Hikikomori (ฮิคิโคโมริ – ひきこもり) หมายถึง คนที่ตัดสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนพ้องน้องพี่ หรือพ่อแม่ผู้ปกครอง พร้อมๆ กับการค่อยๆ ถอนตัวเองออกจากสังคม
สาเหตุหลักคือถูกกดดันจากสภาพแวดล้อม อาทิ ถูก Bully รุนแรง หรือประสบสถานการณ์ที่กระทบจิตใจอย่างหนักหน่วง ส่งผลให้เป็นคนปฏิเสธสังคม
จึงมักเผาเวลาแต่ละวันไปกับความโดดเดี่ยว อ่านการ์ตูน เล่นเกม เล่น Net ดู TV นั่งๆ นอนๆ อยู่ในห้องส่วนตัว ไม่สนใจการเรียน ไม่ทำงานทำการ
Jobless หมายถึง คนว่างงานที่อยากทำงาน แต่ยังหางานไม่ได้
ส่วน Freeter หรือที่คนญี่ปุ่นเรียกว่า “ฟรีตะ” หมายถึงคนซึ่งชอบทำงานต่ำกว่าวุฒิที่ตัวเองเรียนจบมา เช่น งานในร้านสะดวกซื้อ งานแจกสินค้าทดลอง และงานในร้านอาหาร
เหตุผลก็คือ Freeter เบื่อการทำงานประจำที่เคร่งเครียด จึงหนีความซ้ำซากจำเจ ลาออกมาทำงานเล็กๆ น้อยๆ แทน
นอกจากนี้ Freeter มักจะเปลี่ยนงานบ่อย และย้ายที่อยู่ไปเรื่อยๆ จนสุดท้ายกลายเป็นคนไม่มีหลักแหล่ง Freeter จึงเป็นกลุ่มคนที่สวนทางกับวัฒนธรรมการทำงานของชาวญี่ปุ่นรุ่นพ่อรุ่นแม่อย่างสิ้นเชิง
เพราะเป็นที่ทราบกันดี ญี่ปุ่นเป็นชนชาติที่ทำงานหนักมาก คนญี่ปุ่นรุ่นเก่านอกจากทำงานหนัก ยังทำงานที่เดิมกันจนเกษียณอายุ ไม่ลาออกจากองค์กรกันง่ายๆ
และในอดีต ส่วนใหญ่ Freeter อาจเป็นกลุ่มนักศึกษาต่างชาติในญี่ปุ่น ที่เรียนไปด้วยหางานทำเล็กๆ น้อยๆ ไปด้วย แต่ปัจจุบัน มีการสำรวจกันว่า มี Freeter ชาวญี่ปุ่นราว 10 ล้านคน ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่น่าตกใจพอสมควร

NEETs ย่อมาจาก Not in Education, Employment or Training (ไม่เรียนหนังสือ, ว่างงาน, ไม่ยอมฝึกฝนทักษะ)
NEETs หมายถึง คนขี้เกียจ ไม่อยากทำงาน ถูกค้นพบครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อต้นทศวรรษที่ 1990
โดยหนึ่งในสาเหตุของการเกิด NEETs เป็นผลมาจากสภาพเศรษฐกิจญี่ปุ่นที่ซบเซาอย่างหนักในยุค 90 ทำให้อัตราว่างงานเพิ่มขึ้นในกลุ่มคนหนุ่มคนสาวเป็นจำนวนมาก
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การที่ระบบการทำงาน หรือ Trend การประกอบอาชีพยุคใหม่ที่ไม่เหมือนเดิม
แน่นอนว่า การเปลี่ยนแปลงนี้ ถือเป็นเรื่องยากสำหรับเด็กจบใหม่หลายคนซึ่งต้องปรับตัวให้เข้ากับกลไกต่างๆ ที่ยังเป็นโครงสร้างแบบเก่า
อีกหนึ่งสาเหตุหลักของการเกิด NEETs ก็คือ คนหนุ่มคนสาวรุ่นใหม่จำนวนมาก มีทัศนคติการทำงานที่แตกต่างออกไปจากคนรุ่นพ่อรุ่นแม่
กล่าวคือ พวกเขาไม่สนใจงานที่ไม่ตรงกับความต้องการ และไม่รู้สึกว่าสถานะ Salaryman หรือ “มนุษย์เงินเดือน” เป็นเส้นทางก้าวหน้าแห่งอาชีพสายเดียวอีกต่อไป
เมื่อผนวกกับวัฒนธรรมของชาวญี่ปุ่น ที่ไม่นิยมเปิดเผยเรื่องของตนเอง หรือขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น จึงเป็นสาเหตุให้เยาวชนคนรุ่นใหม่จำนวนมาก เลือกเดินบนถนนคน NEETs
ส่วน “รับจ้างอยู่เฉยๆ” มีที่มาดังนี้
อยู่มาวันหนึ่ง กระทาชายนาย Shoji Morimoto หนุ่มโตเกียว วัย 38 ได้ออกมาติดป้ายประกาศว่า “ที่นี่มีนาย Shoji Morimoto ให้เช่า”
อัตราค่าบริการ ครั้งละ 10,000 เยน

ก่อนหน้าที่จะมาประกอบอาชีพ “รับจ้างอยู่เฉยๆ” Shoji Morimoto เคยทำงานในสำนักพิมพ์มาก่อน
โดยเขามักถูกเจ้านายบ่นบ่อยๆ ว่า “ทำไมคุณไม่ทำอะไรเลย”
Shoji Morimoto จึงเริ่มสงสัย ว่าจะเป็นเช่นไร หากนำ “สมรรถนะ” ด้าน “การไม่ทำอะไรเลย” มาแปรเป็น “อาชีพ” (อิอิ)
งานที่ Shoji Morimoto รับ ส่วนใหญ่ เน้น “จ้างให้ไปนั่งเฉยๆ” เป็นหลักครับ
Shoji Morimoto บอกว่า อาชีพของเขาคือ “การไปเป็นเพื่อนลูกค้าเฉยๆ แต่ไม่ต้องทำอะไร” นี้ สร้างรายได้ให้เขาเป็นกอบเป็นกำ!
“สัญญาว่าจ้างง่ายๆ ก็คือ ผมให้เช่าตัวเอง งานของผมก็คือ เป็นทุกอย่างที่ลูกค้าอยากให้เป็น และโดยส่วนมากแล้วผมไม่ต้องทำอะไรเลย” Shoji Morimoto กระชุ่น
Shoji Morimoto ใช้ twitter เป็นช่องทางในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ “ที่นี่มีนาย Shoji Morimoto ให้เช่า” ที่มียอดผู้ติดตาม twitter ของเขามากกว่า 250,000 คน
4 ปีที่ผ่านมา มีลูกค้า “ขอเช่านาย Shoji Morimoto” ไปแล้วเกือบ 4,000 ครั้ง โดย 25% เป็นลูกค้าที่กลับมาจ้างซ้ำ และมีลูกค้ารายหนึ่งเหมาทีเดียว 270 ครั้ง!
โดยเฉลี่ยแล้ว Shoji Morimoto รับลูกค้าได้ประมาณ 1-2 คนต่อวัน ซึ่งลดลงในช่วง COVID กลับมาระบาดใหม่ในญี่ปุ่น ซึ่งในสถานการณ์ปกติ เขารับลูกค้าได้วันละ 3-4 คนเลยทีเดียว
อย่างไรก็ดี “การไปเป็นเพื่อนลูกค้าเฉยๆ แต่ไม่ต้องทำอะไร” ตามที่ Shoji Morimoto บอกเมื่อสักครู่ ก็เป็นอะไรที่ไม่ค่อยตรงกับความเป็นจริงสักเท่าไหร่
เพราะ “การไปเป็นเพื่อนลูกค้าเฉยๆ แต่ไม่ต้องทำอะไร” นั้น แท้จริงแล้ว มีตั้งแต่ การไปเป็นเพื่อนลูกค้าเดินชมสวน เล่นไม้กระดกกับลูกค้า หรือไปยืนที่ชานชาลาเพื่อโบกมือลาญาติลูกค้าเพื่อสร้างบรรยากาศการมาส่งขึ้นรถไฟ เป็นต้น (ฮา)
แต่ก็ไม่ใช่ว่า “ใครจ้างอะไรก็ไป” นะครับ
เพราะ Shoji Morimoto เคยปฏิเสธงานลูกค้าหลายรายที่จ้างเขาไปยกตู้เย็น หรือจ้างให้เขาเดินทางไปกัมพูชา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เขาไม่รับงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องเพศโดยเด็ดขาด!

ล่าสุด Shoji Morimoto รับจ้าง “นั่งตรงข้ามกับ Aruna Shida” ที่แต่งชุดส่าหรีไปทานอาหารเย็น
Aruna Shida บอกว่า เหตุผลที่ต้องจ้าง Shoji Morimoto มานั่งจิบชาและทานเค้กด้วยกันนั้น เพราะเธออยากใส่ชุดส่าหรีแบบอินเดียออกมาในที่สาธารณะ
“ฉันรู้สึกกังวล ว่าจะทำให้เพื่อนอับอายขายหน้ากับการแต่งตัว จึงตัดสินใจจ้างคุณ Shoji Morimoto มาเป็นเพื่อนแทน” Aruna Shida กล่าว และว่า
ปกติ ถ้าอยู่กับกลุ่มเพื่อน เธอมักรับหน้าที่ Entertain เพื่อนๆ เพื่อสร้างบรรยากาศสนุกสนาน แต่เมื่อจ้าง Shoji Morimoto มาอยู่ด้วย ทำให้ไม่ต้องเหนื่อยกับการต้องคอย Entertain ใคร Aruna Shida ทิ้งท้าย
ปัจจุบัน ธุรกิจ “เช่ามิตรภาพ” ถือเป็นแหล่งรายได้หลักของ Shoji Morimoto ที่ใช้เลี้ยงดูภรรยาและลูกเล็กๆ
Shoji Morimoto ตั้งคำถามกับสังคมที่ให้คุณค่ากับ “ผลิตภาพ” ที่เย้ยหยันว่า “การไม่ทำอะไร” คือ “ความไร้ประโยชน์”
“ถึงตอนนี้ หลายคนอาจจะคิดว่าการไม่ทำอะไรเลยของผมมีคุณค่าอยู่บ้าง เพราะเห็นประโยชน์ที่เกิดขึ้นกับผู้คนมากมาย” Shoji Morimoto กล่าว และว่า
“การไม่ทำอะไรเลย” เหมือนที่เจ้านายเก่าของผมที่สำนักพิมพ์เคยบ่นนั้น ในตอนนี้ “ถือเป็นสิ่งที่ดี” ที่ไม่ต้องทำอะไรจริงๆ
“ผมคิดว่า คนเราอาจไม่จำเป็นต้องมีประโยชน์ในบางสถานการณ์ตลอดไป” Shoji Morimoto สรุป
แน่นอนว่า เช้านี้ Shoji Morimoto อาจกำลังทำ “งานในฝัน” ของใครหลายคนอยู่
นั่นคือ “การไม่ทำอะไรแต่ได้ค่าจ้าง” 555










