ไม่อยากให้อุตสาหกรรม EV ติดหล่ม ต้องเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ…”ที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าสาธารณะ”

ความคืบหน้าของเส้นทางสู่ความยั่งยืนและการรับมือกับเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในหลายๆ ด้าน ยังถือว่าช้าเกินไป เมื่อเทียบกับสิ่งที่โลกต้องการและกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้ แต่สำหรับ “รถยนต์ไฟฟ้า” กลับมีอัตราการเติบโตอย่างเห็นได้ชัดเจน โดยเติบโตทั้งการผลิตและยอดจำหน่าย แต่เมื่อพูดถึงโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่เกี่ยวข้องอย่างที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าสาธารณะแล้ว หลายประเทศยังคงประสบปัญหาในการจัดหาที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าที่ครอบคลุมและทั่วถึง และนั่นอาจหมายถึงกับดักหรืออุปสรรคที่จะขัดขวางไม่ให้อุตสาหกรรม EV ในภาพรวม เติบโตได้เร็วอย่างที่ควรจะเป็น

แม้การชาร์จ EV ส่วนใหญ่จะชาร์จที่บ้านและที่ทำงาน แต่อุปกรณ์จ่ายไฟยานยนต์ไฟฟ้า (Electric Vehicle Supply Equipment: EVSE) หรือที่เรียกกันรวมๆ ว่าที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าสาธารณะที่ใครๆ ก็สามารถใช้บริการได้นั้นก็ถือว่ามีความสำคัญเป็นอย่างมาก เนื่องจากประเทศที่เป็นผู้นำในอุตสาหกรรม EV เข้าสู่ขั้นตอนที่เจ้าของ EV เรียกร้องความเป็นอิสระในการเข้าถึงการชาร์จที่สะดวกสบาย ง่ายดาย และมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ที่ชาร์จที่เข้าถึงได้ทั่วไปมีจำนวนถึง 1.3 ล้านเครื่องในปี 2563 โดย 30% เป็นที่ชาร์จแบบเร็ว แต่การติดตั้งที่ชาร์จแบบสาธารณะเพิ่มขึ้นเพียง 45% ซึ่งช้ากว่า 85% ในปี 2562 ซึ่งอาจเป็นเพราะถูกขัดจังหวะจากสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 ที่ลุกลามไปทั่วโลก

ปัจจุบัน จีนเป็นผู้นำของโลกในด้านความพร้อมใช้งานของที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าสาธารณะทั้งที่ชาร์จแบบช้าและเร็ว

สำหรับที่ชาร์จแบบช้า (Slow Charger) หรือที่ชาร์จที่มีกำลังชาร์จต่ำกว่า 22 กิโลวัตต์ พบว่าอัตราความเร็วของการติดตั้งที่ชาร์จประเภทนี้ในจีนในปี 2563 เพิ่มขึ้น 65% เป็นประมาณ 500,000 เครื่องที่สาธารณชนเข้าถึงได้ ซึ่งคิดเป็นมากกว่าครึ่งหนึ่งของที่ชาร์จแบบช้าทั่วโลก

ส่วนยุโรปตามมาเป็นอันดับที่ 2 ด้วยที่ชาร์จแบบช้าประมาณ 250,000 เครื่อง โดยมีการติดตั้งเพิ่มขึ้น 1 ใน 3 ในปีนี้ โดยเนเธอร์แลนด์เป็นผู้นำในยุโรปด้วยที่ชาร์จแบบช้ามากกว่า 63,000 เครื่อง ขณะที่สวีเดน ฟินแลนด์ และไอซ์แลนด์ เพิ่มจำนวนที่ชาร์จแบบช้า 2 เท่า ในปี 2563

ด้านการติดตั้งที่ชาร์จแบบช้าในปี 2563 ที่สหรัฐอเมริกาเพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้า 28% เป็น 82,000 เครื่อง ขณะที่การติดตั้งที่ชาร์จแบบช้าในเกาหลีใต้เพิ่มขึ้น 45% ในปี 2563 เป็น 54,000 เครื่อง

สำหรับที่ชาร์จแบบเร็ว (Fast Charger) หรือที่ชาร์จที่มีกำลังชาร์จมากกว่า 22 กิโลวัตต์ พบว่าอัตราความเร็วของการติดตั้งที่ชาร์จประเภทนี้ในจีนในปี 2563 เพิ่มขึ้น 44% เป็นเกือบ 310,000 เครื่อง ซึ่งช้ากว่าอัตราการเติบโตในปี 2562 ซึ่งเติบโตถึง 93%  

ในยุโรป ที่ชาร์จแบบเร็วกำลังเปิดให้บริการในอัตราที่สูงกว่าแบบชาร์จช้า โดยปัจจุบันมีที่ชาร์จด่วนสาธารณะมากกว่า 38,000 เครื่อง เพิ่มขึ้น 55% ในปี 2563 รวมถึงเกือบ 7,500 เครื่อง ในเยอรมนี 6,200 เครื่อง ในสหราชอาณาจักร 4,000 เครื่อง ในฝรั่งเศส และ 2,000 เครื่อง ในเนเธอร์แลนด์ ขณะที่เกาหลีใต้มี 9,800 เครื่องส่วนสหรัฐอเมริกามีที่ชาร์จแบบเร็ว 17,000 เครื่อง ซึ่งเกือบ 60% เป็นซูเปอร์ชาร์จของเทสลา โดยที่ชาร์จด่วนที่เข้าถึงได้แบบสาธารณะช่วยให้เดินทางได้ไกลขึ้น และช่วยประหยัดเวลา ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ช่วยเพิ่มแรงจูงใจในการใช้ EV ให้มากขึ้น

ทั้งนี้ การติดตั้งที่ชาร์จที่สาธารณชนเข้าถึงได้เพิ่มขึ้น 7 เท่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา แต่อย่างที่กล่าวมาว่าการแพร่ระบาดของโควิด-19 ชะลอความเร็วของการติดตั้ง

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาอัตราส่วนของที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าสาธารณะต่อจำนวนรถ EV ในประเทศต่างๆ ทั่วโลก พบว่ายังอยู่ในอัตราที่ต่ำกว่าที่ควรจะเป็น

5 ประเทศที่มีอัตราส่วนของที่ชาร์จสาธารณะต่อจำนวน EV มากที่สุดในโลก ได้แก่ เกาหลีใต้ ชิลี เม็กซิโก อินโดนีเซีย และเนเธอร์แลนด์ ตามลำดับ สำหรับประเทศไทยมีอัตราส่วนดังกล่าวอยู่ที่ 0.07 รั้งอันดับที่ 13 ร่วมของโลก ร่วมกับสหราชอาณาจักร โปแลนด์ ออสเตรเลีย และเยอรมนี ขณะที่อัตราส่วน EVSE / EV ทั่วโลกอยู่ที่ 0.10

ทั้งนี้ รัฐบาลไทยมีมาตรการผลักดัน “ยานยนต์ไฟฟ้า” ซึ่งถือเป็นหนึ่งในวาระแห่งชาติที่จะปฏิวัติอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย ด้วยการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม แทนน้ำมันเชื้อเพลิงในระบบขนส่งของประเทศ รวมทั้งการส่งเสริม นวัตกรรมยานยนต์ไฟฟ้า หรืออุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ (Next-generation Automotive) ให้เป็น 1 ใน 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย  โดยวางแผนระยะยาว 20 ปี แบ่งเป็น 4 ระยะ โดยขณะนี้ อยู่ในระยะที่ 3 ปี 2564-2578 ที่มีเป้าหมายในการขยายผลการศึกษาส่งเสริมไปยังยานยนต์ไฟฟ้าส่วนบุคคล และพัฒนาระบบบริหารความต้องการใช้ไฟฟ้าของประเทศ

ขณะเดียวกันในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ก็มีคณะทำงานคณะทำงานพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่องและจริงจังตั้งแต่ต้นปี 2564  เพื่อปูทางการเปลี่ยนผ่านจากอุตสาหกรรมยานยนต์ที่ใช้พลังงานเชื้อเพลิงแบบเดิมๆ ไปสู่รถยนต์ไฟฟ้าด้วยการหนุนอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง

ที่มา:

• Ratio of public chargers per EV stock by country, 2020
• Trends and developments in electric vehicle markets