Metro Lines “เครือข่ายรางรถไฟ” คือ “หัวใจขับเคลื่อนเศรษฐกิจ” ที่แท้จริง ศาสตราจารย์ Alain Bertaud “ปรมาจารย์แห่งการบริหารจัดการผังเมือง”

“แม้ว่าที่ผ่านมาเราต้องเผชิญปัญหา COVID-19 แต่ไม่ใช่ว่า เราต้องจัดผังเมืองเพื่อแก้ปัญหากับ COVID-19 เพียงอย่างเดียว แต่เราต้องจัดผังเมืองเพื่อตอบสนองการเคลื่อนที่ของมนุษย์เรา ไม่ว่าเขาทำธุรกิจอะไร จะส่งออก หรือนำเข้า ภาคอุตสาหกรรม หรือภาคบริการ ให้สามารถดำเนินธุรกิจได้รวดเร็วขึ้น และต้นทุนที่ถูกลง ส่วนปัญหาอื่นๆ ที่จะมีตามมาในอนาคตนั้น สิ่งที่เราต้องทำก็คือ ความสามารถในการปรับตัวของเราต่อสถานการณ์ต่างๆ ในขณะที่ชีวิตเราต้องมีการเคลื่อนที่ (Mobility) อยู่ตลอดเวลา” นี่คือคำให้สัมภาษณ์ล่าสุดของ “ศาสตราจารย์ Alain Bertaud” ผู้ที่ได้รับการยกย่อง ว่าเป็น “ปรมาจารย์แห่งการบริหารจัดการผังเมือง”

SALIKA ได้รับเกียรติจาก “ศาสตราจารย์ Alain Bertaud ที่ให้สัมภาษณ์พิเศษกับ “Ronald W. Chan” ผู้ดำรงตำแหน่ง CIO ของบริษัท Chartwell Capital แปลเป็นภาษาไทยโดย “สมพงษ์ สุวรรณจิตกุล”

ศาสตราจารย์ Alain Bertaud ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการบริหารจัดการผังเมือง เขาได้ออกแบบผังเมืองต่างๆ ทั่วโลกกว่า 40 กว่าเมือง ในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา ปัจจุบันเขาเป็นนักวิชาการอาวุโสเชี่ยวชาญด้าน “การวิจัยผังเมือง” ที่ Marron Institute มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก
โดยในปี ค.ศ. 2018 เขาได้เขียนหนังสือเกี่ยวกับการจัดการบริหารการวางผังเมืองชื่อ “Order Without Design: How Markets Shape Cities” ที่ได้รับความนิยมมาก ก่อนหน้านี้เขาเคยเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงในการจัดการบริหารผังเมืองต่างๆ ให้กับธนาคารโลก (The World Bank)
และก่อนที่จะเข้ามาทำงานให้กับธนาคารโลก เขาได้บริหารจัดการผังเมืองต่างๆ ในหลายประเทศด้วยกัน อย่างเช่น ในกรุงนิวยอร์ก กรุงปารีส ในอินเดีย ฯลฯ และรวมถึงกรุงเทพมหานครด้วย

Order Without Design: How Markets Shape Cities

ศาสตราจารย์ Alain Beraud สำเร็จการศึกษาจากสถาบันชั้นสูงทางด้านสถาปัตยกรรมและการออกแบบที่ the Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts in Paris.
ศาสตราจารย์ Alain Bertuad มองว่า การสร้างและพัฒนาผังเมืองที่ดี จักต้องอาศัยพลวัตรระหว่างภาคการออกแบบควบคู่ไปกับภาคเศรษฐศาสตร์แบบตลาดเสรีไปพร้อมกัน (Urban Planning And Urban Economics) โดยมองว่าตลาด (ตลาดการค้า และตลาดแรงงาน) เป็นกลไกที่สำคัญมากต่อการพัฒนาเมือง
ผลผลิตของตลาดแรงงานขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของการเคลื่อนไหวของแรงงาน (Mobility) ว่ามีความคล่องตัวมากน้อยแค่ไหนในการดินทาง เพราะสภาพจราจรที่ติดขัดย่อมทำให้ผลผลิตของเมืองนั้นต่ำลงอย่างน่าเสียดาย

“เศรษฐกิจเมือง” ต้องโตจาก “ราง” หรือ Metro Rail

ศาสตราจารย์ Alain Bertuad มีแนวคิดว่า การพัฒนาผังเมืองที่มีประสิทธิภาพนั้น จะต้องมาจากการสร้างเมืองที่มีพื้นที่ให้กับตลาดแรงงานอย่างเต็มที่ โดยที่แรงงานสามารถเคลื่อนไหวจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งได้ไม่เกินหนึ่งชั่วโมง และลักษณะของงานที่ทำ แม้ว่าจะมีความหลากหลาย ก็ควรนำไปพิจารณาว่า เราควรจะจัด Urban Clusters ของเมืองให้เหมาะกับงานที่ทำอย่างไร
เขามองว่า การเคลื่อนไหวของแรงงานจะที่หนึ่งไปสู่อีกที่หนึ่งอย่างรวดเร็วได้นั้น จะทำให้ภาคการผลิตมีประสิทธิภาพที่สูงมาก

Alain Bertaud

การทำ Urban Networks หรือการสร้าง “นครเครือข่าย” ระหว่างกัน คือกุญแจสำคัญในการพัฒนาเมือง โดยผู้บริหารจัดการด้านการวางผังเมือง จะต้องสร้างความคล่องตัวของการเดินทาง ที่ทำให้พนักงานสามารถเลือกงานที่ตนเองสามารถใช้ทักษะของตนเองได้อย่างเต็มที่ รวมถึงผู้ว่าจ้างก็สามารถเลือกพนักงานที่พร้อมที่จะทำงานให้เขาได้อย่างเต็มที่เช่นกัน
เขามองว่า ภาคผลิตที่มีประสิทธิผล และการเกิดนวัตกรรมนั้น มาจากการที่ผู้ใช้แรงงานสามารถมีความสะดวกในการเดินทางไปที่ต่างๆ ได้ภายในเวลาไม่เกินหนึ่งชั่วโมง
และเขายังมองว่า ตลาดแรงงานขนาดใหญ่ ที่ได้รับผลกระทบจากภาคผลิตผลอย่างมากมายนั้น มาจากความล้มเหลวของระบบการคมนาคมที่บกพร่อง (Transportation Networks Defects) ดังนั้น ยิ่งขนาดของตลาดแรงงานใหญ่ขึ้น เมืองก็จะสามารถสร้างนวัตกรรมมากขึ้น
โดบเขามองว่า รากฐานของการสร้างเมืองให้เติบโตและเจริญ มาจากการออกแบบระบบคมนาคมที่ตอบสนองการเดินทางได้อย่างดีและสะดวก
ศาสตราจารย์ Alain Bertuad มองว่า The Greater Bay Area หรือ GBA (มหานครที่ประกอบด้วย 9 เมือง และเขตบริหารพิเศษสองแห่ง คือฮ่องกง และมาเก๊า ในจีนตอนใต้ ซึ่งถูกมองว่าเป็น “เขตเศรษฐกิจแบบบูรณาการ” โดยมีเป้าหมายที่จะเป็นผู้นำระดับโลกภายในปี พ.ศ. 2578)
โดยมีการพยากรณ์ว่าในปี พ.ศ. 2565 GBA จะกลายเป็นเมืองของตลาดแรงงานที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยนวัตกรรมทางด้านการคมนาคมจะต้องเป็นตัวหลักในการสร้างนวัตกรรมให้กับตลาดของ GBA ต่อไปอย่างมั่นคงและยั่งยืน
ศาสตราจารย์ Alain Bertuad มีโอกาสเดินทางไปจีนครั้งแรกในปี ค.ศ. 1982 ตอนที่เขาทำงานอยู่ที่ธนาคารโลก และต่อมาในปี ค.ศ. 1983 ทางจีนได้ให้เขาเสนอแนวคิดในการสร้างผังเมืองให้กับ “เซินเจิ้น”
www.dnaindia.com
เขามองว่า “เซินเจิ้น” สามารถเป็น “นครรัฐ” แบบ “สิงคโปร์” ได้ เราจึงเห็นว่า นับจากปี ค.ศ. 1980-2010 นั้น “เซินเจิ้น” ได้มีการเจริญเติบโตทางภาคการผลิตถึง 1,000% การเจริญเติบโตถัวเฉลี่ยสะสมแล้วอยู่ที่ 20% ต่อปี
เพราะ “เซินเจิ้น” มีการเติบโตเพราะแรงงานมีมาก ไม่ isolated จากเมืองต่างๆ ของ “มณฑลกว้างตุ้ง” จาก “ฮ่องกง” ไป “เซินเจิ้น” ใช้เวลาหนึ่งชั่วโมง
ศาสตราจารย์ Alain Bertuad ได้สรุปเป็นสาระสำคัญ ว่าในการเคลื่อนที่ของตลาดแรงงานนั้น “ต้องสร้างระบบราง” เพื่อขยาย Metro Lines หรือ “รางรถไฟอย่างต่อเนื่อง” (Rail Transport System) เพราะ “ระบบเครือข่ายรางรถไฟ” คือ “หัวใจของการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจเมือง”
เขาเชื่อว่า นคร หรือเมือง ที่ระบบคมนาคมที่ดี จักทำให้เมืองสามารถสร้างจิตวิญญาณของกลุ่มผู้ประกอบการได้มากมาย (Entrepreneur’ Spirit)
อย่างเช่น “ฮ่องกง” โดยกลุ่มผู้ประกอบการที่มาจากหลายอาชีพเหล่านี้ คือตัวสะท้อนภูมิทัศน์ของการขับเคลื่อนเมืองโดยธรรมชาติที่มันควรเป็น ไม่ใช่ไปจัดผังเมืองให้มีการค้าขาย แต่ไม่มีใครคิดจะไปเดินซื้อสินค้า เพราะขาดความสะดวก
ในที่สุด ผู้บริหารของเมืองก็ต้องประสบความล้มเหลว หรือแม้แต่การคิดจะไปทำการเก็งกำไรต่อที่ดิน ที่ถูกมองว่าจะสร้างกำไรอย่างมหาศาลในอนาคตของนักเก็งกำไร
โดยไม่คำนึงว่า การออกแบบผังเมืองนั้น มีความสอดคล้องกับธรรมชาติของตลาดที่มีการซื้อขายหรือไม่ เช่น เดินทางไปมาลำบาก เพราะปัญหาการคมนาคม การเดินทางต้องใช้เวลามาก เครือข่ายของรางรถไฟขาดการเชื่อมต่อแบบบูรณาการ เป็นต้น
มีคำถามว่า จากเหตุการณ์ของโลกในปัจจุบัน ที่ Globalization อาจจะไม่ตอบโจทย์ต่อระบบเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ด้านการส่งออก
เพราะประเทศต่างๆ ต้องการพัฒนาระบบเศรษฐกิจภายในของตน อย่าง GBA อาจจะเน้นการพัฒนาธุรกิจภายใน ไม่เน้นการส่งออก เป็นต้น

Alain Bertaud

นี่คือ “กระบวนทัศน์ใหม่” ใช่หรือไม่?
ศาสตราจารย์ Alain Bertuad มองว่า การจัดผังเมือง คือการตอบสนองความต้องการของประชากรในนครที่พวกเขาอาศัยอยู่ สำหรับประชากรในบริเวณ GBA (ที่ต้องการอยู่ที่นั่น) นั้น ไม่ว่าความท้าทายใหม่ๆ จะเกิดขึ้นในรูปแบบใดก็ตาม
คำตอบ หรือการแก้ปัญหาเหล่านี้ และรวมถึงเมืองต่างๆ บนโลกใบนี้ คือการที่ประชากรมีที่อยู่อาศัย มีระบบคมนาคมทางครือข่ายจากราง ทั้งบนดิน และใต้ดินให้มากขึ้น และมีคุณภาพที่ประชากรสามารถเข้าถึงได้
อย่างเช่น ถ้าที่ดินมีราคาแพงเกินไปในเมือง การคมนาคมโดยอาศัยระบบเครือข่ายของรางรถไฟที่เชื่อมต่อระหว่างกัน ที่ค่าใช้จ่ายในการเดินทางมีราคาถูก และรวดเร็ว ก็คือตัวตอบโจทย์ต่อความท้าทายเหล่านี้
เพราะเขาเชื่อว่า เทคโนโลยีจะมีต้นทุนในการผลิตที่ถูกลงอย่างต่อเนื่อง ที่เราเริ่มเห็นกันมากขึ้นก็คือการใช้ “รถยนต์พลังงานไฟฟ้า” เป็นต้น
ที่ไม่ใช่ว่า ต่อไปนี้มนุษย์เราไม่ต้องใช้รถยนต์กันอีกแล้ว แต่หันมาขี่จักรยานด้วยกันทั้งโลก
“แม้ว่าที่ผ่านมาเราต้องเผชิญปัญหา COVID-19 แต่ไม่ใช่ว่า เราต้องจัดผังเมืองเพื่อแก้ปัญหากับ COVID-19 เพียงอย่างเดียว แต่เราต้องจัดผังเมืองเพื่อตอบสนองการเคลื่อนที่ของมนุษย์เรา ไม่ว่าเขาทำธุรกิจอะไร จะส่งออก หรือนำเข้า ภาคอุตสาหกรรม หรือภาคบริการ ให้สามารถดำเนินธุรกิจได้รวดเร็วขึ้น และต้นทุนที่ถูกลง ส่วนปัญหาอื่นๆ ที่จะมีตามมาในอนาคตนั้น สิ่งที่เราต้องทำก็คือ ความสามารถในการปรับตัวของเราต่อสถานการณ์ต่างๆ ในขณะที่ชีวิตเราต้องมีการเคลื่อนที่ (Mobility) อยู่ตลอดเวลา” นี่คือคำให้สัมภาษณ์ล่าสุดของ “ศาสตราจารย์ Alain Bertaud” ผู้ที่ได้รับการยกย่อง ว่าเป็น “ปรมาจารย์แห่งการบริหารจัดการผังเมือง” กล่าวทิ้งท้าย