การจัดการเรียนการสอนเพื่อผลิตและพัฒนาบุคลากรตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเป้าหมาย ต้องขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือจากทุกฝ่าย เพื่อให้ผลลัพธ์นี้เกิดขึ้นกับทุกภาคส่วนของการศึกษาทั้งในระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา ด้วยเหตุนี้ ล่าสุด ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค สวทช.) ได้ดำเนินการภายใต้งบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนจากเขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) และเปิดเวทีระดมสมอง พัฒนากำลังคนสู่ภาคอุตสาหกรรม 4.0 และหลักสูตร Industrial IoT และ AI ในอุตสาหกรรม 4.0 สำหรับสถาบันอาชีวศึกษา มุ่งพัฒนาวิทยาลัยต้นแบบ 6 วิทยาลัยและเครือข่าย ในพื้นที่ภาคตะวันออก (EEC) เพื่อพัฒนาเด็กอาชีวะให้ “ทำได้ ทำเป็น” ตอบโจทย์ความต้องการภาค อุตสาหกรรมใน EEC อย่างตรงจุด อุดม ลิ่วลมไพศาล ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยไอโอทีและระบบอัตโนมัติสำหรับงานอุตสาหกรรม เนคเทค สวทช. แชร์ความเป็นมาของ โครงการพัฒนาทักษะด้าน Industrial IoT แบบเข้มข้น สำหรับบุคลากรระดับอาชีวศึกษา และผลลัพธ์ที่จับต้องได้จริง บนเวทีระดมสมอง พัฒนากำลังคนสู่ภาคอุตสาหกรรม 4.0 และหลักสูตร Industrial IoT และ AI ในอุตสาหกรรม 4.0 สำหรับสถาบันอาชีวศึกษา มุ่งพัฒนาวิทยาลัยต้นแบบ 6 วิทยาลัยและเครือข่าย ในพื้นที่ภาคตะวันออก(EEC) อุดม ลิ่วลมไพศาล ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยไอโอทีและระบบอัตโนมัติสำหรับงานอุตสาหกรรม เนคเทค สวทช. ได้ให้ข้อมูลการวางแผนพัฒนากำลังคนของเนคเทค สวทช. โดยศูนย์นวัตกรรมการผลิตยั่งยืน หรือ SMC ว่า “สำหรับการพัฒนากำลังคนของเนคเทค สวทช. โดยศูนย์นวัตกรรมการผลิตยั่งยืน ในโครงการพัฒนาทักษะด้าน Industrial IoT แบบเข้มข้น สำหรับบุคลากรระดับอาชีวศึกษา ซึ่งเป็นความร่วมมือจาก 3 ภาคส่วน ได้แก่ เนคเทค สวทช., วิทยาลัยอาชีวศึกษาที่เข้าร่วมในโครงการฯ และสถานประกอบการที่เกี่ยวข้อง” “โดยก่อนที่มีการจัดอบรมในแต่ละหลักสูตร โครงการฯ จัดสัมมนาระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับเนื้อหาและหลักสูตรในโครงการฯ ร่วมกับสถาบันอาชีวศึกษาในเขตพื้นที่ EEC และสถานประกอบการที่มีความสนใจนำเทคโนโลยีด้าน Internet of Things ไปใช้ โดยวิทยาลัยต่างๆ และสถานประกอบการมีบทบาทในการเสนอแนะแนวทางเกี่ยวกับหลักสูตร”
“เช่น ทักษะเพิ่มเติมที่จำเป็น หรือ การประยุกต์ใช้ที่เหมาะสม ซึ่งทางโครงการฯ ได้ออกแบบหลักสูตร และพัฒนาชุดอุปกรณ์ประกอบการเรียนการสอน เพื่อส่งให้ผู้เรียนได้ใช้ ซึ่งหลักสูตรจะมี 4 หลักสูตร ในแต่ละหลักสูตรจะคู่มือการสอน มีเอกสารและสื่อวิดิโอ พร้อมด้วยอุปกรณ์ประกอบการเรียน ได้แก่ หนึ่ง หลักสูตร IoT Fundamentals สอง หลักสูตร Advance IoT สาม หลักสูตร Basic Industrial IoT และ สี่ หลักสูตร Industrial IoT ” “จากสถิติที่ผ่านมาโครงการฯ มีการจัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่องโดยในปี 2564-2566 มีผู้ให้ความสนใจเข้าร่วมโครงการฯ จำนวนทั้งสิ้น 459 คน ซึ่งผู้เข้าร่วมโครงการฯ จะได้เรียนในหลักสูตร IoT Fundamentals โดยเมื่อจบในแต่ละหลักสูตรจะมีการคัดเลือกทุกครั้ง เมื่อผ่านการอบรมในหลักสูตรสุดท้าย Industrial IoT จะมีการจัดงาน IoT Hackathon เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมขั้นสุดท้ายก่อนส่งนักศึกษาไปฝึกปฏิบัติงาน ให้สามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้จากการเรียนมาประยุกต์ใช้งานจริงในการแข่งขัน” “ทั้งนี้ ในปี 2564 – 2566 มีจำนวนผู้ที่ผ่านการอบรมในทุกหลักสูตรทั้ง 3 ปี จำนวน 114 คน เข้าฝึกปฏิบัติงานในสถานประกอบการทั้งหมด 73 แห่ง โดยส่วนใหญ่แล้วนักศึกษาจะเข้าฝึกปฏิบัติงานในอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ซึ่งจะเป็นอุตสาหกรรมเกี่ยวกับการผลิต เช่น รถยนต์ ชิ้นส่วนยานยนต์ อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องจักร และหม้อแปลง” “เมื่อนักศึกษาฝึกปฏิบัติงานจบตามหลักสูตรของแต่ละวิทยาลัย ทางโครงการฯ จะทำแบบประเมินเพื่อสอบถามไปยังสถานประกอบการถึงโอกาสการรับนักศึกษาเข้าทำงานต่อเมื่อสำเร็จการฝึกปฏิบัติงาน ตั้งแต่ปี 2564 – 2566 มีจำนวนการรับถึง 86 คน จากทั้งหมด 166 คน โดยมีอัตราการเพิ่มอยู่ที่ 20% – 30% ในทุกๆ ปี”
“จากผลสำรวจการมีงานทำของผู้เข้าร่วมโครงการฯ ในปี 2564 – 2565 นั้น ผลสำเร็จผู้ที่เข้าร่วมจนจบโครงการฯ 67 คน ผู้ที่มีงานทำแล้ว 58 คน โดยส่วนใหญ่แล้วจะเป็นอุตสาหกรรมขนาดกลาง และอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ร่วมกันแล้วอยู่ที่ 81.04% ซึ่งจะเป็นอุสาหกรรมเกี่ยวกับ อุตสาหกรรมยานยนต์, อุตสาหกรรมพลาสติก และอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์” “สำหรับโครงการฯ ในปี 2567 ถือเป็นการต่อยอดจากโครงการฯ ปี 2564 – 2566 เพื่อที่จะมุ่งพัฒนาวิทยาลัยต้นแบบที่มีความพร้อมทางด้านกำลังคน (ครู) เทคโนโลยี (อุปกรณ์) องค์ความรู้ (เครื่องมือ สื่อการสอน) ความพร้อมในการถ่ายทอดองค์ความรู้ในด้านเทคโนโลยี Internet of Things, Industrial IoT และ AI โดยนำผลผลิตที่ได้มาในปี 2564 – 2566 นั้นคือ หลักสูตรที่สามารถสร้างบุคลากรด้าน Industrial IoT ได้แก่ หลักสูตร Internet of Things และ Industrial IoT มาประยุกต์เป็นหลักสูตรในปัจจุบันที่มีสอนในวิทยาลัย” “โดยมีการวางเป้าหมายเป็น 6 สาขาวิชา ได้แก่ ช่างไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ เมคคาทรอนิกส์ เทคนิคคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งเป็นสาขาวิชาที่มีความเกี่ยวข้องกับหลักสูตรดังกล่าว อีกทั้งยังได้เพิ่มความเข้มข้นของเนื้อหาหลักสูตรด้วยองค์ความรู้ทางด้าน AI ซึ่งได้ถูกผนวกการใช้งานร่วมกับ IoT จึงเกิดเป็นเทคโนโลยี AIoT (Artificial Intelligence : Internet of Things) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีและองค์ความรู้ที่สำคัญในการพัฒนา Factory 4.0 ”
ในปี 2567 นี้มีผู้เข้าร่วมทั้งสิ้น 189 คน โดยทางโครงการฯ ได้มีการปรับเปลี่ยน และเพิ่มความเข้มข้นให้กับการถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อสร้างวิทยาลัยต้นแบบจากเครือข่ายทั้งหมด โดยมีวิทยาลัยต้นแบบ จำนวน 6 วิทยาลัย ได้แก่ วิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ จ.ชลบุรี วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี จ.ชลบุรี วิทยาลัยอาชีวศึกษาเทคโนโลยีฐานวิทยาศาสตร์ (ชลบุรี) จ.ชลบุรี วิทยาลัยเทคนิคบ้านค่าย จ.ระยอง วิทยาลัยเทคนิคพนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา วิทยาลัยเทคโนโลยี ไออาร์พีซี จ.ระยอง ล่าสุดเมื่อวันที่ 9 – 11 และ 16 – 17 ธันวาคม 2566 ทางโครงการฯ ได้ทำการเตรียมความพร้อมให้แก่ครูของทั้ง 6 วิทยาลัยข้างต้น มีการอบรมหลักสูตร Internet of Things และ Industrial IoT ร่วมทั้งได้มีการร่วมกันวางแผนการจัดการเรีนการสอนให้แก่นักศึกษาผู้เข้าร่วมโครงการฯ ในปี 2567 โดยการอบรมหลักสูตร Fundamentals IoT และ Advanced IoT สำหรับนักศึกษาในโครงการฯ จะเริ่มในช่วงเดือนมกราคม 2567 เจาะลึกความร่วมมือขับเคลื่อนหลักสูตร Internet of Things และ Industrial IoT เพื่อเตรียมความพร้อมเด็กอาชีวะสู่ อุตสาหกรรมใน EEC นอกจากนั้น บนเวทีระดมสมอง การพัฒนาคนพัฒนาเด็กอาชีวะสู่อุตสาหกรรม 4.0 อย่างเข้มข้น พัฒนาหลักสูตร Industrial IoT และ AI ในอุตสาหกรรม 4.0 สำหรับสถาบันอาชีวศึกษา ปั้นวิทยาลัยต้นแบบ พร้อมตอบโจทย์ อุตสาหกรรมใน EEC ยังมีการเสวนา Success case จากการดำเนินโครงการนี้ด้วย โดยบนเวทีมีการเสวนาในหัวข้อ “การขับเคลื่อนหลักสูตร Internet of Things และ Industrial IoT เพื่อเตรียมความพร้อมเด็กอาชีวะ” ซึ่งเป็นการถอดบทเรียนความสำเร็จของหลักสูตรนี้โดย Key man คนสำคัญ อาจารย์อรทัย โยธินรุ่งเรือง สุดสงวน ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ อาจารย์อรทัย โยธินรุ่งเรือง สุดสงวน ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ หนึ่งในผู้บริหารจาก 6 วิทยาลัยต้นแบบจากเครือข่ายที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ EEC กล่าวว่า“การสร้างความเปลี่ยนแปลงให้การศึกษาไทย ต้องเริ่มจากผู้บริหาร โดยในส่วนของวิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ ได้ร่วมพูดคุยกับทาง NECTEC เพื่อร่วมโครงการนี้ในปีที่ 2 โดยในปีแรกเราก็ร่วมโครงการเหมือนวิทยาลัยอื่นๆ และทำตามขั้นตอนทั่วไป มีครูอาจารย์ นักศึกษา เข้าร่วมอบรมตามขั้นตอน แต่พอมาในปีที่ 2 ที่ได้พพูดคุยกับทาง NECTEC ก็ได้นำมาสู่ประเด็นว่า ถ้าจะต่อยดโครงการนี้ให้นักศึกษา ครู คนอื่น ได้รับประโยชน์ในวงกว้างขึ้นต้องทำอย่างไร” “ดังนั้น ในเบื้องต้น เราแจ้งกับ NECTEC ว่า อยากให้มีการจัดอบรมให้กับครู ในหลายสาขาทั้งที่ NECTEC ให้การอบรมตามโครงการและในหลักสูตรอื่นด้วย โดยเราเปิดกว้างให้นักศึกษา ครู ที่อยู่นอกสาขา แมคคาทรอนิกส์ อิเล็กทรอนิกส์ และไฟฟ้า ที่คนอาจจะมองว่าโครงการนี้เกี่ยวข้องเท่านั้น ทั้งเปิดให้กับสาขาเครื่องมือวัดและเครื่องกล สาขาไอที เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์”
“และผลลัพธ์ที่เราเห็นจากผู้ที่ผ่านการอบรมในโครงการนี้ เกิดขึ้นกับครูที่มีมายด์เซตเปลี่ยนแปลงไป ว่าโลกอุตสาหกรรมในตอนนี้เปลี่ยนไปแล้ว และเทรนด์การจัดจ้างงานก็เปลี่ยนไป ภาคอุตสาหกรรมก็ไม่ได้อยากจ้างช่างที่เก่งในแต่ละด้านอย่างละคน แค่ทุกบริษัทอยากได้บุคลากรที่มีทัศนคติไปในแนวทางทางว่าทำอย่างไรจึงจะเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตให้กับโรงงานได้ ดังนั้นในตอนนี้ เด็กที่เรียนในสาขาเทคนิคการผลิต เราก็จะปลูกฝังมายด์เซตนี้ ทำให้เมื่อเขาไปทำงาน ก็สามารถทำงานได้อย่างตอบโจทย์บริษัทต่างในภาคอุตสาหกรรมด้วย” “นอกเหนือจากครูมาได้ร่วมโครงการนี้จะมีมายด์เซตที่เปลี่ยนไปแล้ว ครูก็มีโอกาสได้ทำความรู้จักกับเครือข่ายในการทำงานร่วมกัน เมื่อมีปัญหาในหลายส่วน เช่น การให้โจทย์เพื่อทำโปรเจกต์ของนักศึกษา ที่ติดขัดในบางเรื่อง เราก็ได้ทาง NECTEC ที่ช่วยให้คำแนะนำเพิ่มเติม หรือการขอคำปรึกษาจากเครือข่ายที่เกิดขึ้นจากการอบรม ซึ่งเมื่อได้รับคำแนะนำต่างๆมาแล้ว ทางครูและนักศึกษาก็จะนำไปสานต่อเป็นนวัตกรรมและเทคโนโลยี ที่มีหลายชิ้นงานได้รับรางวัลในระดับชาติ และระดับนานาชาติ ด้วย” “รวมถึงงานการแข่งขัน IoT Hackathon ที่ทาง NECTEC จัด ก็ถือว่าเป็นการเปิดโอกาสให้นักศึกษาของเราได้ใช้ความรู้ที่เรียนมาในการแข่งขัน ประลองฝีมือ ซึ่งก็ทำให้เกิดการเรียนรู้นอกห้องเรียน การคิด การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่มีประโยชน์ต่อการต่อยอดพัฒนาทักษะของนักศึกษา และยังสร้างความมั่นใจให้กับนักศึกษาด้วยว่า ถ้าเขาสามารถผ่านโจทย์ที่ท้าทายในการแข่งขันนี้ไปได้ นั่นเท่ากับว่าในอนาคตถ้ามีโจทย์ที่ท้าทายเกิดขึ้น เขาก็จะสามารถจัดการผ่านไปได้เช่นกัน” สมชาย งามกิจเจริญลาภ รองประธานกรรมการบริหาร บริษัท เอส เอ็น ซี ฟอร์มเอร์ จำกัด (มหาชน) ด้าน สมชาย งามกิจเจริญลาภ รองประธานกรรมการบริหาร บริษัท เอส เอ็น ซี ฟอร์มเอร์ จำกัด (มหาชน) ได้แชร์มุมมองบทบาทของภาคเอกชนในการร่วมพัฒนาบุคลากรอาชีวศึกษาเพื่อตอบโจทย์อุตสาหกรรมว่า “ที่ผ่านมาทาง เอส เอ็น ซี ให้ความสำคัญกับการพัฒนาบุคลากรในสายงานการควบคุมและพัฒนากระบวนการผลิต โดยทางบริษัทได้ส่งพนักงานไปศึกษาต่อในระดับปริญญาโทเพื่อมาทำงานสายงานการบริหารภาคการผลิตของเราเป็นหลัก นั่นคือช่วงแรกที่เราทำ ต่อมา จุดเปลี่ยนที่เกิดขึ้นในปี 2017 คือการเกิดขึ้นของ Industry 4.0 คำนี้เราเริ่มได้ยินบ่อยขึ้น ทำให้เราต้องเริ่มปรับตัวในฐานะผู้รับจ้างผลิตที่ได้แต่ Productivity และผลิตอยู่ในรูปแบบของ Labor Intensive พบว่าค่าแรงคนจะเพิ่มขึ้นทุกวันๆ แต่ราคาสินค้ากลับถูกกดลงเรื่อยๆ” “ดังนั้นพอเราไม่มีเทคโนโลยีใหม่ๆ ไม่มีนวัตกรรมใหม่ๆ ก็ไม่มี Value added ทำให้เราถูกต่อรองราคาทุกปี และต่อให้เรายังยืนยันจะใช้แรงงานคน ก็ต้องยอมรับว่าแรงงานคนมีวันเสื่อมถอย เมื่อมี Industry 4.0 เข้ามา เราจึงตัดสินใจที่จะเปลี่ยนมาใช้เครื่องจักร ระบบอัตโนมัติ โรบอต ในการผลิตมากขึ้น เพื่อทำให้โรงงานของเราอยู่รอด”
“ต่อมา ก็ต้องมาวางแผนปรับการเปลี่ยนผ่านของระบบการผลิตของเราให้เข้า 4.0 แน่นอนว่าตัวเลือกในการซื้อเทคโนโลยี เป็นสิ่งที่เราคิดเป็นอย่างแรก แต่ถ้าเราซื้อตลอดด โดยไม่สร้างขึ้น นั่นก็แปลว่าเราต้องซื้อต่อไปเรื่อยๆ และเราก็จะเป็นคนที่ใช้เงินกับเทคโนโลยีต่อไปเรื่อยๆไม่มีวันสิ้นสุด เมื่อมีกำไร ก็เอาเงินไปซื้อเทคโนโลยีเรื่อยๆ เราก็เลยเลือกที่จะสร้างเทคโนโลยีที่ใช้ทรัพยากรและเวลาพอสมควรในช่วงแรก” “โดยหนึ่งสิ่งที่เราสร้างก่อนที่จะสร้างเทคโนโลยี คือ การสร้างคน สร้างบุคลากรขึ้นมาก่อน และเมื่อเราเป็นโรงงานอุตสาหกรรม บุคลากรที่มีบทบาทหลักในสายการผลิตของเรา คือ วิศวกร ช่างเทคนิค ตั้งแต่นั้น เราเลยมีโครงการที่ส่งบุคลากรของเราไปเรียนต่อ อย่างน้องที่จบ ปวส. ก็ส่งเรียนต่อปริญญาตรี เป็นต้น ทำให้ปัจจุบัน เรามีนักเรียนทุนของบริษัท อย่างในระดับชั้นปริญญาตรี มีอยู่ประมาณ 300 คน ส่วนปริญญาโท ก็ส่งให้ไปเรียนที่ ฟีโบ้ มจธ. บ้าง ม.สุรนารี บ้าง มาในตอนนี้ สิ่งที่เราลงทุนไปในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ก็เริ่มเห็นผลแล้ว สิ่งที่เราให้ไม่ใช่แค่ให้ความรู้จากการที่เขาไปเรียน แต่ยังให้โจทย์สำหรับทำโปรเจกต์ที่ตอบโจทย์ทางบริษัท” “และที่ผ่านมา เวลาส่งนักศึกษาไปเรียน อย่างเป็นกลุ่ม 20 คน ทางบริษัทจะส่งไปยังสถานศึกษา และขอให้ทางสถานศึกษานั้นจัดหลักสูตรเฉพาะที่ตอบโจทย์เรา เป็นแบบ Tailor made โดยหลักแล้ว เราเน้นไปทางหลักสูตรแมคคาทรอนิกส์ เพราะมองว่าเป็นการรวมเทคโนโลยีหลายด้านเอาไว้และตอบโจทย์การทำงานของเราที่สุด” “สุดท้ายแล้ว สิ่งที่เราทำก็ตอบโจทย์ MOTTO ของบริษัท คือ SNC พัฒนาคน คนพัฒนาสังคม เพราะเราเชื่อมั่นว่า ถ้าคนที่อยู่กับเราเป็นคนดี เป็นคนเก่ง เราก็จะสามารถพัฒนาองค์กรของเราได้ และก็จะมีพลังไปพัฒนาสังคมต่อได้นั่นเอง” ปาฐกถา EEC HDC Awards 2023 ถอดรหัสความสำเร็จ : อาจารย์อรทัย โยธินรุ่งเรือง สุดสงวน ผู้บริหารหญิงแกร่งต่อยอดความสำเร็จของ สัตหีบโมเดล สร้างกำลังคนอาชีวะสมรรถนะสูงอย่างยั่งยืน
ถอดบทเรียน วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี ต้นแบบ ‘สถาบันอาชีวศึกษายุคใหม่ ใน EEC’ กับความสำเร็จที่เกิดขึ้นได้ด้วยความร่วมมือกับทุกภาคส่วน
Views: 5,999