“เเลนด์บริดจ์” ปัดฝุ่นเพื่อเดินหน้าหรือเป็นแค่แผ่นเสียงตกร่อง

เเลนด์บริดจ์ (LandBridge) โครงการก่อสร้างท่าเรือนํ้าลึก 2 ฝั่งทะเล ที่ปักธงมาตั้งแต่ 20 ปีก่อนทำท่าจะเป็นแผ่นเสียงตกร่อง เนื่องจากเจอปัญหาแบบเดิมคือกลุ่มผู้ไม่เห็นด้วยที่มองว่าอาจส่งผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ โดยได้ยื่นหนังสือต่อนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 22 ม.ค. 2567 สะท้อนความเห็นว่า พวกเขาคือกลุ่มที่จะได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากโครงการแลนด์บริดจ์ เนื่องจากในที่สุดแล้วคงไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ในพื้นที่แห่งนี้ได้อีกต่อไป


นอกจากผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตแล้ว นักวิชาการบางส่วนยังมองว่าโครงการไม่คุ้มค่ากับการลงทุนที่ต้องใช้งบประมาณไม่ต่ำกว่า 5 แสนล้านบาท รวมถึงไม่ตอบโจทย์ผู้ประกอบการโลจิสติกส์ แม้โครงการแลนด์บริดจ์จะเป็นการเชื่อมท่าเรือน้ำลึกฝั่งอ่าวไทย ในจังหวัดชุมพร เเละ ท่าเรือนํ้าลึกฝั่งอันดามัน จังหวัดระนอง โดยมีเส้นทางเชื่อมโยงท่าเรือทั้ง 2 เเห่ง ระยะทางประมาณ 90 กิโลเมตร ได้แก่ ทางหลวงพิเศษขนาด 6 ช่องจราจร ทางรถไฟขนาดรางมาตรฐาน 2 ทาง เป็นโครงการที่มีวัตถุประสงค์คล้ายกับ “คลองไทย” ที่ต้องการเชื่อมอ่าวไทยและอันดามัน เพื่อลดระยะเวลาการขนส่งสินค้า โดยผลการศึกษาพบว่า หากโครงการนี้แล้วเสร็จจะลดเวลาการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศที่มีเส้นทางจากจีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น เวียดนาม ผ่านอ่าวไทยไปอันดามัน เข้าสู่เอเชียใต้ ตะวันออกกลาง แอฟริกา และยุโรป ได้ประมาณ 2 วันครึ่ง เมื่อเทียบกับการขนส่งผ่านช่องแคบมะละกา

อย่างไรก็ตาม นักเดินเรือและนักวิชาการหลายคนมองว่า หากต้องใช้เวลาในการยกตู้คอนเทนเนอร์จากเรือขึ้นรถไฟ ขนไปทะเลอีกฝั่ง แล้วยกสินค้าจากรถไฟลงเรือ อาจทำให้ในที่สุดต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงกว่าและใช้เวลานานกว่าการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกาเสียอีก
แต่ในมุมมองของผู้ที่เห็นด้วยกับโครงการนี้กลับมองว่า แลนด์บริดจ์ไม่ใช่แค่การขนสินค้าข้ามฝั่งจากทะเลฝั่งหนึ่งไปอีกฝั่งเท่านั้น แต่สินค้าที่ถูกขนขึ้นจากเรือ ส่วนหนึ่งส่งต่อไปยังประเทศเป้าหมาย อีกส่วนอาจใช้ไทยเป็นฐานกระจายไปยังตลาดต่างๆ ทั่วภูมิภาคได้
ด้านรัฐบาลมองว่า โครงการนี้ไม่เพียงแต่จะเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งและโลจิสติกส์เท่านั้น แต่จะเป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ หรือ Southern Economic Corridor : SEC ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดชุมพร ระนอง สุราษฎร์ธานี และ นครศรีธรรมราช เพื่อพัฒนาเป็นศูนย์กลางของภาคใต้ในการเชื่อมโยงการค้าและโลจิสติกส์กับพื้นที่เศรษฐกิจหลักของประเทศ และภูมิภาคฝั่งทะเลอันดามัน (BIMSTEC) เป็นฐานการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพและการแปรรูปเกษตรมูลค่าสูง ยกระดับคุณภาพมาตรฐานการท่องเที่ยวสู่นานาชาติ เป็นการต่อยอดประโยชน์ที่ไทยตั้งอยู่ใจกลางคาบสมุทรอินโดจีน เป็นจุดยุทธศาสตร์ด้านการขนส่งและการค้าของเอเชีย โดยบูรณาการรูปแบบการขนส่งเชื่อมโยง 2 ท่าเรือให้เชื่อมต่อถึงกันอย่างไร้รอยต่อ ส่งเสริมการขนส่งทางน้ำให้มีความทันสมัย เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ ลดระยะทาง ร่นระยะเวลา ประหยัดค่าใช้จ่ายในการขนส่ง และอาจส่งผลให้เกิดอุตสาหกรรมต่อเนื่องได้อีกด้วย

โดยกระทรวงคมนาคมเล็งเห็นว่า หากโครงการแลนด์บริดจ์แล้วเสร็จ จะช่วยเพิ่มผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ในพื้นที่ภาคใต้จากร้อยละ 2 เป็นร้อยละ 10 เป็นระยะเวลาต่อเนื่องอย่างน้อย 10 ปี สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้เกือบ 5 แสนล้านบาท รวมทั้งจะเกิดโอกาสการจ้างงาน เพิ่มอาชีพใหม่ๆ ในชุมชน เพิ่มรายได้ และพัฒนาคุณภาพชีวิตในทุกพื้นที่
สำหรับกรอบระยะเวลาดำเนินโครงการฯ สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้ศึกษารูปแบบโมเดลพัฒนาการลงทุน (Business Development Model) และจัดทำเอกสารควบคู่กับรายงงานวิเคราะห์ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (EIA) คาดว่าการศึกษาทั้งโครงการฯจะแล้วเสร็จในช่วงปลายปี 2567 จากนั้นจะหาผู้รับจ้างในรูปแบบให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ (PPP) เพื่อเริ่มก่อสร้างโครงการในปี 2568 และเปิดให้บริการได้ในปี 2573
นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวภายหลังได้รับหนังสือจากกลุ่มผู้คัดค้านโครงการแลนด์บริดจ์ ย้ำถึงกรณีที่หลายคนมีข้อสงสัยเรื่องของการศึกษาโครงการว่ามีความครอบคลุมหรือมีอิสระหรือไม่ และดูแลครบทุกมิติหรือไม่เปล่า การดำเนินดังกล่าวไม่ใช่แค่โครงการแลนด์บริดจ์เท่านั้น แต่รวมถึงอุตสาหกรรมที่จะต่อเนื่องในอนาคตด้วย รัฐบาลดำเนินการศึกษาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และการมีส่วนร่วมของภาคประชาคม รับฟังทุกความคิดเห็นและจะนำไปพิจารณาเพื่อประกอบการทำเอกสารศึกษาเพื่อให้ทุกฝ่ายได้มีความกระจ่างในจุดประสงค์ของการทำโครงการ ที่มีเป้าหมายเพื่อความก้าวหน้าของประเทศ

นายกฯยอมรับว่า การริเริ่มโครงการใหญ่ๆ เป็นเรื่องธรรมดาที่จะต้องมีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย รัฐบาลมีหน้าที่ต้องรับฟังความเห็น และชี้แจงประชาชนทั้งในพื้นที่และนอกพื้นที่ ซึ่งในรอบ 20 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยไม่มีโครงการใหญ่ Mega Project เลย เคยมีโครงการขนาดใหญ่ที่สำเร็จและสร้างประโยชน์ให้ประเทศมหาศาล คือสนามบินสุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาประเทศ ทำให้ไทยพัฒนาถึงทุกวันนี้ได้ อย่างไรก็ดี สำหรับข้อกังวลเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม รัฐบาลจะมีการศึกษาถึงผลกระทบในขั้นต้น และต่อไปจะเริ่มศึกษาลงไปในส่วนที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ซึ่งการทำ Mega Project เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องทำการศึกษาอย่างละเอียดในทุกมิติควบคู่กันไป
หากมองในแง่เศรษฐกิจโครงการนี้อาจมีความคุ้มค่าต่อการลงทุน แต่การทำประชาพิจารณ์ประชาชนในพื้นที่และผู้ประกอบการก็ยังกังวลเรื่องผลกระทบต่อธรรมชาติ ที่ต้องทำลายป่าเพื่อสร้างถนนและทางรถไฟ รวมถึงการสร้างท่าเรือที่จะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ วิถีชีวิต และการทำการประมง ขณะที่การลงทุนด้วยเม็ดเงิน 5 แสนล้านบาทรัฐบาลต้องมีคำตอบอย่างชัดเจนว่าจะนำเงินมาจากที่ไหน และคนไทยต้องร่วมรับผิดชอบเงินก้อนนี้อย่างไร กระนั้นก็ตาม เเลนด์บริดจ์เป็นโครงการที่ปักธงมาตั้งแต่ 20 ปีก่อน แต่จนแล้วจนรอดก็ไม่สามารถเดินหน้าก่อสร้างได้สักที ด้วยเหตุผลดังที่กล่าวมา การปัดฝุ่นครั้งนี้จะสัมฤทธิ์ผลได้จริงหรือไม่ หรือจะเป็นแค่แผ่นเสียงตกร่อง ต้องตามดูกันต่อไป