“ชานอ้อย” เป็นวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่เหลือจากกระบวนการหีบอ้อยในโรงงานน้ำตาล ที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในหลายๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นการนำกากอ้อยทำเป็นส่วนผสมของปุ๋ยหมัก ทำเชื้อเพลิงทั้งในรูปแบบกากปกติ อัดเม็ด และอัดก้อน นำไปผลิตเอทานอล นำไปผลิตเป็นกระดานไม้อัด และนำไปผลิตเยื่อกระดาษที่ใช้ในอุตสาหกรรมกระดาษ ซึ่งเป็นไปตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ BCG ที่ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ จนกระทั่งล่าสุด ประเทศจีน ได้ประสบความสำเร็จกับการนำ ชานอ้อยสร้างถนน ได้แล้ว
โดยทีมนักวิจัยของ Guangxi Transportation Science and Technology Group Co.,Ltd. ได้ประสบความสำเร็จในการพัฒนานวัตกรรมเส้นใยชานอ้อย (bagasse fiber) สำหรับใช้เป็นวัสดุก่อสร้างพื้นผิวจราจรเป็นที่แรกในประเทศจีน
นับเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญของเขตฯกว่างซีจ้วงในการประยุกต์ใช้จุดแข็งของท้องถิ่น ซึ่งเป็นฐานการผลิตอ้อยและน้ำตาล เข้ากับการพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมและแนวคิดเศรษฐกิจสีเขียว

ทั้งนี้ การคิดค้นนี้ นับเป็นหนึ่งในต้นแบบของการนำแนวคิด BCG หรือ เศรษฐกิจหมุนเวียน มาเป็นแนวทางสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับชานอ้อยและเศรษฐกิจภาคการเกษตร ช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร และช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าวัสดุผสมไฟเบอร์เซลลูโลสที่ใช้ผสมกับยางมะตอยได้
และความสำเร็จของประเทศจีนนี่เอง ที่ไทยเราสามารถเรียนรู้เพื่อนำมาปรับใช้กับบริบทภาคอุตสาหกรรมไทยได้เป็นอย่างดี เพราะไทยถือเป็นประเทศผู้ผลิตน้ำตาลรายใหญ่ของโลก และยังมีโครงสร้างอุตสาหกรรมคล้ายคลึงกับเขตฯ กว่างซีจ้วง
นอกจากนั้น ทุกภาคส่วนยังอยู่ระหว่างการผลักดันการใช้นโยบาย BCG เพื่อมุ่งพลิกโฉมการพัฒนาประเทศไปสู่การเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน จึงเป็นโอกาสที่หน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลของไทยจะศึกษาแนวทางการวิจัย หรือพัฒนาความร่วมมือด้านการวิจัยร่วมกับกว่างซีในการใช้ประโยชน์จากชานอ้อย
เพื่อนำพาอุตสาหกรรมไปสู่ “การเติบโตสีเขียว” (Green growth) และยังนับว่าเป็นการ “เปลี่ยนขยะเป็นเงิน” เพิ่มช่องทางการสร้างรายได้ให้แก่ภาคเกษตรกรรมของไทยได้อีกทาง
เมื่อโลกต้องการ ทางเลือกใหม่ ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม นวัตกรรมนำ ชานอ้อยสร้างถนน จึงเกิดขึ้นในจีน
ด้วยทุกวันนี้โลกเราต้องการ “ทางเลือกใหม่” ทั้งในด้านพลังงานและทรัพยากร ทำให้หลายประเทศตื่นตัวและพยายามพัฒนานวัตกรรมมาประยุกต์ดัดแปลงกับเศษวัสดุเหลือใช้เพื่อเพิ่มมูลค่า ลดขยะ และลดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม
โดย “เศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร” ที่เคยถูกมองว่าเป็นของไร้ประโยชน์จากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมการเกษตร มาในวันนี้ได้กลายเป็นสิ่งของที่ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจและสังคมได้ไม่น้อย

ยกตัวอย่าง ชานอ้อย วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่มีดีมากมาย ปัจจุบัน ชานอ้อยที่เหลือจากกระบวนการหีบอ้อยในโรงงานน้ำตาลถูกนำมาใช้ประโยชน์ในหลายๆ ด้าน และล่าสุด “ชานอ้อย” ยังสามารถนำไปใช้ทำถนนได้ด้วย
เรื่องน่าเรียนรู้นี้เกิดขึ้นในเขตฯ กว่างซีจ้วง พื้นที่ที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นฐานการผลิตอ้อยและน้ำตาลที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศจีน ผลผลิตคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 60% ของทั้งประเทศ
ในพื้นที่นี้ ชานอ้อยเป็นวัสดุเหลือใช้จากโรงงานอุตสาหกรรมที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก เมื่อไม่นานมานี้ ทีมนักวิจัยของ Guangxi Transportation Science and Technology Group Co.,Ltd. (广西交科集团) จึงพัฒนานวัตกรรมเส้นใยชานอ้อย (bagasse fiber) สำหรับใช้เป็นวัสดุก่อสร้างพื้นผิวจราจรได้สำเร็จเป็นที่แรกของประเทศจีน
กระบวนการพัฒนางานวิจัยดังกล่าว เป็นการนำชานอ้อยเหลือทิ้งในโรงงานน้ำตาลมาผ่านกระบวนการบดย่อยด้วยเครื่องจักร ปรับสภาพด้วยวิธีทางเคมีกายภาพ แล้วแยกเส้นใย จนได้เป็น “เส้นใยชานอ้อย” ที่มีคุณสมบัติในการเป็นวัสดุผสม (Composite Material) กับแอสฟัลต์หรือที่ภาษาชาวบ้านเรียกว่า “ยางมะตอย” สำหรับการก่อสร้างพื้นผิวจราจร
โดยพื้นผิวจราจรที่มีส่วนผสมของเส้นใยชานอ้อยมีคุณสมบัติเทียบเคียงกับแอสฟัลต์ที่ใช้วัสดุผสมไฟเบอร์เซลลูโลส และมีคุณสมบัติช่วยเพิ่มความทนทานในการใช้งานของพื้นผิวถนน ความทนทานต่อสภาพอากาศ และความต้านทานต่อการล้า (fatigue resistance) ได้ดี

ความสำเร็จของนวัตกรรมงานวิจัยชิ้นนี้ได้นำมาใช้จริงกับโครงการก่อสร้างถนนตัดใหม่เชื่อมเมืองชินโจวกับเมืองเป๋ยไห่ในเขตฯ กว่างซีจ้วง รวมถึงถนนเฟิ่งเฉินสาย 4 (凤城四路) ในนครซีอาน มณฑลส่านซีแล้วด้วย
ที่ผ่านมา บริษัท Guangxi Transportation Science and Technology Group Co.,Ltd. มุ่งมั่นกับงานวิจัยเพื่อการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร (Comprehensive Utilization) ที่เป็นวัสดุเหลือทิ้งในงานก่อสร้างถนนมาโดยตลอด อาทิ การใช้ยางรถยนต์ที่ใช้แล้วมาผ่านกระบวนการสังเคราะห์ให้เป็นผงยางสำหรับผสมกับแอสฟัลต์ การปรับปรุงวัสดุรีไซเคิลคอนกรีต (Recycled Concrete Aggregate, RCA) และเศษเหล็ก
เปิดมิติ การสร้าง Smart Product สอดรับเทรนด์ BCG ของจีน
นับเป็นมิติใหม่ของการใช้ประโยชน์จากชานอ้อยที่มีความหลากหลาย เป็นการประยุกต์ใช้จุดแข็งของท้องถิ่น (ฐานการผลิตอ้อยและน้ำตาล) เข้ากับการพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมและแนวคิดเศรษฐกิจสีเขียว หรือเศรษฐกิจหมุนเวียน BCG ของจีน
โดยเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับชานอ้อยและเศรษฐกิจภาคการเกษตร ช่วยเพิ่มรายได้และยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวไร่อ้อย และช่วยลดการพึ่งพาการใช้วัสดุผสมไฟเบอร์เซลลูโลสที่ใช้ผสมกับแอสฟัลต์ได้ ที่สำคัญ เป็นการบุกเบิกหนทางใหม่ในการใช้ประโยชน์เชิงบูรณาการจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร และมุ่งไปสู่เป้าหมาย “ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ของรัฐบาลกลางจีนด้วย
เรียนรู้จากต้นแบบจีน เพื่อนำมาปรับใช้พัฒนานวัตกรรมจากชานอ้อยของไทย ตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน
นี่เป็นบทพิสูจน์ว่าชานอ้อยมีประโยชน์หลายด้าน ทั้งด้านการเกษตร พลังงาน กระดาษ และวัสดุก่อสร้าง ขึ้นอยู่กับการประยุกต์ดัดแปลงของผู้ใช้
ทั้งนี้ เมื่อมาพิจารณาในบริบทของประเทศไทยที่ถือเป็นประเทศผู้ผลิตน้ำตาลรายใหญ่ของโลก และมีโครงสร้างอุตสาหกรรมคล้ายคลึงกับเขตฯ กว่างซีจ้วง กอปรกับทุกภาคส่วนอยู่ระหว่างการผลักดันการใช้นโยบาย BCG เพื่อมุ่งพลิกโฉมการพัฒนาประเทศไปสู่การเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน

นี่จึงเป็นโอกาสที่หน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลของไทยจะศึกษาแนวทางการวิจัย หรือพัฒนาความร่วมมือด้านการวิจัยร่วมกับกว่างซีในการใช้ประโยชน์จากชานอ้อย เพื่อนำพาอุตสาหกรรมไปสู่ “การเติบโตสีเขียว” (Green growth) และยังนับว่าเป็นการ “เปลี่ยนขยะเป็นเงิน” เพิ่มช่องทางการสร้างรายได้ให้แก่ภาคเกษตรกรรมของไทยได้อีกทาง
ต่อยอดสร้างความมั่นคงด้านคมนาคมจีน ด้วยนวัตกรรมจากชานอ้อย
ผู้เขียนบทความ กฤษณะ สุกันตพงศ์ ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน ณ นครหนานหนิง เรื่อง “จากชานอ้อยสู่ Smart Products : นวัตกรรมสร้างถนน โอกาสที่น่าเรียนรู้ของไทย” ที่เผยแพร่ใน thaibizchina.com ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า เขตฯ กว่างซีจ้วงเป็นหนึ่งในมณฑลที่มีความโดดเด่นด้านการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับระบบโครงสร้างพื้นฐานและการคมนาคมขนส่ง
โดยที่ผ่านมาในช่วงต้นปี 2560 ทีมนักวิจัยจากศูนย์นวัตกรรมร่วมด้านวัสดุพลังงานหมุนเวียน (Collaborative Innovation Center of Renewable Energy Materials/可再生能源材料协同创新中心) ของมหาวิทยาลัยกว่างซีได้ประสบความสำเร็จในการพัฒนาวัสดุกราฟีน (Graphene) สำหรับการปูพื้นผิวสะพานได้สำเร็จเป็นที่แรกของโลก

นอกจากนั้น ทีมวิจัยได้ร่วมมือกับกับบริษัท Guangxi Zhenglu Machinery Technology Co., Ltd. (广西正路机械科技有限公司) ในการทดลองเติมวัสดุผงกราฟีนลงในยางผง (Powder Rubber) ได้เป็นเทคโนโลยีพื้นผิวถนนแอสฟัลต์ที่ปรับปรุงคุณภาพด้วยวัสดุยางผสมกับวัสดุกราฟีนโครงสร้างแบบ 3 มิติ และนำมาใช้ในเชิงพาณิชย์เป็นครั้งแรก
โดยจุดเด่นของแอสฟัลต์ที่ปรับปรุงคุณภาพด้วยวัสดุยางผสมกับวัสดุกราฟีน คือ ปราศจากสารพิษ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีค่าความเสถียรในอุณหภูมิสูง ทนต่อการแตกร้าวในอุณหภูมิต่ำ มีค่าความหนืดและการยึดเกาะพื้นผิว
ในเวลานั้น การพัฒนาวัสดุกราฟีนโครงสร้าง 3 มิติในเชิงอุตสาหกรรม นับเป็นผลความสำเร็จครั้งสำคัญของเขตฯ กว่างซีจ้วงในแวดวงวัสดุใหม่สำหรับงานคมนาคมขนส่ง เป็นการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่การผลิตวัตถุดิบเชิงปริมาณสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ และเป็นต้นแบบแรกของจีนและของโลก แม้ว่าจะมีต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นราว 15% แต่มีประสิทธิภาพสูง คาดว่าสามารถแก้ไขปัญหาถนนในจีนที่มีอายุการใช้งานสั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นวัตกรรมจากวัสดุเหลือใช้ ตอบโจทย์ BCG Model
รีวิว 3 ต้นแบบ ‘ภาชนะจากวัสดุธรรมชาติ’ จากมันสมองคนไทย สร้างชื่อดังไกลทั่วโลก
สมศักด์ศรีประเทศสุดยอดนวัตกรรม เมื่อ “เกาหลีใต้” เนรมิต “เมืองลอยน้ำ” แห่งแรกของโลก










