แม้การเสียชีวิตจาก HIV/AIDS ยังคงลดลง แต่หนทางยุติโรคนี้ยังคงอีกยาวไกล

วันเอดส์โลก (World AIDS Day) ในวันที่ 1 ธันวาคม ของทุกปี ถูกนำมาใช้เพื่อส่งเสริมความตระหนักรู้เกี่ยวกับโรคนี้และไว้อาลัยให้กับผู้ที่เสียชีวิตจากโรคนี้ตั้งแต่ปี 2531 เป็นต้นมา แต่การแพร่ระบาดของโรคเอดส์ทั่วโลกยังไม่สิ้นสุด ตั้งแต่มกราคม-มิถุนายน 2564 มีผู้เสียชีวิตประมาณ 680,000 คนทั่วโลก เนื่องจากโรคที่เกี่ยวข้องกับโรคเอดส์

แม้ว่าจำนวนผู้เสียชีวิตจากเชื้อเอชไอวี/เอดส์ (HIV/AIDS) ทั่วโลกจะห่างไกลจากจุดสูงสุดในปี 2548 ซึ่งอยู่ที่ราว 1,700,000 คน แต่การต่อสู้กับโรคนี้ยังมีหนทางอีกยาวไกล และถึงแม้จะยากลำบาก แต่โอกาสที่จะยุติโรคนี้ได้ก็มี หากทุกคนต้องร่วมมือกันอย่างจริงจัง

จากข้อมูลของโครงการโรคเอดส์แห่งสหประชาชาติ (UNAIDS) พบว่า ทั่วโลกมีผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ที่ยังมีชีวิตอยู่ราว 37.7 ล้านคน เข้าถึงการรักษา 27.5 ล้านคน นั่นหมายความว่าผู้ติดเชื้อนี้อีกมากกว่า 10 ล้านคน ไม่สามารถเข้าถึงการรักษาด้วยยาต้านไวรัสได้
โรคเอดส์
แม้ตัวเลขผู้เสียชีวิตจากเอชไอวี (เอดส์) ลดลง แต่ก็ยังคงมากถึงปีละเกือบ 700,000 คน
นอกจากนี้ จำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวีรายใหม่ยังคงเท่าเดิม เมื่อเทียบกับปี 2562 ที่ประมาณ 1.5 ล้านคน และเมื่อพิจารณาตัวเลขอย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว พบว่ามีความแตกต่างอย่างมากในระดับภูมิภาคในแง่ของการต่อสู้กับโรคระบาด ตัวอย่างเช่น ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ในแอฟริกาตะวันออกและแอฟริกาใต้รวมกันเป็น 55% ของผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ที่ตรวจพบทั้งหมดทั่วโลก ในขณะที่การติดเชื้อใหม่ลดลง 43% ระหว่างปี 2553-2563 ด้านแอฟริกาตะวันตกและแอฟริกากลางพบว่าลดลง 37% แต่กระนั้นก็ยังต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน 75% ที่กำหนดโดยสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (United Nations General Assembly)
แม้ว่าแอฟริกาจะให้ความสำคัญกับเรื่องเอชไอวี/เอดส์มาโดยตลอด แต่ก็มีภูมิภาคอื่นๆ ทั่วโลกที่มีปัญหาใกล้เคียงกันเกี่ยวกับโรคนี้ การระบาดที่เพิ่มขึ้นในอินโดนีเซีย ปากีสถาน และฟิลิปปินส์ แสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้าในการรับมือกับเอชไอวี/เอดส์ที่ไม่สม่ำเสมอในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยมีการลดจำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่เพียง 21% ระหว่างปี 2553-2563 ในขณะที่ตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือเป็น 1 ใน 2ภูมิภาคที่จำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นระหว่างช่วงดังกล่าว
ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าการแพร่ระบาดของเอชไอวี/เอดส์ในเอเชียกลางและยุโรปตะวันออกอาจทวีความรุนแรงยิ่งขึ้นไปอีกหากไม่ควบคุมให้ดีพอ เมื่อเทียบปี 2553 กับปี 2563 พบว่าจำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่เพิ่มขึ้น 43% นี่เป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่งเนื่องจากการระบาดของโควิด-19 กำลังดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่อง
เอดส์

ทั้งนี้ ประเทศที่มีอัตราการติดเชื้อเอชไอวีสูงที่สุด ได้แก่ เอสวาตินี (ชื่อเดิมคือสวาซิแลนด์) เลโซโท และบอตสวานา ในปี 2563 เอสวาตินีมีความชุกของเอชไอวีสูงที่สุดเกือบ 27% ขณะที่ประเทศอื่นๆ ในแอฟริกา เช่น ซิมบับเว ได้ลดความชุกของเชื้อเอชไอวีลง

การศึกษาที่ตีพิมพ์ใน LANCET เมื่อเดือนพฤษภาคม 2564 ชี้ให้เห็นถึงผลลัพธ์ที่แย่ลงซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างเข้มข้น และบางครั้งส่งผลให้ผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสทั้งสองชนิดมีอัตราการเสียชีวิตสูงขึ้น
โดยบทสรุปจากการศึกษาเรื่อง “ภาพรวมของการติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ในผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อเอชไอวี” (Overview of SARS-CoV-2 infection in adults living with HIV) โดย ดร.ฆวน แอมโบรซิโอนี จากมหาวิทยาลัยบาร์เซโลนา ประเทศสเปน และคณะ ใน LANCET คือ มีรายงานผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 ประมาณ 2·5 ล้านคน และผู้ป่วยโควิด-19 มากกว่า 110 ล้านรายทั่วโลก (สถิติในช่วงทำการศึกษา) แม้ว่าในขั้นต้นจะดูเหมือนว่าการติดเชื้อเอชไอวีไม่ใช่ปัจจัยเสี่ยงสำหรับโควิด-19 หรือโรคที่รุนแรงกว่า แต่การศึกษาขนาดใหญ่เมื่อเร็วๆ นี้ ชี้ให้เห็นว่าผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวี (โดยเฉพาะผู้ที่มีจำนวนเซลล์ CD4 ต่ำ หรือการติดเชื้อเอชไอวีที่ไม่ได้รับการรักษา) อาจมีอาการรุนแรงกว่า หรือมากกว่าผู้ที่ไม่มีเชื้อเอชไอวี นอกจากนี้ การระบาดใหญ่ของโควิด-19 ได้ขัดขวางบริการป้องกันและการรักษาเอชไอวีทั่วโลก ทำให้เกิดความท้าทายอย่างมากในการดำเนินกิจกรรมที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง เพราะบริการเอชไอวีในชุมชนถือว่ามีความสำคัญมากในการป้องกันและรักษาเอชไอวี

วันเอดส์โลก

สำหรับวันเอดส์โลก 2564 ได้ใช้คำขวัญว่า “End inequalities. End AIDS. End pandemics. : ยุติความเหลื่อมล้ำ ยุติเอดส์” โดย UNAIDS เชิญชวนทุกคนร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการยุติปัญหาเอดส์ เพราะการไม่เลือกปฏิบัติ จะยุติความเหลื่อมล้ำ ซึ่งเท่ากับยุติเอดส์
“เราไม่ควรเมินเฉยต่อปัญหาความเหลื่อมล้ำ ขอเชิญชวน ทุกท่าน ร่วมมือ ร่วมใจ สานพลัง ทุกภาคส่วน ทุกภาคีเครือข่ายในประเทศไทย ร่วมกับนานาชาติ ไม่ว่าจะเป็นใคร และอยู่ที่ใด มาเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงร่วมกัน เพื่อยุติความเหลื่อมล้ำ ยุติเอดส์” ดร.พัชรา เบญจรัตนาภรณ์ ผู้อำนวยการโครงการเอดส์แห่งสหประชาชาติ ประจำประเทศไทย (UNAIDS) กล่าว
ด้าน นายแพทย์ทวีทรัพย์ ศิรประภาศิริ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิด้านเวชกรรมป้องกัน กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า “ผู้อยู่ร่วมกับเชื้อเอชไอวี ย่อมมีสิทธิและเสรีภาพ เท่าเทียมกับทุกคนในการเข้าถึงและได้รับบริการสุขภาพ การรักษาพยาบาลที่มีคุณภาพ เราทุกคนมีส่วนสำคัญในการยุติความเหลื่อมล้ำ หยุดการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม เพื่อยุติปัญหาเอดส์”
ขณะที่ แพทย์หญิงชีวนันท์ เลิศพิริยสุวัฒน์  ผู้อำนวยการกองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค กล่าวว่า “เอชไอวีไม่ได้ติดต่อกันง่ายๆ ในการใช้ชีวิตประจำวันร่วมกัน สามารถกินข้าวด้วยกันได้ เรียนด้วยกันได้ ใช้รถสาธารณะร่วมกันได้ ไม่ควรละเมิดสิทธิ์ผู้อื่น ด้วยการบังคับตรวจและไม่ควรเปิดเผยผลเลือดผู้อื่น เพราะทุกคนมีสิทธิ มีศักดิ์ศรี และมีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน”

ที่มา :