การแข่งขันฟุตบอลโลกปี 2022 เต็มไปด้วยดราม่าและความขัดแย้งตั้งแต่ยังไม่ทันจะเริ่มต้น และกลิ่นของการทุจริตของฟีฟ่าและการละเมิดสิทธิมนุษยชนของกาตาร์ ยังคงอบอวลอยู่ในขณะที่การแข่งขันกำลังดำเนินอยู่ แม้จะเป็นข้อกล่าวหาของบรรดาสื่อตะวันตกที่ไม่มีใครพิสูจน์ได้ และทางกาตาร์ก็ยืนกรานปฏิเสธอย่างแข็งขันว่าข้อมูลเหล่านั้นล้วนเป็นการใส่ร้ายป้ายสีและไม่ใช่ข้อเท็จจริงแต่อย่างใด
เมื่อ 100 ปีก่อน กาตาร์เป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษที่มีประชากรเบาบาง และหลังจากค้นพบน้ำมันในปี 2482 และแหล่งก๊าซธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกในปี 2503 โดยปัจจุบันกาตาร์มีแหล่งก๊าซธรรมชาติใหญ่เป็นอันดับสามของโลก รองจากรัสเซียและอิหร่าน ประเทศตะวันออกกลางแห่งนี้ก็กลายเป็นประเทศที่มั่งคั่งขึ้นมาอย่างไม่น่าเชื่อ
ในช่วงเปลี่ยนศตวรรษ กาตาร์เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการเมืองระดับโลก แต่ความปรารถนาที่จะมีชื่อเสียงและอิทธิพลมากขึ้น รวมถึงอำนาจเงินที่ล้นเหลือได้นำพากาตาร์ไปเฉิดฉายบนเวทีโลกเช่นเดียวกับประเทศเพื่อนบ้านในตะวันออกกลาง ด้วยการเข้าซื้อสโมสร Paris Saint-Germain ของฝรั่งเศส และเปิดตัว beIN Sports ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวครั้งใหญ่ที่สั่นสะเทือนยุโรป แต่หมุดหมายปลายทางสำคัญนั่นก็คือการเป็นเจ้าภาพ “ฟุตบอลโลก”
กาตาร์ได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพในปี 2010 ซึ่งเป็นความสำเร็จที่น่าทึ่ง แต่ก็ก่อให้เกิดข้อกล่าวหาเรื่องการติดสินบนตามมา โดยสมาชิก 18 คนของคณะกรรมการบริหาร 24 คนของฟีฟ่าได้เข้าไปพัวพันหรือถูกสอบสวนเกี่ยวกับกิจกรรมที่ผิดกฎหมาย และชื่อเสียงขององค์กรกีฬาชั้นนำแห่งนี้ได้รับความเสียหายอย่างหนัก รวมถึงปัญหาสิทธิมนุษยชนโดยเฉพาะของบรรดาแรงงานต่างๆ ในกาตาร์ที่ บรรดาสื่อตะวันตกรายงานว่าได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม กระทั่งทำให้เกิดดราม่าและการโต้เถียงที่หนักหน่วงที่สุดในประวัติศาสตร์ฟุตบอลโลก
ทั้งนี้ 85% ของประชากร 3 ล้านคนของกาตาร์เป็นแรงงานต่างชาติ และกลุ่มสิทธิมนุษยชนได้บันทึกการล่วงละเมิดที่รุนแรง โดยเมื่อปีที่แล้ว เดอะการ์เดียน สื่ออังกฤษเปิดเผยว่าคนงานประมาณ 6,500 คนจากเอเชียใต้เสียชีวิตตั้งแต่กาตาร์ได้รับการคัดเลือกเป็นเจ้าภาพฟุตบอลโลก จากการก่อสร้างสนามแข่งขันและโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ อย่างเร่งด่วน แต่ DW สื่อเยอรมนีที่ขึ้นชื่อว่ามีความเที่ยงตรงมากที่สุดสื่อหนึ่งของโลก ได้ชี้ให้เห็นถึงข้อเท็จจริงว่า แม้ว่าตัวเลขเหล่านี้จะถูกนำมาใช้เพื่อสนับสนุนคำกล่าวอ้างนี้หลายครั้งตั้งแต่รายงานเหล่านี้ได้รับการตีพิมพ์ ทั้งแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล และเดอะการ์เดียน ไม่เคยอ้างว่าคนเหล่านี้เสียชีวิตในสถานที่ก่อสร้างสนามกีฬา หรือแม้แต่ในบริบทที่โจ่งแจ้งว่ามาจากการจัดการแข่งขันฟุตบอลโลก 2022 ตัวเลขทั้งสองนี้อ้างอิงถึง แท้จริงแล้วหมายถึงผู้ที่ไม่ใช่ชาวกาตาร์ในหลากหลายเชื้อชาติและหลากหลายอาชีพที่เสียชีวิตในกาตาร์ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา
ที่สำคัญ ตัวเลข 15,021 ราย ที่อ้างโดยองค์การนิรโทษกรรมสากลได้มาจากสถิติทางการของทางการกาตาร์เอง และอ้างอิงถึงจำนวนชาวต่างชาติที่เสียชีวิตในประเทศระหว่างปี 2553-2562 และระหว่างปี 2554-2563 อยู่ที่ 15,799 ราย
ดังนั้น ตัวเลขผู้เสียชีวิตกลมๆ ที่ปรากฏเป็นข่าวไปทั่วโลก 15,000 คน นั้น เป็นความจริง แต่ไม่ใช่สาเหตุจากฟุตบอลโลก 2022 เท่านั้น เพราะเป็นการเสียชีวิตของผู้คนที่ไม่ใช่ชาวกาตาร์จากทุกอาชีพ ขณะที่ทางการกาตาร์ระบุว่ามีแรงงานที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้างสนามแข่งและโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ เสียชีวิตน้อยมาก และทั้งหมดเสียชีวิตจากปัญหาสุขภาพและอุบัติเหตุ ไม่ใช่เพราะถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนแต่อย่างใด
โดยทั้งฟีฟ่าและคณะกรรมการจัดการแข่งขันฟุตบอลโลกของกาตาร์ยืนยันว่ามีผู้เสียชีวิตเพียง 3 ราย ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากการทำงานในสถานที่ก่อสร้างที่เกี่ยวข้องกับฟุตบอลโลก 2022 คำจำกัดความอย่างเป็นทางการของฟีฟ่าและกาตาร์ของคำว่า “การเสียชีวิตจากการทำงาน” หมายถึงการเสียชีวิตในสถานที่ก่อสร้างสนามกีฬาแห่งใหม่ทั้ง 7 แห่ง รวมถึงศูนย์ฝึกอบรมที่กาตาร์สร้างขึ้นในทศวรรษที่ผ่านมา โดยผู้เสียชีวิต 3 ราย รวมถึงชายชาวเนปาล 2 คน ที่สนามกีฬา Al Janoub ใน Al Wakrah และชาวอังกฤษ 1 คนที่สนามกีฬา Khalifa International ใน Al Rayyan
ขณะที่การขยายคำจำกัดความของคำว่า “การเสียชีวิตที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงาน” หมายถึงการเสียชีวิตซึ่งไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับงานก่อสร้างสนามแข่งฟุตบอลโลก 2022 และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยเจ้าหน้าที่รับทราบผู้เสียชีวิตเพิ่มเติมอีก 37 ราย เช่น ชาวอินเดีย 2 คน และชาวอียิปต์ 1 คน ที่เสียชีวิตในอุบัติเหตุจราจรทางบกขณะเดินทางจากที่ทำงานไปยังที่พักเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2562
นอกจากนี้ จากข้อมูลของรัฐบาลกาตาร์ ระบุการเสียชีวิต 1,500 รายต่อปีจากประชากร 2 ล้านกว่าคน เป็นอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ยปกติ และประการแรก ควรระบุว่าตามข้อมูลขององค์การอนามัยโลก อัตราการเสียชีวิตโดยทั่วไปของแรงงานข้ามชาติในกาตาร์นั้นต่ำกว่าในประเทศบ้านเกิดของตน และในความเป็นจริง แม้แต่อัตราการเสียชีวิตในหมู่ชาวกาตาร์ก็ยังสูงกว่าอัตราการเสียชีวิตของแรงงานข้ามชาติในกาตาร์
ไม่เพียงแต่ดราม่าในประเด็นดังกล่าว ยังมีการปั่นกระแสเรื่องแฟนๆ LGBTQ ที่เดินทางมาร่วมชมการแข่งขันฟุตบอลโลก 2022 ที่กาตาร์ ว่าจะถูกลิดรอนสิทธิ์ต่างๆ หรือกระทั่งห้ามเดินทางเข้าประเทศ เพราะพฤติกรรมรักร่วมเพศเป็นสิ่งผิดกฎหมายของประเทศนี้ (กาตาร์มีกฎหมายอาญาหลายฉบับที่ใช้บังคับผู้ที่เป็น LGBTQ โดยเฉพาะชายรักร่วมเพศ การมีเพศสัมพันธ์ระหว่างชายที่เป็นผู้ใหญ่เป็นสิ่งต้องห้ามและมีโทษจำคุกสูงสุด 7 ปี) แต่ทางกาตาร์ก็ยืนยันว่ายินดีต้อนรับ LGBTQ รวมถึงทุกคนบนโลกนี้ แต่แขกบ้านแขกเมืองก็ต้องเคารพกฎหมายและวัฒนธรรมของกาตาร์ด้วยเช่นกัน ซึ่งนั่นก็เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ไม่ยาก
ล่าสุด 7 ทีมจากยุโรปประกาศเมื่อเช้านี้ว่ากัปตันของพวกเขาจะไม่สวมปลอกแขน OneLove สีรุ้งอีกต่อไป หลังจากที่ฟีฟ่ากล่าวว่าผู้เล่นที่สวมปลอกแขนดังกล่าวจะถูกลงโทษ
นอกจากนี้ ยังมีข้อวิพากษ์วิจารณ์อื่นๆ ได้แก่ การห้ามดื่มเบียร์ในสนาม เสรีภาพสื่อ (กาตาร์อยู่ในอันดับที่ 119 จาก 180 ประเทศ) และการสร้างภาระให้กับนักเตะจนเกินไป (การจัดการแข่งขัน 64 เกม ในระยะเวลาเพียง 29 วัน กระทบกระเทือนกลางฤดูกาลของสโมสรยุโรป)
กระนั้น ไม่ว่าดราม่าจะถาโถมเจ้าภาพฟุตบอลโลก 2022 อย่างไร แต่รัฐบาลกาตาร์ได้คาดการณ์ไว้ว่าจีดีพีจะแตะ 216,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 7,827,624 ล้านบาท) ซึ่งเป็นการเติบโตของจีดีพีของกาตาร์ที่ “เร็วที่สุด” ในรอบ 7 ปี และคาดว่าจีดีพีต่อหัวจะพุ่งขึ้นเป็น 80,956 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 2.93 ล้านบาท) ในปีนี้ จากราคาพลังงานที่สูงขึ้น ผลกระทบจากโรคระบาดใหญ่ที่ลดลง ความสัมพันธ์ที่ดีขึ้นกับประเทศเพื่อนบ้านชาติอาหรับด้วยกัน และการแข่งขันฟุตบอลโลกในเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคมนี้ จะเป็นตัวขับเคลื่อนหลักที่จะทำให้จีดีพีของกาตาร์เติบโตดังกล่าว
ที่มา :
- The World Cup of controversy
- Fact check: How many people died for the Qatar World Cup?
- Qatar set to record ‘fastest’ GDP growth in seven years in 2022: FocusEconomics
