ภารกิจในการผลิตและพัฒนาบุคลากรเพื่อตอบสนองความต้องการในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC นับเป็นอีกหนึ่งภารกิจที่ท้าทายไม่น้อยไปกว่าการดึงดูดการลงทุนเข้ามาในพื้นที่ ซึ่งในช่วงเวลาที่ผ่านมา ตั้งแต่ในปี 2562 ได้มีการขับเคลื่อนภารกิจนี้มาโดยตลอด ตั้งแต่มีการจัดตั้ง คณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC HDC เพื่อปฏิวัติการพัฒนาบุคลากร ปรับสร้างการศึกษา และพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือที่จะยกระดับการผลิตบุคลากรตามแนวทาง EEC Model
โดยในเวลานั้น EEC HDC ได้สำรวจประมาณการความต้องการบุคลากรในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายในอีอีซี พบว่ามีความต้องการกำลังคนตามเป้าหมายการลงทุนในภาคอุตสาหกรรมระหว่างปี 2564-2568 ทั้งหมด 568,176 อัตรา
ดังนั้นเพื่อให้การพัฒนากำลังคนมีความแม่นตรงตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรม หยุดความสูญเปล่าทางการศึกษา ลดระยะเวลาในการผลิตบุคลากรตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับการพัฒนากำลังคนที่ สกพอ. เร่งผลักดัน จึงมีการสร้างต้นแบบการจัดการศึกษาระหว่างสถานประกอบกับสถานศึกษาในพื้นที่อีอีซี ที่เรียกว่า EEC Model Type A และ Type B ขึ้น
จากผลสัมฤทธิ์ในการใช้กลไกที่กล่าวมานี้ ขับเคลื่อนการผลิตกำลังคนตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรมนี่เอง ที่นำมาสู่การการวางแนวทางในการผลิตและพัฒนาบุคลากรให้ตรงตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเป้าหมาย ตลอดจนมีทิศทางการดำเนินงานที่ชัดเจน สามารถจัดหา เตรียมความพร้อม ในการพัฒนาบุคลากรให้ได้ตามเป้าหมายที่วางไว้ คณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก จึงได้มีมติให้แต่งตั้ง คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model ขึ้น
โดยคณะอนุกรรมการฯ นี้ มีหน้าที่หลักในการจัดทำแนวทางการพัฒนาบุคลากรระยะเร่งด่วนในอีอีซีเพื่อรองรับความต้องการของอุตสาหกรรมเป้าหมายตามหลักอีอีซีโมเดล พิจารณาโครงการพัฒนาหลักสูตรและการการจัดฝึกอบรมเพื่อสนับสนุนการจัดฝึกอบรมระยะสั้นในอีอีซี พร้อมกันนี้ยังมีบทบาทในการสนับสนุนสถานศึกษาทุกระดับในการจัดทำแผนการศึกษา การฝึกอบรม เพื่อสร้างและพัฒนาบุคลากรเข้าสู่ EEC Model
ทั้งนี้ ตั้งแต่ได้มีมติแต่งตั้ง “คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model” ลงวันที่ 8 ธันวาคม 2566 โดย ประธานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ได้ลงนามในคำสั่งแต่งตั้งแล้ว มาในวันที่ 25 ธันวาคม 2566 ที่ผ่านมา จึงได้มีการจัดการประชุม “คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model” ครั้งที่ 1/2566
และในการประชุมครั้งนี้ได้มี ดร.ณหทัย ทิวไผ่งาม ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธานในที่ประชุม ซึ่งได้เกริ่นก่อนนำเข้าการประชุมในระเบียบวาระที่ 1 ว่า
“คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model ถือเป็นการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการอีกหนึ่งคณะที่ ท่าน ภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรีได้ตั้งขึ้น และในวันนี้เป็นการจัดประชุมครั้งแรก โดยทิศทางในการที่เราจะต้องมีทุนมนุษย์ เพราะมองว่าพื้นที่อีอีซีน่าจะเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมในการที่จะเป็นแซนด์บ็อกซ์ เพื่อนำร่องทิศทางในการที่เราจะลงทุนในการพัฒนาคนในพื้นที่อีอีซี ที่จะทำให้เห็นทิศทางความต้องในแง่ของ Demand driven ว่าความต้องการในพื้นที่เป็นอย่างไร แล้วนำมาวางแผนในการผลิตคน ซึ่งที่ผ่านมาอาจมองแค่ในระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา แต่จริงๆแล้ว เราควรต้องลงไปถึง การศึกษาขั้นพื้นฐานด้วย โดยต้องดูแผนตั้งแต่ในปี 2566-2570 วันนี้เราจึงเชิญหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาระดมสมองกันในเรื่องนี้”
รับรู้แนวคิดการพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก จาก เลขาอีอีซี
หลังจากอัปเดตเรื่องการแต่งตั้ง “คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model” แล้ว ดร.จุฬา สุขมานพ เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) หรือ อีอีซี เป็นผู้กล่าวรายงานถึง “แนวคิดการพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก” โดยย่อว่า
“โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ อีอีซี เป็นโครงการพัฒนาพื้นที่โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อต่อยอดการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ซึ่งเป็นที่รู้จักกันมากว่า 30 ปี หรือที่เรียกว่า อีสเทิร์นซีบอร์ด และโครงการอีอีซี มุ่งเน้นการพัฒนาพื้นที่ 3 จังหวัดในภาคตะวันออก ได้แก่ ระยอง ชลบุรี และฉะเชิงเทรา โดยแผนการพัฒนาอีอีซี เล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาพื้นที่ทั้งทางกายภาพและทางสังคม เพื่อเป็นการยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศ”
“การขับเคลื่อนโครงการอีอีซีที่ผ่านมาตาม แผนภาพรวมเพื่อให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาประเทศและทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ใช้ 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ พรบ.อีอีซีและแผนภาพรวมในการพัฒนา โครงการโครงสร้างพื้นฐานหลักที่สำคัญ การชักจูงการลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมาย การชักจูงการลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมาย และการปรับสร้างวิถีชีวิตแบบใหม่ ให้ความสำคัญกับประชาชนและชุมชนในพื้นที่”
“จากการขับเคลื่อนนี้ ได้เกิดผลลัพธ์เป็นที่น่าพอใจ โดยเป็นการยกระดับการลงทุนในทุกด้านไม่ต่ำกว่า 1.5 ล้านล้านบาท ใน 5 ปีแรก เพื่อให้เกิดฐานเทคโนโลยีใหม่ของประเทศและเกิดการพัฒนาคน ความรู้และเทคโนโลยีให้ก้าวทันโลกอนาคต จากการวาง 6 แนวทางการพัฒนา ซึ่งมีการพัฒนาบุคลากร การศึกษา การวิจัย เทคโนโลยี นวัตกรรม เป็นหนึ่งในหมุดหมายการพัฒนา ซึ่งสามารถพัฒนาบุคลากร ได้ราว 226,200 คน จากเป้าที่วางไว้ 232,150 คน”
ต่อมา เลขาธิการอีอีซี ได้อัปเดตถึงแผนภาพรวมการพัฒนาที่ได้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2566 ที่ผ่านมา ตามแผนภาพรวมเพื่อการพัฒนาพื้นที่อีอีซี (พ.ศ.2566-2570)
“ในแผนภาพรวมเพื่อการพัฒนาพื้นที่อีอีซี (พ.ศ.2566-2570) ได้กำหนดกรอบแนวคิดในการพัฒนาให้สอดคล้องกับ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ Sustainable Development Goals (SDGs) โดยจะครอบคลุมใน 5 มิติ ได้แก่ สังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม สันติภาพ และมุ่งสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับประชาชนทุกกลุ่ม”
“ทั้งนี้ ยังมีการกำหนด กรอบทิศทางการพัฒนาพื้นที่อีอีซีไว้ใน 3 ด้าน โดยเริ่มจาก
Ecosystem คือ การพัฒนาระบบนิเวศรองรับการเติบโตในทุกมิติ ให้เอื้อต่อการพัฒนานวัตกรรม การลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมาย การประกอบธุรกิจ รวมถึงการพัฒนาเมือง ยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนอย่างยั่งยืน
Exclusive กำหนดสิทธิประโยชน์และมาตรการพิเศษในการชักชวนการลงทุนที่มีลักษณะเฉพาะตัวโดยคำนึงถึงประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับจากโครงการการลงทุนนั้นๆ
Collaborative บูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วน ในการทำให้การลงทุนเกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม ชุมชน
แชร์แนวคิดต้นแบบของการพัฒนาบุคลากร EEC Model พร้อมอัปเดตผลการดำเนินงานที่จับต้องได้เป็นรูปธรรม
ดังที่ได้เกริ่นว่า หนึ่งในหกหมุดหมายที่ทางอีอีซีวางไว้เพื่อพัฒนาพื้นที่เป้าหมาย 3 จังหวัด นั้น คือ การพัฒนาบุคลากร การศึกษา การวิจัย เทคโนโลยี นวัตกรรม ซึ่งในช่วงเวลาที่ผ่านมา ได้มีการเดินหน้าปรับสร้างการศึกษายุคใหม่ให้เกิดขึ้นในพื้นที่อีอีซีอย่างเป็นรูปธรรม โดยมุ่งเน้นการจัดการเรียนการสอนในแบบ Demand driven หรือการยึดเอาความต้องการของสถานประกอบการในบุคลากรที่ผลิตได้เป็นหลัก ซึ่งมี EEC HDC ที่ก่อตั้งขึ้น เพื่อเดินหน้าภารกิจนี้ และมี ดร.อภิชาต ทองอยู่ เป็นประธาน EEC HDC และในเวลาต่อมา ได้มีการกำหนด รูปแบบการเรียนการสอน EEC Model ขึ้นเพื่อตอบสนองการผลิตกำลังคนในพื้นที่ EEC
ในโอกาสนี้ ดร.ณิชากร ทองเปลว ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาบุคลากรและการศึกษาหรือ EEC HRD เป็นผู้อธิบายเพิ่มเติมถึง “แนวคิดการพัฒนาบุคลากร EEC Model และผลการดำเนินงาน”
“สำหรับ EEC Model เราได้แบ่งเป็น EEC Model Type A เป็นหลักสูตรระดับปริญญา (Degree) หรือประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช./ปวส.) ที่สถาบันการศึกษาร่วมมือกับผู้ประกอบการในการพัฒนาหลักสูตรและทักษะบุคลากร เรียนฟรี มีงานทำ รายได้สูง เอกชนจ่าย 100 เปอร์เซ็นต์”
“ส่วน EEC Model Type B หมายถึง การจัดหลักสูตรระยะสั้น หรือ Short Course Training เพื่อ Upskill และ Reskill ให้คนทำงานก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีใหม่ รัฐและเอกชนจ่าย 50:50 มีเป้าหมายในการพัฒนาบุคลากรในภาคอุตสาหกรรมเพื่อรองรับเทคโนโลยีใหม่ สร้างทักษะให้คนทำงานในระยะเร่งด่วนด้วยหลักสูตรระยะสั้น เป็น Non-Degree ทั้งนี้ หลักสูตรจะต้องผ่านการรับรองจากคณะทำงานพิจารณา รับรองหลักสูตรฝึกอบรม เพื่อพัฒนาทักษะบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม”
“โดยที่ผ่านมา ได้สร้างผลผลิตรวม ปี 2561-2565 จำนวนทั้งหมด 13,379 คน เป็น EEC Model Type A จำนวน 1,967 คน Type A (ทวิภาคี) จำนวน 11,412 คน ส่วน EEC Model Type B ได้มีการจัดโครงการฝึกอบรมระยะสั้นเพื่อชะลอการว่างงานในอุตสาหกรรมยานยนต์ แล้ว 3,960 คน และมีจำนวนหลักสูตร EEC Model Type B ที่รับรองแล้วถึง 295 หลักสูตร นอกจากนั้น ยังมีการขยายผลการผลิตบุคลากร EEC Model Type B โดยกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน จำนวน 2,890 คน ในปี 2566”
“ทั้งนี้ยังมีการสร้างเครือข่ายเพื่อยกระดับการศึกษา ทั้งหมด 11 ศูนย์เครือข่าย โดยเครือข่ายความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษากับภาคอุตสาหกรรมเพื่อปรับสร้าง Ecosystem ในรูปแบบของศูนย์เชี่ยวชาญอุตสาหกรรมเป้าหมาย จนในปัจจุบันมีศูนย์เครือข่ายพัฒนาบุคลากรและการศึกษาในพื้นที่เขต อีอีซี เพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมเป้าหมายแล้วทั้งหมดถึง 11 ศูนย์ และยังมีการยกระดับทักษะครู นักเรียนระดับประถมศึกษาและอุดมศึกษาจำนวน 3,129 คน โดย NECTEC หรือศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ผ่านงบบูรณาการอีอีซีด้วย”
นอกจากนั้น ดร.ณิชากร ยังแชร์ปัญหาอุปสรรคสำคัญในการดำเนินงานด้านการพัฒนาบุคลากรในรูปแบบ EEC Model ด้วยว่า
“อย่างไรก็ดี ในการผลิตและพัฒนาบุคลากรตามแนวทาง EEC Model พบปัญหาและอุปสรรคในบางเรื่อง เช่น การจัดการเรียนการสอนของสถาบันการศึกษาแบบ Supply push ยึดตัวอาจารย์และทรัพยากรของสถาบันฯเป็นที่ตั้ง ไม่ให้ความสำคัญกับการลดความสูญเสียทางการศึกษา และไม่มีแผนในการพัฒนาบุคลากรในภาพรวมที่เชื่อมโยงการศึกษาทุกระดับในทิศทางเดียวกัน ผู้บริหารสถาบันก็อยู่ในตำแหน่งชั่วคราว ไม่มีความต่อเนื่อง”
“ขณะที่ทางฝั่งสถานประกอบการ ในการสนับสนุนการศึกษา สถานประกอบการต้องลงทุนเวลาและค่าใช้จ่าย ซึ่งต้องยอมรับว่าเป็นภาระที่เพิ่มขึ้นของสถานประกอบการ หรือสถานประกอบการไม่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบการศึกษาเท่าที่ควร ขาดความร่วมมือและสนับสนุนจากสถานประกอบการในการพัฒนาการศึกษา และในอีกด้าน พบว่าสิทธิประโยชน์ ผลประโยชน์ที่ผู้ประกอบการได้รับยังไม่จูงใจมากเพียงพอ”
ระดมสมอง แชร์มุมมองจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อเดินหน้าการดำเนินงาน คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model
เมื่ออัปเดตแนวคิดการพัฒนาบุคลากร EEC Model และผลการดำเนินงานเสร็จแล้ว ในที่ประชุมได้แชร์มุมมอง ความคิดเห็นที่น่าสนใจในหลากหลายประเด็น เริ่มจาก ปรัชญา สมะลาภา รองประธานสภาหอการค้าไทยและประธานหอการค้าภาคตะวันออก ที่ชี้ว่า
“จากที่ได้รับฟังการดำเนินงานของ EEC model มา มองว่ายังขาดเรื่องการให้ความสำคัญกับการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยเมื่อตอนก่อตั้ง อีอีซี ใหม่ๆ เราได้พูดคุยกันถึงประเด็นปัญหานี้กันมาตั้งแต่ต้น และมีการผลักดันร่วมกับ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) โดยเป็น พรบ. อีกฉบับหนึ่งที่ต่อท้าย อีอีซี เป็น พรบ.พื้นที่นวัตกรรมทางการศึกษา ซึ่ง พรบ. นี้ออกมาเมื่อปี 2562 และมีอายุใช้ประมาณ 1 ปี จะเน้นเรื่องการให้อำนาจคณะกรรมการในการที่จะทำแซนด์บ็อกซ์ ในพื้นที่อีอีซี”
“และถ้าถามว่าทำไมต้องพูดถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพราะเมื่อเราไปดูในการพัฒนาปลายทางในเส้นทางของมหาวิทยาลัยหรือทางอาชีวศึกษา พบว่าการจะพัฒนาบุคลากรให้ได้ตามเป้าหมายที่วางไว้ต้องอาศัยวัตถุดิบคุณภาพที่มาจากการศึกษาขั้นพื้นฐานด้วย ซึ่งจากการสร้างต้นแบบการพัฒนาบุคลากรในการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ จ.ระยอง ใน 88 โรงเรียน เราก็ได้ข้อชี้แนะในหลากหลายจุด อย่าวเร่องข้อจำกัดหรืออุปสรรคที่ทาง สำนักงานอีอีซี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของ KPI ของครู ที่ยังคงใช้ KPI เดิม ในขณะที่เรากำลังขับเคลื่อนไปสู่การพัฒนาการศึกษาในทิศทางใหม่ เมื่อเป็นเช่นนี้ ก็ไม่สามารถจะทำต่อได้”
“หรือว่าในเรื่องของความก้าวหน้าในการผลิตบุคลากรในปัจจุบันก็ยังไม่ได้มีการปรับปรุง ดังนั้น การพัฒนาในภาคการศึกษาจึงควรทำตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำเลย โดยใน พรบ.พื้นที่นวัตกรรมฯ มีคณะกรรมการขับเคลื่อนเหมือนของอีอีซี และมีนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ดังนั้น ถ้าเป็นไปได้ ในเมื่อตอนนี้ ท่านภูมิธรรมฯ ได้รับมอบหมายให้เป็นประธานคณะกรรมนโยบายอีอีซี ก็อยากให้มีการมอบหมายให้ ท่านภูมิธรรมมาดูในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ พื้นที่นวัตกรรมฯ ด้วย”
“และต่อจากนี้ ประเด็นที่ต้องการการลงมือทำ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับประเด็นในเชิงนโยบายทั้งสิ้น ยกตัวอย่าง ถ้าเราจะพัฒนาเด็ก ก็ต้องพัฒนาครูก่อน แต่การจะพัฒนาครู ก็ต้องเก็บ KPI ครูก่อน โดยความก้าวหน้าของครูก็ไปอยู่บน KPI ใหม่ และควรต้องมีการตั้งอนุกรรมการฯ ขึ้นเพื่อมาดูแลเฉพาะพื้นที่ทดลองตรงนี้เท่านั้น เป็นต้น และเชื่อมั่นว่าถ้าเราปรับในประเด็นเหล่านี้ได้ ก็จะช่วยขับเคลื่อนงานด้านการพัฒนาทุนมนุษย์ในอีอีซีได้แน่นอน และยังเป็นต้นแบบการพัฒนาในภูมิภาคอื่นๆ ของประเทศไทยได้ด้วย”
ส่วนผู้แทนเลขาธิการสำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้กล่าวเสริมว่า “ที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2561 เราได้วางแผนพัฒนาโรงเรียนมัธยมศึกษาในพื้นที่ 3 จังหวัดอีอีซี โดยวางอยู่บนหลักความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายในพื้นที่อีอีซี โดยมุ่งเน้นการสร้างเสริมทักษะด้านภาษา เทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ AI ซึ่งจะใช้วิธีการพัฒนาครูก่อน เพื่อให้ครูมีความพร้อมในการถ่ายทอดความรู้ใหม่ๆให้เด็ก ที่ผ่านมา ก็มีการจัดแคมป์เรียนรู้ด้านการแพทย์ โดยร่วมมือกับทาง สวทช. ด้วย”
โดยในประเด็นนี้ คุณปรัชญา ได้กล่าวเสริมว่า จากการสร้างต้นแบบโรงเรียนที่มีการพัฒนาด้านการศึกษาขั้นพื้นฐานด้วยการศึกษายุคใหม่ใน จ.ระยอง ทั้งหมด 88 โรงเรียน ก็จะมีการคัดเลือกโรงเรียนที่เป็นตัวแทนของ โรงเรียนขนาดใหญ่-กลาง-เล็ก ที่มีการบริหารจัดการที่ดีมาเป็นต้นแบบ ที่พร้อมขยายผลไปสู่โรงเรียนต่างๆในจังหวัดอื่น
ทั้งนี้ในประเด็นนี้ ดร.ณหทัย ได้ขอให้ในการประชุมครั้งหน้า มีการเชิญผู้แทนของทาง ทีดีอาร์ไอ และผู้แทนจากโรงเรียนต้นแบบมาร่วมแชร์มุมมองความคิดเห็นเพื่อต่อยอดสู่การนำไปปรับใช้เดินหน้าและขับเคลื่อนการทำงานของ คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model ต่อไป โดยมอบหมายให้ทางคุณปรัชญาช่วยดำเนินการประสานงานติดต่อผู้แทนของทั้ง 2 หน่วยงาน
ต่อมา วันเพ็ญ บุรีสูงเนิน ผู้แทนปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ได้กล่าวว่า
“ที่ผ่านมา ปฏิบัติหน้าที่เป็นศึกษาธิการภาค 8 ดูแลเขตอีอีซีโดยเฉพาะ รวมไปถึงจังหวัดทางภาคตะวันออกด้วย ซึ่งตอนนี้พื้นที่นวัตกรรม ในส่วนของ ภาค 8 และภาค 9 มี 4 จังหวัดเท่านั้น คือ ตราด สระแก้ว จันทบุรี และระยอง และในส่วนของการพัฒนาด้านการผลิตกำลังคน ดิฉันเห็นด้วยกับคุณปรัชญา ที่เราเห็นชัดเจนแล้วถึงผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นในการพัฒนาบุคลากรภาคอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา ทว่า ในภาคการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งก็เป็นเมล็ดพันธุ์ที่จะเติบโตต่อไปสู่ภาคอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา ยังไม่ได้มีการดำเนินการเท่าที่ควรโดยเฉพาะการขยายผลจาก 88 โรงเรียนในจังหวัดระยอง อยากให้เป็นจุดเริ่มต้นที่ปูพรมไปในทุกภาคส่วน อย่างเท่าเทียม ทั่วถึง และเสมอภาค ตามนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ”
ทั้งนี้ ดร.ณหทัย ยังแจ้งให้ที่ประชุมทราบด้วยว่า ในวันที่ 15 มกราคม 2567 จะมีการเข้าพบ พลตำรวจเอกเพิ่มพูน ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อหารือในประเด็นบูรณาการการศึกษาในระดับพื้นที่อีอีซี ทั้ง สพฐ. และ อาชีวะ ด้วย
ด้าน สง่า แต่เชื้อสาย ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ได้กล่าวเพิ่มเติมว่า “ที่ผ่านมา เราพบว่า จำนวนการจัดการศึกษาในรูปแบบ EEC Model Type A แบบทวิภาคี ยังมีน้อยอยู่ในพื้นที่อีอีซี ตรงนี้มองว่า อาจเป็นเพราะเงื่อนไขด้านค่าใช้จ่าย ที่ทางสถานประกอบบการต้องเป็นผู้ออกทุนการศึกษาให้นักศึกษา 100 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้น ภารกิจในการเพิ่มจำนวนการจัดการศึกษาในรูปแบบนี้ให้มากขึ้น ในวิทยาลัยอาชีวศึกษาในพื้นที่อีอีซีทั้งหมด 20 วิทยาลัย”
มาถึงตอนนี้ ดร.จุฬา เลขาธิการอีอีซี ได้แสดงความคิดเห็นว่า “จากการแต่งตั้ง คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model จุดประสงค์ที่เราใช้คำว่า “ทุนมนุษย์” เพื่อขยายนิยามในการพัฒนากำลังคนให้มากไปกว่าแค่ “บุคลากร” ดังนั้น ในการวางรูปแบบการผลิตกำลังคนใน EEC Model ก็จะลงไปถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน ดังนั้น ในปัจจุบัน มองว่าเรากำลังต่อยอดภารกิจด้านนี้ไปในการออกแบบแนวทางการผลิตกำลังคนทุกระดับที่เหมาะสมกับพื้นที่อีอีซี ซึ่งเรากำลัง “สร้าง” มากกว่า กำลัง “ซ่อม” และการสร้างนี้ ต้องเป็นการออกแบบให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายในแต่ละระดับ เพราะแค่การผลิตคนในการศึกษาขั้นพื้นฐาน กับการผลิตคนเพื่อป้อนภาคอุตสาหกรรมก็ไม่เหมือนกัน ดังนั้น จากนี้ไป เชื่อว่า จากความร่วมมือร่วมมือของทุกฝ่าย เราจะสามารถ “สร้าง” และ “ต่อยอด” ให้ EEC Model เป็นรูปแบบการผลิตคนที่ตอบโจทย์ความต้องการทั้งในพื้นที่และประเทศชาติได้แน่นอน”
เจาะแผนการดำเนินงาน ของ คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model
“จุดประสงค์ที่ตั้งชื่อ “คณะอนุกรรมการการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model” ก็เพื่อสื่อสารว่า ต่อจากนี้ไปเราจะเดินหน้าไปสู่การผลิตและพัฒนาคนที่ลึกมากขึ้น ไปถึงก่อนที่จะเป็นขั้นตอนของการที่ คน จะเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมด้วยซ้ำ” ดร.จุฬา เลขาธิการอีอีซี เน้นย้ำ เพื่อให้เห็นถึงความสำคัญของการจัดตั้งคณะอนุกรรมการฯ นี้อีกครั้ง พร้อมกล่าวต่อถึงระเบียบวาระการประชุมที่ 3 ว่า
“โดยวัตถุประสงค์จะมีแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ การเตรียมความพร้อม คน ที่ยังไม่ได้เข้าสู่ภาคอุตสาหกรรม กับ คน ที่ทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมแล้ว โดยต้องพัฒนาทักษะที่จำเป็นให้ตอบโจทย์ความต้องการของ อุตสาหกรรม 4.0 ให้ได้ ซึ่งถ้าโฟกัสไปในข้อ 2 ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับอำนาจหน้าที่ เรื่องที่ท้าทายและยากที่สุดที่เราต้องมาระดมสมอง หารือ หาแนวทางกัน คือ การจัดทำแนวทางในการพัฒนาบุคลากรระยะเร่งด่วนในเขตอีอีซีเพื่อรองรับความต้องการและเป้าหมายของภาคอุตสาหกรรมตามหลัก EEC Model ในวาระนี้จึงตั้งใจเสนอวิธีการตามอำนาจหน้าที่ในแต่ละข้อ โดยแยกกิจกรรมและหน้าที่ออกมาเพื่อให้ทางที่ประชุมได้เห็นและช่วยกันแสดงความเห็นต่อไป”
โดยต่อมา ดร.ณิชากร ได้อธิบายเพิ่มเติมในแต่ละข้อของแผนการดำเนินงานของ คณะอนุกรรมการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่ EEC Model
ด้าน นภสร สุกใส ผู้แทนจากกระทรวงแรงงาน ได้เน้นย้ำถึงสถานการณ์การหางานในพื้นที่อีอีซี ในบริบทจากข้อมูลของกรมการจัดหางานว่า “ทางกระทรวงแรงงาน ก็มีความพยายามที่จะหาความต้องการแรงงาน และมีการสำรวจความต้องการแรงงานผ่านรูปแบบที่หลากหลาย โดยเฉพาะในเขตพื้นที่อีอีซี ที่เรามีการทำสำรวจความต้องการแรงงานในพื้นที่ออกมาเฉพาะ ซึ่งก็ได้ข้อมูลแต่ที่เป็นอุตสาหกรรมดั้งเดิมในพื้นที่อีอีซี ไม่ใช่อุตสาหกรรมเป้าหมายที่เป็น High Technology ที่เรากำลังส่งเสริมให้เกิดการลงทุน ดังนั้นเราจึงได้แค่ความต้องการที่มาหาตำแหน่งงานว่างจากกรมการจัดหางาน ซึ่งเป็นแรงงานในอีกระดับหนึ่ง ส่วนแรงงานทักษะสูงก็จะไปหางานในอีกแพลตฟอร์มหนึ่ง จึงต้องยอมรับว่าข้อมูลที่มีไม่สามารถนำไปวิเคราะห์เพื่อหาความต้องการงานในพื้นที่ได้อย่างครอบคลุม”
“อย่างไรก็ดี กรมการจัดหางาน ก็มีการทำ MOU ร่วมกับบริษัทจัดหางานชั้นนำของประเทศ น่าจะประมาณ 5-10 บริษัท เช่นถ้ามีคนมาสมัครงานผ่านแพลตฟอร์มไทยมีงานทำของกรมการจัดหางานและมีคุณสมบัติใกล้เคียง ข้อมูลของผู้สมัครก็จะถูกส่งไปยังบริษัทเอกชนที่ต้องการคนในลักษณะนี้ต่อไป ซึ่งถ้าคนนี้ได้งานทำ ข้อมูลก็จะไปเก็บเป็นสถิติในกรมการจัดหางาน และเป็นหนึ่งในอีกช่องทางของคนที่จะเข้าไปสมัครงานในพื้นที่ได้”
“ดังนั้น ต้องเรียนตามตรงว่า ถ้าอ้างอิงจากข้อมูลของทางภาครัฐในตอนนี้ ก็ยากที่จะมาวิเคราะห์ดีมานด์ที่แท้จริงได้ แต่ในการประชุมต่อไป ทางกระทรวงแรงงานก็จะมีข้อมูลมาแชร์เพื่อนำสู่การพัฒนาและความร่วมมือกันเพื่อลดช่องว่างของปัญหาที่กล่าวมานี้ลงได้ต่อไป”
อย่างไรก็ดี ดร.ณหทัย ได้ให้ความเห็นว่า ข้อมูลจากกรมการจัดหางาน และ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ก็ยังจำเป็นและเป็นประโยชน์ และถ้าสามารถนำไปเชื่อมกับ สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ ได้ ก็จะทำให้เราได้ข้อมูลปฐมภูมิที่ดีพอสมควร จากนั้น มีการหยิบยกเอาประเด็นเรื่องการขยายความร่วมมือ และขยายการนำ EEC Model Type A และ Type B ไปใช้ในสถาบันการศึกษานอกพื้นที่อีอีซีให้มากขึ้น ซึ่งในส่วนนี้จะมีการประสานกับทาง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ต่อไปในการประชุมครั้งหน้าที่จะมีการประชุมกับ รมว.กระทรงศึกษาธิการในวันที่ 15 มกราคม 2567 ที่จะมีการบูรณาการความร่วมมือทั้งในส่วนของ การศึกษาขั้นพื้นฐาน อาชีวศึกษา
นอกจากนั้น ผู้แทนกระทรวงแรงงาน ได้เสนอว่า เราควรมีการสร้าง skillset ในทุกระดับ ทั้งในการศึกษาขั้นพื้นฐาน อาชีวศึกษา อุดมศึกษา มาถึงคนที่ทำงานในภาคอุตสาหกรรม ว่าต้องมี Skillset ที่อุตสาหกรรมเป้าหมายและบริการแห่งอนาคตต้องการ ซึ่งตรงนี้เป็นภารกิจของ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน และสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ ที่ต้องร่วมมือกันเติมเต็ม Skill gap ของคน ที่อาจต้องใช้เวลา แต่ควรมีการริเริ่มทำแล้วอย่างจริงจัง
ขณะที่ ในการจัดทำหลักสูตรที่ตอบสนองเทรนด์อุตสาหกรรมสมัยใหม่ ก็ต้องมีการดำเนินการ โดยที่ประชุมแนะนำให้มีการตั้งคณะทำงานเพื่อทำในเรื่องหลักสูตรโดยเฉพาะ ซึ่งทางเลขาธิการอีอีซี มองว่า ต้องมีการรวบรวมดีมานด์ให้ชัด เพื่อทำการออกแบบหลักสูตรที่เหมาะสม และสามารถผลิตคนตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรมได้อย่างตรงจุด
ด้าน ผู้แทนจากสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ ที่มองว่า “ถ้าเราสามารถทำเรื่องการพัฒนากำลังคนในอีอีซี จนสามารถเป็นแซนด์บ็อกซ์ ได้ นับเป็นเรื่องดีที่จะสามารถนำสู่การขยายผลไปทั่วประเทศได้ และปัญหาที่ตอนนี้สังคมไทยกำลังเผชิญหน้า คือ การประกอบอาชีพหรือทำงานในตำแหน่งงานต่างๆ ก็ไม่มีบอกชัดเจนว่าจะต้องเรียนในหลักสูตรอะไร ซึ่งนี่เป็นช่องว่างที่ทำให้เกิดปัญหาชัดเจน ยิ่งในตอนนี้เกิดตำแหน่งงานใหม่ๆขึ้นมากมาย มีความแตกต่างจากตำแหน่งงานเดิมที่ทางกระทรวงแรงงานได้ทำไว้ 30-40 เปอร์เซ็นต์ แล้ว ซึ่งหลักสูตรการศึกษายังไม่ได้มีการปรับให้รองรับสมรรถนะที่จำเป็นสำหรับอาชีพหรือตำแหน่งงานใหม่นั้น”
“แต่ที่ผ่านมา ทาง สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพมีการเชื่อมโยงหลักสูตร อย่างตอนนี้ในสถาบันอาชีวศึกษา มีการเชื่อมโยงหลักสูตรกว่า 102 หลักสูตร ซึ่งจะบอกว่าหลักสูตรนั้นตรงกับสมรรถนะใด และข้อมูลนี้จะถูกนำไปใส่ในแพลตฟอร์มที่เราทำ จึงนำสู่การเชื่อมโยงกันได้ และในปัจจุบัน มีการให้ประกาศนียบัตรแยกเป็น 2 ส่วน คือการรับรองคุณวุฒิ และการรับรองสมรรถนะเฉพาะเรื่อง ที่ผู้เรียนสามารถรวบรวมเพื่อมาขอรับรองคุณวุฒิได้ในภายหลัง เพราะฉะนั้นจึงมีการเก็บเครดิตในแพลตฟอร์มของสถาบันฯ ตรงนี้จึงตอบโจทย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตได้”
ถัดมาในวาระที่ 3.2 ในการแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของ คณะอนุกรรมการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่อีอีซีโมเดล ที่มีการแต่งตั้ง คณะทำงานอีก 2 คณะ คือ คณะทำงานจัดทำฐานข้อมูลกลางและธนาคารหน่วยกิต ละ คณะทำงานเร่งรัดการดำเนินงานคณะอนุกรรมการบริหารทุนมนุษย์เพื่อเข้าสู่อีอีซีโมเดล ดร.ณหทัย ได้กล่าวว่า
“ทั้ง 2 ชุดนี้ จะมี ดร.อภิชาต ทองอยู่ เป็นรองประธานฯ เพราะท่านเป็นประธานก่อตั้ง EEC HDC และจากการที่ได้ลงพื้นที่ไปเยี่ยมชมสถาบันการศึกษาในพื้นที่อีอีซี ก็เล็งเห็นว่า ท่านเป็นผู้ประสานได้กับทุกสถาบันการศึกษา และในวาระการประชุมหน้า ก็จะมี สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ มีผู้แทนจากกระทรวง อว. และทางอนุกรรมการท่านอื่นเข้าร่วม ต่อไป”
ตามติดความก้าวหน้าในการพัฒนาการศึกษายุคใหม่
ถอดบทเรียนการปรับสร้างการศึกษา เพื่อต่อยอดความร่วมมือสู่การสร้างความก้าวหน้าใหม่ด้วย EEC Model
EEC HRD กับโมเดลทรงพลัง ปลุกกระแสปั้น บุคลากรทักษะสูง ตอบสนองการพัฒนาประเทศ
