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของทุกสรรพสิ่งบนโลก

• สิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อสภาพอากาศร้อนจัดเพิ่มขึ้น

หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น 1.5 องศาเซลเซียส วันที่อากาศร้อนจัดในเขตละติจูดกลางจะร้อนกว่าในระดับยุคก่อนอุตสาหกรรมประมาณ 3 องศาเซลเซียส

หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น 2 องศาเซลเซียส วันที่อากาศร้อนจัดในเขตละติจูดกลางจะร้อนกว่าในระดับยุคก่อนอุตสาหกรรมประมาณ 4 องศาเซลเซียส

หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น 1.5 องศาเซลเซียส ประชากรโลกราว 14% จะเผชิญกับคลื่นความร้อนสูงในทุกๆ 5 ปี

หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น 2 องศาเซลเซียส ประชากรโลกราว 37% จะเผชิญกับคลื่นความร้อนสูงในทุกๆ 5 ปี

• ผลกระทบด้านสุขภาพ

การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกที่ 2 องศาเซลเซียส คาดว่าจะส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจากอากาศร้อนจัดหรือติดเชื้อจากพาหะนำโรค เช่น โรคมาลาเรียหรือไข้เลือดออกได้มากกว่า เมื่อเทียบกับระดับ 1.5 องศาเซลเซียส

• ผลกระทบด้านอาหาร

การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกที่ 2 องศาเซลเซียส คาดว่าจะส่งผลที่รุนแรงกว่าระดับ 1.5 องศาเซลเซียส ในแง่ของผลผลิตทางการเกษตร อาทิ ข้าวโพด ข้าว ข้าวสาลี และธัญพืชต่างๆ ที่มีจำนวนลดลง รวมทั้งกระทบต่อการทำปศุสัตว์ โดยคาดว่าพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจะครอบคลุมทั้งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อเมริกากลางและอเมริกาใต้ ไปจนถึงแถบแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา

• โรคร้ายที่มาพร้อมกับโลกร้อน

โลกร้อนไม่ได้นำมาแต่ความร้อนเท่านั้น แต่ยังนำมาซึ่งภัยอันน่าสะพรึงกลัว อย่างโรคร้ายที่ยากจะต่อต้านได้ เช่น ฮีตสโตรก (Heat Stroke) ภาวะเป็นลมเนื่องจากความร้อนสูงเกินไป นับเป็นด่านแรกของภัยสุขภาพยุคโลกร้อน รวมถึงโรคติดต่ออุบัติใหม่ หรือ (Emerging Infectious Diseases) เช่น โรคซาร์ส ไข้หวัดนก ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 H1N1 ไข้สมองอักเสบนิปาห์ไวรัส เป็นต้น ซึ่งโรคเหล่านี้ได้คร่าชีวิตผู้คนและส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของมนุษย์เป็นอันมาก

• สารภูมิแพ้แพร่ระบาด

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ ในประเทศสหรัฐอเมริกาได้เกิดปรากฏการณ์ประหลาดขึ้นใน ช่วงฤดูใบไม้ผลิ นั่นคือ ประชาชนไอ จาม

เป็นภูมิแพ้ และหอบหืดกันง่ายขึ้น โดยไม่ทราบสาเหตุ จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า วิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปกับสภาพมลพิษในอากาศ เป็นสาเหตุสำคัญของอาการดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม มีงานวิจัยใหม่ๆ ชี้ให้เห็นว่า วิกฤตอุณหภูมิโลกร้อน และการมีระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศมากขึ้น คือ ต้นเหตุทำให้พืชพรรณต่างๆ ผลิใบเร็วกว่าเดิม ขณะเดียวกันปริมาณละอองเกสรที่ฟุ้งกระจายไปตามอากาศก็มากขึ้น เช่นกัน คนที่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืด จึงอาการกำเริบได้ง่ายขึ้น

• ทะเลสาบขั้วโลกประมาณ 125 แห่ง หายไป

สาเหตุที่ทะเลสาบในแถบอาร์กติกหายไปก็เพราะ “เพอร์มาฟรอสต์” ที่เป็นน้ำแข็งแข็งตัวอยู่ใต้พื้นทะเลสาบนั้นละลายหมดสิ้นไป ดังนั้น น้ำในทะเลสาบจึงซึมเข้าสู่พื้นดินข้างใต้ได้ เหมือนเวลาเราดึงจุกปิดน้ำออกจากอ่างอาบน้ำแล้วน้ำไหลหมดไปจากอ่างนั่นเอง นอกจากนี้ การที่ทะเลสาบขั้วโลกหายไป ยังส่งผลลูกโซ่ปั่นป่วนไปถึงระบบนิเวศในพื้นที่ที่พึ่งพิงน้ำจากทะเลสาบอีกด้วย

• ชนวนไฟป่า

ภาวะโลกร้อนเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิด “ไฟป่า” ได้ง่ายขึ้น เหตุเพราะสภาพป่าแห้งกว่าเดิม จึงเป็นเชื้อไฟอย่างดี ไฟป่านอกจากจะทำให้พื้นที่ป่าเสียหายแล้ว ยังทำให้เกิดควันพิษ ฝุ่นละออง และที่สำคัญคือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จำนวนมากได้ลอยสู่ชั้นบรรยากาศ ซึ่งจะยิ่งเพิ่มอุณหภูมิของโลกให้สูงขึ้น และประเทศเมืองหนาวในซีกโลกตะวันตกที่ปกติไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องไฟป่า ก็เริ่มรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงนี้กันแล้ว

อัปเดต กลยุทธ์ลดโลกร้อน ด้วยมาตรการใช้พลังงานอย่างถูกต้อง

ดังที่เกริ่นไว้ข้างต้นว่า การพิชิตภารกิจลดภาวะโลกร้อนเพื่อพลิกชะตาโลก จากการคาดการณ์ว่า ‘โลกจะร้อนขึ้น 1.5-2 องศา’ เป็นหน้าที่ของทุกคน ทุกฝ่าย ซึ่งหนทางหนึ่งที่ทำได้เลยในทันที นั่นคือ การปรับเปลี่ยนมาใช้พลังงานอย่างถูกต้อง โดย สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ได้จัดทำ รายงานเรื่อง ลดโลกร้อน ด้วยตัวเรา ขึ้น เพื่อแชร์วิธีการใช้พลังงานที่เหมาะสม และมีส่วนช่วยลดโลกร้อนได้จริง

หนึ่ง : ปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงารอบๆ บ้าน

ต้นไม้ให้ออกซิเจนและความสดชื่นจากธรรมชาติ เมื่อถึงหน้าร้อนก็จะได้ร่มเงาบังแสงแดด ล่วงสู่หน้าหนาวก็มีต้นไม้คอยบังลมเย็น ช่วยให้เราลดการพึ่งพาเครื่องปรับอากาศ ลดใช้พลังงานไฟฟ้า เพียงเปิดประตูหน้าต่างรับความเย็นสดชื่นจากธรรมชาติ และเปิดเครื่องปรับอากาศในบางเวลาที่จำเป็น

สอง : ติดฉนวนกันความร้อนภายในบ้าน

ใต้หลังคา ฝ้าเพดาน รวมถึงผนังบ้าน โดยเฉพาะห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ จะช่วยกันความร้อนให้บ้านเย็นสบายไม่อบอ้าว ลดภาระเครื่องปรับอากาศ ลดการสูญเสียพลังงานโดยไม่จำเป็น

สาม : เลือกใช้หลอดประหยัดไฟ

ใช้หลอดตะเกียบ หลอดผอม T5 หลอด LED แทนหลอดไส้ หรือหลอดไฟนีออนธรรมดา เพราะนอกจากจะมีประสิทธิภาพมากกว่า สว่างยิ่งกว่า ยังประหยัดพลังงานไฟฟ้า ลดค่าใช้จ่ายให้ความคุ้มค่ายาวนาน

สี่ : ข้าวของเครื่องใช้ เลือกฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5

จะซื้อหาของใช้เข้าบ้านไม่ว่าจะเป็น ตู้เย็น เครื่องซักผ้า ไมโครเวฟ ฯลฯ ต้องดูที่มีฉลากประหยัดไฟ และควรเป็นฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 เพื่อได้สินค้าที่มีคุณภาพมาตรฐาน และช่วยให้เราประหยัดการใช้พลังงานไฟฟ้าได้

ห้า : ปิดไฟสแตนด์บาย

จุดสีแดงตามโทรทัศน์และเครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆ ถ้าคนไทย 5 แสนครัวเรือน คิดเป็น 2.50% ของประเทศ ช่วยกันปิดไฟสแตนด์บายจะประหยัดได้ปีละ 2.4 ล้านบาท หาก 5 ล้านครัวเรือน หรือ 25% ของประเทศจะประหยัดได้ถึง 23 ล้านบาท

หก : เครื่องปรับอากาศ ไม่เปิดทิ้ง และหมั่นดูแล

อย่าเปิดแอร์ทิ้งไว้ เลือกขนาดให้เหมาะสมกับพื้นที่ หมั่นทำความสะอาดแผ่นกรองอากาศจะประหยัดได้ถึง 5-7% หากเราหยุดใช้แอร์แค่วันละ 1 ชม. จะประหยัดเดือนละ 126.90 บาท 1 ล้านเครื่อง ประหยัดได้ 126.9 ล้านบาท

เจ็ด : ใช้น้ำร้อนให้น้อยลง

ในการทำน้ำร้อน ใช้พลังงานในการต้มสูงมาก การปรับเครื่องทำน้ำอุ่นให้มีอุณหภูมิและแรงน้ำให้น้อยลงจะลดคาร์บอนไดออกไซด์ได้ 350 ปอนด์ต่อปี

แปด : รีดผ้าครั้งละมากๆ และเลือกจำนวนวัตต์ให้เหมาะสม

การใช้เตารีดไฟฟ้า ขนาด 1,000 วัตต์ วันละ 1 ชม. กินไฟ 90 บาท/เดือน ถ้า 1 ล้านเครื่องจะเสียไปมูลค่า 90 ล้านบาท/เดือน หรือ 1,080 ล้านบาท/ปี แต่ถ้าถอดปลั๊กก่อนรีดเสร็จ 3 นาที 1 ล้านเครื่อง จะประหยัดได้ถึง 4.5 ล้านบาท/เดือน ควรรีดผ้าครั้งละมากๆ อย่ารีดผ้าเปียกชื้น

เก้า : ควรใช้เครื่องซักผ้าให้เหมาะสมกับงาน

เครื่องฝาบนสำหรับผ้าจำนวนน้อย เครื่องฝาหน้าสำหรับผ้าจำนวนมากหรือผ้าห่ม เครื่องแบบมีอบแห้งจะเปลืองไฟกว่า เครื่องซักผ้าแบบอัตโนมัติจะสิ้นเปลืองพลังงานไฟฟ้ามากกว่าเครื่องซักผ้ากึ่งอัตโนมัติ และเครื่องซักผ้าที่มีฝาเปิดด้านบนจะสิ้นเปลืองพลังงานมากกว่าฝาเปิดด้านหน้า อีกทั้งเสื้อผ้าที่ซักด้วยเครื่องที่มีฝาเปิดด้านบนจะเปื่อยและขาดง่ายมากกว่าด้วย

สิบ : ใช้แสงแดดให้เป็นประโยชน์

ในการตากเสื้อผ้าที่ซักแล้วให้แห้ง ไม่ควรใช้เครื่องอบผ้าแห้งควรใช้การผึ่งลมหรือตากแดด เพื่อประหยัดการใช้ไฟฟ้า

ชวนมาใช้ “พลังงานทดแทน” กันให้มากขึ้น

การประหยัดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการแก้ไข ดังนั้น การหาแหล่งพลังงานทดแทนเพื่อนำมาใช้ จึงน่าจะเป็นอีกหนทางแก้ไขที่ดีต่อเรา และดีต่อโลกอย่างแท้จริง โดยพลังงานทดแทนที่สำคัญในประเทศไทย

• พลังงานลม ในปัจจุบันมนุษย์จึงได้ให้ความสำคัญและนำพลังงานจากลมมาใช้ประโยชน์มากขึ้น เนื่องจากพลังงานลมมีอยู่โดยทั่วไป ไม่ต้องซื้อหา เป็นพลังงานที่สะอาดไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสภาพแวดล้อม และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างไม่รู้จักหมดสิ้น เช่น เทคโนโลยีกังหันลม ซึ่งเป็นเครื่องจักรกลอย่างหนึ่งที่สามารถรับพลังงานจลน์จากการเคลื่อนที่ของลมให้เป็นพลังงานกลได้ จากนั้นนำพลังงานกลมาใช้ประโยชน์โดยตรง เช่น การบดสีเมล็ดพืช การสูบน้ำ

• พลังงานแสงอาทิตย์ สำหรับประเทศไทยมีพื้นที่ประมาณ 500,000 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู่ในเขตใกล้เคียงเส้นศูนย์สูตร หรืออยู่ในแถบร้อน มีค่าพลังงานแสงอาทิตย์เฉลี่ยค่อนข้างสูงประมาณวันละ 4.7 กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อตารางเมตร หากใช้พลังงานแสงอาทิตย์ที่ตกลงบนประเทศไทยเพียงร้อยละ 1 ของพื้นที่ทั้งหมดต่อปี จะได้พลังงานเทียบเท่าน้ำมันดิบประมาณ 700 ล้านตัน ทีเดียว

• ก๊าซชีวภาพ จากขยะทางการเกษตรหรือเศษอาหารจากครัวเรือน สามารถเป็นทางเลือกสำหรับพลังงานราคาถูก ไม่ว่าจะเพื่อแสงสว่างหรือการทำอาหาร โดยปัจจุบันรัฐบาลของหลายๆ ประเทศรวมถึงประเทศไทยต่างก็ให้การส่งเสริมการผลิตก๊าซชีวภาพ และสนับสนุนผู้ที่ทำการผลิตก๊าซชีวภาพในรูปแบบต่างๆ

• ไบโอดีเซล เป็นพลังงานอีกทางเลือกหนึ่ง ซึ่งสามารถผลิตได้จากพืชและไขมันสัตว์ ถึงน้ำมันไบโอดีเซลจะมีคุณสมบัติในการเผาไหม้ไม่เท่ากับเครื่องยนต์แต่ข้อดี คือ มีการเผาไหม้ที่สะอาดกว่าไอเสียมีคุณภาพที่ดีกว่า อีกทั้งการหันมาใช้ไบโอดีเซลยังมีส่วนช่วยพยุงราคาพืชผลทางการเกษตร ลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ ด้วย

เรื่องโลกร้อน ที่ทุกคนต้องช่วยกัน ช่วยได้ทางไหนบ้าง มาอัปเดตกัน

COP26 สำคัญอย่างไร? และจะมาเปลี่ยนชีวิตเราแบบใดบ้างในอีก 5-10 ปีข้างหน้า

จิ๋วแต่แจ๋ว! “Microforest” เทรนด์สู้โลกร้อนในเมืองใหญ่ + เสริมแกร่งชุมชน

จากทางเลือกกลายมาเป็นทางรอด ‘แนวคิด BCG’ ความหวังใหม่พลิกฟื้นการท่องเที่ยวไทย