สินเชื่อลดโลกร้อน ยิ่งให้ยิ่งได้

ปัญหาภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ ส่งผลให้เกิดภัยธรรมชาติที่รุนแรงและบ่อยครั้งทั่วโลก กระทบต่อความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน บั่นทอนการพัฒนาทั้งในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังเพิ่มต้นทุนการดำเนินงานของทุกภาคส่วน


The Economist Intelligence Unit (EIU) หน่วยงานวิเคราะห์เศรษฐกิจชั้นนำของโลก คาดการณ์ว่า ภายในปี 2593 ภาวะโลกร้อนจะเพิ่มต้นทุนทางเศรษฐกิจโดยตรงต่อโลกถึง 7.9 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่ผ่านมาจึงเกิดความพยายามที่จะบูรณาการความร่วมมือกันทั้งในระดับประเทศและระหว่างประเทศ มีการกำหนดเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซเรือนกระจก อาทิ การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สมัยที่ 26 (COP26) ที่เมืองกลาสโกว์ ประเทศสกอตแลนด์ ได้บรรลุข้อตกลงเพื่อควบคุมปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและผลักดันการยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล
ขณะที่ประเทศไทยกำหนดเป้าหมายที่จะลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ เพื่อขับเคลื่อนให้ประเทศสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์ (Carbon Neutrality) ภายในปี 2608 ขณะที่สหภาพยุโรป (EU) กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ โดยมีกลไกการทำงานที่เรียกว่า กลไกการปรับคาร์บอนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism : CBAM) กำหนดหลักการลดความได้เปรียบด้านต้นทุนของสินค้านำเข้าจากประเทศนอก EU ขณะที่สหรัฐฯ และประเทศอื่นๆ อยู่ระหว่างการพิจารณาออกมาตรการที่มีแนวทางการเรียกเก็บภาษีนำเข้าตามการปล่อยคาร์บอน มาตรการเหล่านี้จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อภาคธุรกิจและ Supply Chain ของระบบเศรษฐกิจโลก ทำให้ผู้ส่งออกของแต่ละประเทศ รวมถึงผู้ส่งออกไทย ต้องเร่งปรับปรุงกระบวนการผลิตเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือซื้อคาร์บอนเครดิตเพื่อชดเชย

ดร.ฐิติมา ชูเชิด ฝ่ายนโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย เขียนบทความเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า ธนาคารกลางทั่วโลกต่างมองเห็นว่าปัญหาสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงจัดเป็นความเสี่ยงสำคัญในระยะปานกลางถึงระยะยาว จะส่งผลกระทบต่อเป้าหมายของนโยบายการเงินในการดูแลเศรษฐกิจให้เติบโตยั่งยืนในระยะยาว (sustainability) และการรักษาเสถียรภาพราคา รวมถึงอาจกระทบต่อภาวะการเงินในประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะสภาวะโลกร้อนทำให้เกิดความเสี่ยงทางกายภาพ (physical risks) เช่น ภัยธรรมชาติรุนแรงกระทบห่วงโซ่อุปทานในการผลิต การลงทุน จ้างงาน ซึ่งจะส่งผลต่อระดับราคาและค่าจ้างโดยรวมในที่สุด นอกจากนี้ ยังทำให้เกิดความเสี่ยงในช่วงเปลี่ยนผ่าน (transition risks) จากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของธุรกิจและประชาชนจากนโยบายภาครัฐที่จะออกมาแก้ปัญหาโลกร้อน ความเสี่ยงทั้งสองรูปแบบนี้เองจะทำให้พฤติกรรมการลงทุน และการให้กู้ยืมเงินของสถาบันการเงินในระบบการเงินเปลี่ยนไปด้วย
ธนาคารกลางญี่ปุ่นและจีนเป็นธนาคารกลางแห่งแรกๆ ที่เผยไอเดีย “เครื่องมือนโยบายการเงินใหม่” คล้ายรูปแบบโครงการเงินกู้สีเขียว (green lending facility) เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนลงทุนลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน ซึ่งจะช่วยสนับสนุนให้ธุรกิจและสถาบันการเงินเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวเร็วขึ้น ธนาคารกลางญี่ปุ่นเรียกเครื่องมือนี้ว่า “fund-provisioning measure to support efforts on climate change” เป็นโครงการเงินกู้ดอกเบี้ย 0% ให้สถาบันการเงินนำไปลงทุนหรือให้กู้ยืมที่เข้าข่ายเงินกู้/พันธบัตรสีเขียว เงินกู้/พันธบัตรส่งเสริมความยั่งยืนที่ตั้งเป้าหมายเชื่อมโยงกับ climate change และการเงินเพื่อการเปลี่ยนผ่าน (transition finance) กำหนดอายุเงินกู้ 1 ปีและต่ออายุได้ระยะยาว 10 ปี

ธนาคารกลางจีน เรียกอีกอย่างว่า “carbon emission reduction facility (CERF)” ประกาศเมื่อวันที่ 8 พ.ย. 64 ว่าจะให้เงินกู้แก่สถาบันการเงิน 60% ของเงินต้นที่ปล่อยกู้ไปให้ธุรกิจ 3 สาขาเป้าหมายที่เข้าข่ายลงทุนเทคโนโลยีลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน พลังงานสะอาด และอนุรักษ์พลังงาน โดยสถาบันการเงินต้องคิดดอกเบี้ยโครงการเงินกู้สีเขียวนี้ในอัตราต่ำเท่ากับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้อ้างอิง loan prime rate (LPR) 3.85% ซึ่งธนาคารกลางจีนจะให้เงินกู้ CERF ดอกเบี้ยต่ำ 1.75% อายุ 1 ปี ต่ออายุได้ 2 ครั้ง สิ่งที่น่าสนใจคือธนาคารกลางจีนประกาศชัดว่า จัดให้เครื่องมือนโยบายการเงินใหม่นี้อยู่ในกลุ่มของ “เครื่องมือนโยบายการเงินเชิงโครงสร้าง (structural monetary policy tool)” ซึ่งในช่วงวิกฤตโควิดธนาคารกลางจีนหันมาใช้เครื่องมือกลุ่มนี้ในเชิงรุกมากขึ้น ให้เป็นกลไกจัดสรรเงินทุนเจาะจงกลุ่มเป้าหมายในภาคเศรษฐกิจจริง โดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจขนาดเล็กและขนาดย่อย (micro and small businesses) ที่ได้รับผลกระทบรุนแรง เช่น มาตรการโครงการเงินกู้ระยะปานกลางแบบเจาะจงกลุ่มเป้าหมาย (targeted medium-term lending facility: TMLF)
เมื่อเร็วๆ นี้ ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร กรรมการผู้จัดการ ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (EXIM BANK) ออกมากล่าวถึงนโยบายของ EXIM BANK จะมุ่งสนับสนุนธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากความท้าทายในมิติสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลที่ดี (Environmental, Social, Governance : ESG) และธุรกิจที่มุ่งให้เกิดผลตอบแทนทางการเงิน ควบคู่กับผลตอบแทนด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม อาทิ ธุรกิจสีเขียว และพลังงานทดแทน ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ในช่วงที่ผ่านมา ธนาคารได้พัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสนับสนุนให้ผู้ประกอบการไทยสามารถปรับตัวตามหลักการรักษาสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลที่ดี (Environmental, Social, Governance : ESG) รวมถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อาทิ “สินเชื่อ EXIM Biz Transformation Loan” สนับสนุนการลงทุนเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในกระบวนการผลิต อัตราดอกเบี้ยต่ำสุด 2% ต่อปี วงเงินกู้สูงสุด 100 ล้านบาทต่อราย ระยะเวลาผ่อนสูงสุด 7 ปี และ “สินเชื่อ Solar Orchestra Loan” โดยความร่วมมือระหว่าง EXIM BANK กับองค์การบริหารก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) บริษัท โกลบอล เพาเวอร์ ซินเนอร์ยี่ จำกัด (มหาชน) บริษัท ผลิตไฟฟ้าและพลังงานร่วม จำกัด  และบริษัท นีโอ คลีน เอนเนอร์ยี่ จำกัด เพื่อสนับสนุนการลงทุนติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา พร้อมขึ้นทะเบียนขายคาร์บอนเครดิตให้แก่ผู้ประกอบการไทย ภายใต้การสนับสนุนเงินทุนจาก EXIM BANK 100% ของมูลค่าการลงทุน อัตราดอกเบี้ยต่ำสุด 2.75% ต่อปี ระยะเวลาผ่อนสูงสุด 7 ปี
นโยบายดังกล่าวสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ ทั้งนี้ เพื่อเป็นก้าวแรกของการสนับสนุนให้ผู้ประกอบการไทยปรับตัวและฟื้นธุรกิจในโลกยุค Next Normal ได้เร็วที่สุด และแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมโลกที่ต้องอาศัยความร่วมมือขนานใหญ่ของทุกภาคส่วนและทุกประเทศทั่วโลกช่วยกันทำให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างโลกที่น่าอยู่และดีกว่าเดิมในวันข้างหน้า
เท่ากับว่ายิ่งปล่อยสินเชื่อออกไปมากเท่าไหร่ก็ยิ่งได้กำไรทางสังคมกลับมามากเท่านั้น

ข้อมูล :

  • ธนาคารแห่งประเทศไทย
  • ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย