Green Economy เชยแล้ว! ยุคนี้ต้อง “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน”

“ธนาคารโลก” หรือ World Bank ถือเป็นผู้เปิดประเด็น “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” หรือ Blue Economy ซึ่งจะมาแทนที่ Green Economy หรือ “เศรษฐกิจสีเขียว”

โดยที่ผ่านมา หลายคนมักมองว่า ท้องทะเลและมหาสมุทร เป็นทรัพยากรที่ไร้ขีดจำกัด และเป็นที่เก็บของเสียโดยไม่มีค่าใช้จ่าย
ซึ่ง “ธนาคารโลก” ได้ออกมาเตือนว่า ท้องทะเลและมหาสมุทร ยังห่างไกลจากคำว่า “ความไร้ขีดจำกัด” เป็นอย่างมาก และโลกเราได้เริ่มเห็นผลกระทบที่เกิดขึ้นกับท้องทะเลและมหาสมุทรมากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ไม่ว่าจะเป็น แนวโน้มทางเศรษฐกิจในปัจจุบันจะทำให้ทรัพยากรในมหาสมุทรเสื่อมโทรมลงอย่างรวดเร็ว การขาดแรงงานใน “เขตเศรษฐกิจสีน้ำเงิน” การประมงและการใช้ทรัพยากรทางทะเลอย่างไม่ยังยืน ผลกระทบกระทบจาก Climate Change
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การดูแลทรัพยากรทางทะเลและระบบนิเวศมหาสมุทรที่ยังไม่ดีพอ “ธนาคารโลก” เตือนไว้ว่า ความไร้ประสิทธิภาพในการกำกับดูแลของสถาบันต่างๆ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ความต้องการทรัพยากรที่มากขึ้น ได้นำไปสู่ความเสียหายของระบบนิเวศน์ทางน้ำที่มากขึ้น

ดังนั้น การเกิดขึ้นของ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” จึงเป็นเรื่องที่จำเป็นเป็นอย่างมาก
เพราะ การบริหารจัดการ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และยั่งยืน ด้วยวิธีคิดแบบใหม่ที่เป็นระบบ มาพร้อมกับความเข้าใจ และความร่วมมือระดับนานาชาติ
นอกจากนี้ บริบทของ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ยังแตกต่างจาก “เศรษฐกิจดั้งเดิม” โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “เศรษฐกิจสีเขียว” อย่างมีนัยสำคัญ
ปัจจุบัน “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” หรือ Blue Economy เป็นหนึ่งในทฤษฎีที่นักเศรษฐศาสตร์ระดับโลกให้ความสนใจเป็นอย่างมาก
ทั้งนี้เนื่องเพราะ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ ตำแหน่งงาน และพัฒนาความเป็นอยู่ของผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกไปพร้อมๆ กับการอนุรักษ์ระบบนิเวศทางทะเลได้
สาเหตุหลักก็คือ ในหลายทศวรรษที่ผ่านมา การใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเลเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ ทำให้เกิดความสูญเสียทางสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก ทั้งในแง่ของการนำมาใช้โดยตรง ไม่ว่าจะเป็น การทำประมง หรือการขุดค้นพลังงานฟอสซิล

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การใช้ประโยชน์โดยอ้อม อาทิ การท่องเที่ยว ท่าเรือ การขนส่งทางเรือ การดูดซับคอร์บอนไดออกไซด์ ฯลฯ
ซึ่งทุกวันนี้ ความสนใจเรื่องการใช้ทรัพยากรทางทะเลในฐานะพื้นที่ใหม่ของการพัฒนาเศรษฐกิจ หรือ New Economic Frontier มีธงนำสำคัญคือ แนวความคิดเกี่ยวกับ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน”
โดย “ธนาคารโลก” ได้ให้คำนิยามของ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” เอาไว้ว่า “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” คือการใช้ทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน เพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ รวมไปถึง การพัฒนาอาชีพ และความเป็นอยู่ของผู้คน ไปพร้อมๆ กับการอนุรักษ์ระบบนิเวศทางทะเล
“องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา” หรือ The Organization for Economic Co-operation and Development: OECD ได้ประเมินว่า ณ ปัจจุบัน “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” มีมูลค่า 1.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ครอบคลุมการจ้างงานกว่า 31 ล้านตำแหน่ง
โดยภายในปี ค.ศ. 2030 OECD คาดว่า มูลค่า “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” จะเพิ่มขึ้น 2 เท่า หรือคิดเป็นมูลค่ากว่า 3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และจ้างงานเพิ่มขึ้นอีกราว 10 ล้านตำแหน่ง

ขณะที่ “สหภาพยุโรป” หรือ EU (European Union) ได้ให้ความหมายของคำว่า “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ว่าเป็น กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับมหาสมุทร ท้องทะเล และชายฝั่ง ที่ครอบคลุมไปยังกิจกรรมทางเศรษฐกิจหลายชนิด
แบ่งออกเป็น
1. อุตสาหกรรมสีน้ำเงินที่มีรากฐานมั่นคงแล้ว หรือ Established Sectors
ประกอบด้วย การท่องเที่ยวชายฝั่ง การประมง การขนส่งทางทะเล การเพาะเลี้ยงพืชและสัตว์ในน้ำ การต่อเรือ การจัดการขยะในทะเล การสกัดน้ำมัน และแก๊สธรรมชาติในทะเล เป็นต้น
2. อุตสาหกรรมสีน้ำเงินเกิดใหม่ หรือ Emerging Sectors
ประกอบด้วย เทคโนโลยีผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล การผลิตพลังงานลมนอกชายฝั่ง เทคโนโลยีพลังงานจากมหาสมุทร พลังงานคลื่น และน้ำขึ้น-น้ำลง เป็นต้น
ทั้งนี้ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ของสมาชิก EU 27 ประเทศอยู่ในภาวะ “แข็งแกร่งมาก” โดยในปี ค.ศ. 2018 มีเม็ดเงินหมุนเวียนใน “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ของ EU มากถึง 750,000 ล้านยูโร เพิ่มจากปี ค.ศ. 2009 ถึง 12%
ในด้านการจ้างงานใน “เขตเศรษฐกิจสีน้ำเงิน” อยู่ที่ 5 ล้านตำแหน่ง ในปี ค.ศ. 2018 เพิ่มขึ้น 12% ในจำนวนนี้ เป็นการเพิ่มขึ้นของตำแหน่งงานในภาคการท่องเที่ยวชายฝั่งเป็นหลัก รองลงมาคือ อุตสาหกรรมทรัพยการพืชและสัตว์ในทะเล และธุรกิจต่างๆ รอบท่าเรือ

กล่าวโดยสรุป เม็ดเงินที่หมุนเวียนใน “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” มีการลงทุนทั้งทางตรงและอ้อมมากถึง 350 ล้านยูโร อาทิ เทคโนโลยีผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล ที่ดึดดูดการลงทุนได้แล้วกว่า 520 ล้านยูโร ระหว่างปี ค.ศ. 2019 ปี ค.ศ. 2024
ด้านงบประมาณด้านการวิจัยและพัฒนา หรือ R&D (Research and Development) สูงถึง 420 ล้านยูโร
ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ของ EU กำลังอยู่ในช่วงขาขึ้นอย่างเต็มที่
สำหรับมาตรการสนับสนุน เพื่อปกป้อง “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ของ EU นั้น “คณะกรรมาธิการยุโรป” ได้ออกมาตรการปกป้อง “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” อย่างแข็งขัน
ก่อนหน้านี้ “คณะกรรมาธิการยุโรป” ได้ตั้งกองทุน European Fund for Strategic Investments หรือ EFSI ที่ลงทุนไปกว่า 1,400 ล้านยูโร ในโครงการพลังงานลมนอกชายฝั่ง และเสนอการสนับสนุนในภาคส่วนอื่นๆ ของ “เศรษฐกิจสีน้ำเงิน” ไม่ว่าจะเป็น โครงการพัฒนาท่าเรือ และโครงการขนส่งสะอาด
“สมาคมเครือจักรภพ” หรือ The Commonwealth ระบุว่า เศรษฐกิจมหาสมุทรทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 1.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี เนื่องจาก 80% ของการค้าทั่วโลก ถูกขนส่งทางทะเล โดยมีผู้ทำอาชีพที่เกี่ยวกับอุตสาหกรรมประมงมากกว่า 350 ล้านตำแหน่งทั่วโลก
นอกจากนี้ The Commonwealth ยังคาดการณ์ด้วยว่า ภายในปี ค.ศ. 2025 นั้น 34% ของการผลิตน้ำมันดิบจะมาจากนอกชายฝั่งแทบทั้งหมด