สมัยที่ไปเรียนต่อวิศวกรรมศาสตร์สาขาไฟฟ้า ที่มหาวิทยาลัย Technical University of Berlin TU Berlin. หลังจากที่จบปริญญาตรีวิศวกรรมศาสตร์จากประเทศไทยแล้ว ผมรับรู้ถึงวิธีที่เพื่อนๆ ชาวเยอรมันใช้ความรู้ทางคณิตศาสตร์ในการทำความเข้าใจหลักการทางวิศวกรรม หรือใช้แก้ปัญหาเมื่อต้องใช้ หลักการทางวิศวกรรม ออกแบบอุปกรณ์ต่างๆ เพื่อใช้งานจริง

สิ่งที่เด่นชัดคือเขาจะเริ่มจาก
ทำความเข้าใจกับโจทย์หรือปัญหาที่เกี่ยวข้อง เปลี่ยนจากปัญหาให้กลายเป็น สมการ และ เงื่อนไข
กำหนดแนวทางว่าจะใช้วิธีการใดในการแก้ปัญหานั้น ซึ่งอาจมีได้หลายวิธี เขาจะคิดว่า Methodology ที่ใช้ สอดคล้องกับข้อมูลหรือเงื่อนไขที่ได้หรือไม่
ใช้เครื่องมือช่วยเพื่อให้ ความซับซ้อนของปัญหาลดลงจนหาคำตอบได้ เช่น ใช้วิธีเปลี่ยน Coordination System (เช่น เปลี่ยนจาก Cartesian Coordination เป็น Polar Coordination, เป็น สมการของเวลา เป็น สมการของความถี่ )
สังเกตรูปแบบของตัวแปร ว่ามีรูปแบบ Pattern ที่ซ้ำๆ กัน เป็นอนุกรม ต่างๆ หรือไม่ เพื่อจะเลือกใช้ทฤษฎีทางคณิตศาสตร์ที่เรียนมาในการแก้สมการและแก้ปัญหา
บางครั้งใช้การปรับมุมมอง หรือ Frame of Reference เพื่อลดตัวแปร หรือ Unknown Factor บางเรื่อง
แทบทุกคนจะมีคู่มือ รวบรวม สมการทางคณิตศาสตร์ เพื่อเอาใช้อ้างอิง และค้นมาใช้
ให้ความสำคัญในการวิเคราะห์พฤติกรรมของตัวแปรต้น ตัวแปรตามมากว่ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร มีจุดผกผันอย่างไร แนวทางที่ใช้แก้ปัญหามีขีดจำกัดมีขอบเขตของเงื่อนไขอย่างไร เช่น x ต้องเป็น จำนวนเต็ม หรือ จำนวนบวก หรือ อย่างใด

ในขณะที่เราได้รับการฝึกฝนให้เกิดทักษะการแก้ปัญหาแบบการทำซ้ำๆ ผ่านการตะลุยโจทย์ การทำข้อสอบ ทำให้เร็ว มีเทคนิค Short Cut และหลายเรื่องใช้วิธีจำแนวทางหาคำตอบ ถ้าเห็นโจทย์แบบนั้นเพื่อนๆ ชาวเยอรมันจะใช้วิธีที่ต่างจากเราอย่างมาก ดังที่กล่าวมาแล้ว และใช้เวลากับโจทย์ข้อใดข้อหนึ่งนานกว่าเรามาก เพื่อนๆ ชาวเยอรมันมักชมว่าคนเอเชีย เก่ง ทำแก้ปัญหาได้เร็ว
ผมสงสัยอย่างมากว่า ทำไมแนวทางการคิดจึงต่างกันมาก จึงสืบค้นข้อมูล พบว่า วิธีการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ ที่ผมเห็นจากเพื่อน เป็นระบบการเรียนการสอนระดับมัธยมในโรงเรียนเยอรมัน ซึ่งจะเข้มข้นมาก ถ้าจะเข้าเรียนมหาวิทยาลัย เพราะต้องสอบไล่ Abitur ให้ผ่านเพื่อเอาใบประกาศนียบัตรไปสมัครเรียนมหาวิทยาลัยหรือเอาไปสมัครงานให้ไม่ต้องการเรียนต่อ และเข้าระบบฝึกงานหรือระบบวิชาชีพเลย
เนื่องจากการเรียนในมหาวิทยาลัยในสาขาวิศวกรรมศาสตร์ โดยเฉพาะวิศวกรรมไฟฟ้า จำเป็นต้องใช้ทักษะทางคณิตศาสตร์อย่างมาก ผมจะตั้งใจว่าถ้ามาโอกาสจะขอไปทำความเข้าใจ ขอย้อนไปเรียนคณิตศาสตร์ ในแนวทางของโรงเรียนมัธยมเยอรมันบ้าง แต่ก็ไม่มีเวลาทำเช่นนั้น
จนเวลาผ่านมา 30 ปี ผมมีโอกาสทำงานด้านวิศวกรรม ด้านการเงิน การลงทุน การบริหารสัญญา การจัดการทรัพยากรบุคคล การบริหารโครงการ การจัดการประเด็นสาธารณะ จนไปถึงวางแผนยุทธศาสตร์ ในองค์กรต่าง พบว่าบ่อยครั้ง แนวทางการใช้คณิตศาสตร์ในการแก้ปัญหาของเพื่อนๆชาวเยอรมัน สามารถนำมาใช้ในการทำงานได้เป็นอย่างดี เพราะทำให้มุมประเด็นเป็นระบบ สามารถกำหนดขั้นตอน กำหนดนิยามและเงื่อนไขต่าง ตลอดจนสามารถย่อนประเด็นที่ยากๆ ซับซ้อนๆ ให้เข้าใจง่าย นำมาสื่อสารกับผู้ที่เกี่ยวข้องได้ง่าย

ปัจจุบันเมื่อมี Internet และมีการแชร์ข้อมูลต่างๆ ลงใน Youtube ผมใช้โอกาสนี้ เข้าไปเรียนวิชาคณิตศาสตร์ทั้งในชั้นเรียน ปี 1 ของมหาวิทยาลัย ในหลักสูตรเตรียมสอบไล่มัธยมปลาย หรือ Abitur หรือคณิตศาสตร์สำหรับผู้เรียนวิชาชีพ อาชีวศึกษา โดยพยายามเข้าไปสังเกตวิธีการสอน ที่ทำให้ผู้เรียนใช้วิชาคณิตศาสตร์ต่างจากพวกเรา ซึ่งโชคดีที่หน่วยงานต่างๆ ของเยอรมัน ทั้งภาครัฐและเอกชน ทำหลักสูตรใส่ไว้ใน Youtube โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย และสามารถเลือกเวลาเรียนได้เอง ดูซ้ำๆ ได้ ทำให้สามารถใช้เวลาว่างที่มี ค้นหาสิ่งที่อยากรู้มานานกว่า 30 ปีได้ และตระหนักว่าวิธีการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ในโรงเรียน ของประเทศไทย และประเทศเยอรมันนีนี้ต่างกันอย่างมากครับ

ปริพัตร บูรณสิน : วันที่ 7 ตุลาคม พศ. 2565










