เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ถือว่าเป็นวันที่ไม่ดีอย่างมากเกี่ยวกับรัฐยูเครนที่เป็นข่าวเกี่ยวกับสงครามมาหลายเดือน คือ ยูเครนจะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป และกำลังก้าวไปสู่จุดเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จากการเดินหมากรุกที่ผิดพลาดของตนเองโดยผู้นำที่ไม่มีประสบการณ์ทางการเมือง กล่าวคือ ทางการรัสเซียได้รับรองเอกราชภูมิภาคดอนบาสแล้ว ภายใต้คำแนะนำของสภาความมั่นคงของรัสเซีย มาดูผลกระทบที่ตามมาว่าจะเป็นอย่างไร
ถาม: การรับรองเอกราชของดอนบาสนั้นส่งผลอย่างไรต่อไป?
ตอบ: อย่างที่รับทราบกัน สองสามวันที่ผ่านมาทางการดอนบาสได้อพยพผู้คนออกจากพื้นที่ไปรัสเซีย เพื่อลดการสูญเสียและป้องกันตนเองจากการยั่วยุสงครามของทางการยูเครน ซึ่งทางการรัสเซียนั้นมองว่ารัฐยูเครนโดยประธานาธิบดีเซเลนสกี้ไม่สามารถดำเนินการตามข้อตกลงตามสัญญามินสต์ได้ ซึ่งใช้เวลามากกว่าเจ็ดปี ยูเครนบ่ายเบี่ยงและไม่ดำเนินการใดๆ และมีแนวโน้มไปสู่การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์รัสเซีย ซึ่งมีชาวดอนบาสถือหนังสือเดินทางรัสเซียในภูมิภาคดังกล่าวกว่าแปดแสนคน อีกทั้งยูเครนไม่ต้องการรักษาพื้นที่ของตนเองไว้โดยวิธีการสันติภาพ จึงไม่ยอมทำตามข้อตกลง นอกจากนั้นหากยูเครนเป็นสมาชิกนาโต้ ยูเครนก็มีสิทธิใช้หลักการสงครามในการยึดพื้นที่ที่ติดกับชายแดนรัสเซีย ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาความมั่นคงอย่างมาก การขอร้องความช่วยเหลือจากผู้นำดอนบาสเพื่อรับรองเอกราชต่อรัสเซียนั้นก็เพื่อรับรองความปลอดภัย ซึ่งรัสเซียพิจารณาแล้วเห็นว่าจำเป็นอย่างมาก
ถามว่าส่งผลอย่างไร คือ ข้อตกลงหยุดยิงของเมืองมินสค์ที่ระบุมาก่อนหน้านี้ คิดว่าผู้นำยูเครนหลงกลของปูติน กล่าวคือข้อตกลงดังกล่าวถือเป็นเอกสารฉบับเดียวที่สหพันธ์รัฐรัสเซียรับรองดินแดนของยูเครนเป็นหนึ่งเดียว เอกสารฉบับนี้ถือว่ามีความสำคัญมาก เป็นเอกสารที่รับรองในยูเอ็นด้วย ดังนั้นเมื่อทางรัสเซียรับรองเอกราชของดอนบาส ก็หมายความว่าเริ่มเข้าสู่กระบวนการต่อต้านการย่อยสลายคอมมูนิสต์ ปฏิเสธอำนาจรัฐยูเครนหนึ่งเดียว
ถาม: ทำไมก่อนหน้านี้ยูเครนไม่ยอมแก้ปัญหา เพื่อไม่ให้ลุกลามไปสู่การต่อต้านการย่อยสลายคอมมิวนิสต์?
ตอบ: คิดว่าผู้นำของยูเครนไม่ได้เกิดมากับจิตวิญญาณความเป็นชาวโซเวียต ไม่มีความเข้าใจในเรื่องประวัติศาสตร์และดินแดนของยูเครน ว่ามาจากการมอบดินแดนให้โดยเลนินและสตาลิน อดีตผู้นำโซเวียตซึ่งเต็มไปด้วยรากฐานและวัฒนธรรมรัสเซีย
แต่ยูเครนมุ่งไปทำลายอนุสาวรีย์ ภาษา วัฒนธรรม และเร่งสร้างกระบวนการชาตินิยมที่กดขี่อีกเชื้อชาติหนึ่งในประเทศ นั้นเป็นความผิดพลาดอย่างมาก นอกจากนั้นทางการยูเครนไม่ให้การสนับสนุนเงินเดือน และตำแหน่งงานเบี้ยบำนาญแก่ประชาชนในภูมิภาคดอนบาส แถมยังบังคับให้ชาวรัสเซียใช้ภาษายูเครนเป็นภาษาทางการ และปิดช่องทางการดำเนินการใดๆ ในการเจรจากับดอนบาส ไม่มีแม้แต่ตัวแทนของดอนบาสในรัฐสภาทั้งฝ่ายค้านและรัฐบาล และทางการยูเครนประกาศนโยบายกระบวนการย่อยสลายคอมมูนิสต์ตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา ซึ่งในวันนี้เจอกระบวนการต่อต้านการย่อยสลายแทน ยูเครนเมินเฉยต่อคำพูดของปูตินหลายครั้งๆ ว่ายูเครนได้มรดกมาจากสหภาพโซเวียตจำนวนมาก ดังนั้นควรมีนโยบายที่ดีกับเพื่อนบ้าน ในทางกลับกัน แม้ว่ามีความขัดแย้งกับยูเครนทางการรัสเซียก็ยังขายน้ำมันในฐานะเชื้อเพลิงให้แก่กองทัพยูเครน
ถาม: ปฎิกริยาหลังจากนี้จะเป็นอย่างไร โดยเฉพาะฝ่ายที่หนุนหลังยูเครน?
ตอบ: อย่างมากทางการบรัสเซลล์และวอชิงตันก็จะเสนอการคว่ำบาตรต่อรัสเซีย ซึ่งรัสเซียก็รู้มานานแล้วว่าช้าหรือว่าเร็วต้องคว่ำบาตร เนื่องจากสหรัฐต้องการยับยั้งการขยายตัวทางเศรษฐกิจของรัสเซีย หากดูตัวเลขปีที่แล้ว มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจร้อยละ 4.7 และในช่วงของการขาดแคลนแก๊สและภาวะเข้าสู่สงคราม รัสเซียสามารถสร้างรายได้กว่าแสนล้านเหรียญ เนื่องจากปัญหาการเก็งกำไรในตลาดล่วงหน้า และภาวะของการขาดห่วงโซ่อุปทานสินค้าทำให้เกิดเงินเฟ้อ เพิ่มรายได้แก่รัสเซียในฐานะผู้ส่งออกวัตถุดิบพื้นฐานสำหรับการผลิต และอย่าลืมว่าหากปิดการส่งออกสินค้าของรัสเซียจะส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตสินค้าในยุโรป และถึงตอนนี้สหรัฐยังไม่สามารถที่จะขายพลังงานให้แก่ยุโรปในราคาที่รัสเซียเสนอ คาดว่าออสเตรียและเยอรมันจะไม่ใช่แผนนี้ เนื่องจากลงทุนระยะยาวไว้เยอะในด้านพลังงานในรัสเซีย และอาจทำลายตลาดพลังงานในเอเชียหากรัสเซียย้ายไปในเอเชียเต็มตัวซึ่งสหรัฐและออสเตรเลียหากินอยู่
นี้น่าจะเป็นแบบจำลองการพัฒนาเศรษฐกิจรูปแบบหนึ่งหลังโควิด-19 คือการสกัดการยับยั้งการขยายตัวของคู่แข่ง ซึ่งแบบจำลองนี้หากดูตัวเลขในสถานการณ์โควิดและปัญหาห่วงโซ่อุปทาน ถือว่าเข้าทางรัสเซีย เพราะการแบ่งงานแบบเดิมๆ ไม่สามารถทำงานได้ และปัญหาภูมิรัฐศาสตร์เป็นปัจจัยถ่วงหลักต่อการลงทุนและการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่มีบางประเทศอย่างรัสเซียได้ประโยชน์มากกว่า เวลาจะพิสูจน์ต่อไป ส่วนเรื่องการช่วยเหลือทางการทหารของนาโต้นั้น คิดว่าไม่กล้ารบกับรัสเซียโดยตรง นอกจากส่งอาวุธให้แก่ยูเครน ซึ่งเป็นเรื่องของเวลา และอาจเข้าสู่กระบวนการอพยพแบบอัฟกานิสถานตามมา ทั้งหมดนี้เป็นไปตามแผนที่รัสเซียเฉลยออกมาแล้วในกลยุทธ์ที่ไม่ต้องรบกับนาโต้ คือการรับรองเอกราชของดอนบาสโดยประชาชนให้การสนับสนุน ซึ่งทำให้ฝรั่งเศสและเยอรมันลำบากใจในฐานะรัฐที่รับรองให้ยูเครนดำเนินการตามข้อตกลงที่เมืองมินสต์ ที่ไม่สามารถที่จะทำอะไรได้เป็นมรรคผล

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย











