อุตสาหกรรม Semiconductor ของไทย กับภาพการพัฒนาในอนาคตที่ยังคงไม่ชัดเจน

แม้ว่าจะมีการคาดการณ์โดย SCB EIC (2566) ว่า อุตสาหกรรม Semiconductor หรืออุตสาหกรรมการผลิตชิปของไทย จะมีศักยภาพที่จะพัฒนาต่อยอดไปสู่ระดับ Front end และระดับ Back end ที่มีความซับซ้อนมากขึ้น แต่ในภาคการผลิตของอุตสาหกรรมนี้ยังต้องก้าวข้ามผ่านทั้งความท้าทายและอุปสรรคในอีกหลากหลายด้าน ก่อนที่จะผลักดันให้อุตสาหกรรมนี้เป็นอีกหนึ่งอุตสาหกรรมเป้าหมายที่สร้างรายได้เข้าประเทศได้ไม่แพ้อุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ที่บ้านเราเป็นฐานการผลิตใหญ่แห่งภูมิภาคอยู่


โดยล่าสุด เพื่อกระตุ้นให้เกิดการขบคิดและทบทวนนโยบายและมาตรการการส่งเสริม อุตสาหกรรมการผลิต Semiconductor ของไทยว่าเดินมาถูกทางหรือยัง ดร.เฉลิมศักดิ์ สุมิตไพบูลย์ ที่ปรึกษาหัวหน้าส่วนงานวิชาการ คณะวิทยาศาสตร์ประยุกต์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ อดีต รองประธานบริษัท ฝ่ายวิศวกรรม (VP of Engineering) บริษัท ยูแทคไทย จำกัด ได้เผยแพร่ข้อเขียนแสดงมุมมองที่น่าสนใจในการพัฒนา อุตสาหกรรม Semiconductor ของไทย ซึ่งมีเนื้อความดังนี้
ดร.เฉลิมศักดิ์ สุมิตไพบูลย์
“ประเทศเราอาจจะพัฒนาได้ช้าถ้ายังพึ่งพาการท่องเที่ยวเป็นหลัก ประกอบกับเรายังไม่มีอุตสาหกรรมหลักใหญ่ๆ และยั่งยืนต่อไปในอนาคตที่จะเป็นตัวช่วยผลักดันเศรษฐกิจของประเทศ”
“ปัจจุบันเรามีเพียงอุตสาหกรรมรถยนต์ที่เป็นแกนหลักใหญ่เพียงตัวเดียว ซึ่งก็ไม่น่าจะเพียงพอ”
“อุตสาหกรรมหลักที่เป็นตัวสำคัญของโลก และเป็นตัวกุมเศรษฐกิจของโลกทั้งในอดีต-ปัจจุบัน และในอนาคตตัวสำคัญตัวนึงก็คือ อุตสาหกรรม Semiconductor ที่หลายๆประเทศได้พยายามพัฒนาและให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นการสนับสนุนทางด้านการลงทุนโดยทางภาครัฐและเอกชน รวมทั้งการพัฒนาทางด้านบุคลากร บางประเทศได้ประกาศเป็นนโยบายของชาติและเป็นเป้าหมายหลักในการทุ่มทุนและสนับสนุนทางด้าน Semiconductor โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชีย(นอกเหนือจากไต้หวัน) เช่น อินเดีย,จีน,มาเลเซีย,สิงค์โปร์ และเวียดนาม”
“ถ้าดูเรื่องนี้, ประเทศไทยเรายังไม่ไปไหนเลย ทั้งๆ ที่เรามีโรงงานที่เกี่ยวกับ Semiconductor โดยเป็นโรงงานผลิต IC (OSAT / Out Source Assembly and Test) มาตั้งแต่ปี 1973 (51 ปีแล้ว)”
“สถานการณ์ถึงตอนนี้ อุตสาหกรรม Semiconductor ของเราเมื่อเทียบแค่ใน Asian เราคงเหนือกว่าเพียงบางประเทศ เช่น พม่า เขมร และลาวเท่านั้น ซึ่งก็เป็นเรื่องที่น่าเศร้ามากว่า เวลาที่ผ่านมา 51ปี เรายังไม่ได้ไปไหนเท่าไรเลย ทั้งๆที่เป็นประเทศแรกๆในโซล Asia ที่มีอุตสาหกรรมนี้”
“ถ้าอุตสาหกรรม Semiconductor ยังไม่ประกาศเป็นนโยบายแห่งชาติของเรา และไม่เป็นเป้าหมายหลักในการผลักดันและให้การสนับสนุนอย่างจริงจังแล้ว เราคงไม่สามารถที่จะไปแข่งขันกับประเทศอื่นได้ และคงไม่สามารถสร้าง GDP ที่แข็งแกร่งและยั่งยืนได้ในอนาคต”
“วันหนึ่งเราอาจจะอายและพ่ายแพ้ต่อประเทศเพื่อนบ้านที่ติดกับประเทศเรา(ที่เรามองเขาว่าด้อยกว่า)ที่ตอนนี้ประเทศจีนได้เข้าไปลงทุนในทุกๆ ด้าน และมีโอกาสสูงที่เขาจะเลี่ยงไปลงทุนทางด้าน Semiconductor ที่ประเทศเหล่านั้นเพราะปัญหาการกรีดกั้นด้านการค้าจากอเมริกาและยุโรป”
“คงถึงเวลาที่เราต้องช่วยกันผลักดันอุตสาหกรรมทางด้าน Semiconductor ให้เป็นนโยบายของชาติให้ได้ก่อนที่ประเทศเราจะตกขบวนไป”
“ปัจจุบันนี้โลกที่กำลังพัฒนาทางด้าน Technology ต่างๆ และความวุ่นวายที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็น AI, อวกาศ, สงครามที่ใช้อาวุธที่ทันสมัย ล้วนเชื่อมโยงโดยตรงกับ Semiconductor ทั้งนั้น จึงเห็นได้ว่า อุตสาหกรรมทางด้าน Semiconductor จะเป็นอุตสาหกรรมกรรมหลักและเป็นตัววัดความมั่นคงและความเจริญของประเทศตัวนึง”
“ผู้ที่จะผลักดันให้เป็นนโยบายและเป็นเป้าหมายหลักของชาติได้นั้นก็คือรัฐบาล แต่รัฐบาลจะเข้าใจเรื่องเหล่านี้และเห็นความสำคัญของอุตสาหกรรม Semiconductor ได้อย่างไร ถ้ารู้เพียงแต่การใช้งาน ?Mobile, Computer และอุปกรณ์ Electronic เท่านั้น แต่ไม่รู้ว่าตัวสำคัญในอุปกรณ์เหล่านั้นใช้ชิ้นส่วน Semiconductor มากมาย”
“ก็คงต้องพยายามกันต่อไปนะครับ ถอยไม่ได้”

อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์

นอกจากนั้น ดร.เฉลิมศักดิ์ ยังสวมหมวกอีกใบ โดยเป็นหนึ่งในคณะทำงาน ศูนย์การเรียนรู้อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ Smart Electronics Learning Center ซึ่งเป็นหนึ่งในสิบสองศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากรในอีอีซี หรือ EEC Nets ด้วย ที่ผ่านมา ท่านได้เคยให้มุมมองในด้านการพัฒนาบุคลากรเพื่อตอบสนองความต้องการของอุตสาหกรรมการผลิต Semiconductor ของไทยไว้ด้วยว่า
“บริษัท ยูแทคไทย จำกัด ได้ดำเนินธุรกิจมาเป็นเวลากว่า 50 ปีแล้ว และในปัจจุบันยังได้ทำธุรกิจ Technology Transfer คือเมื่อลูกค้าส่งเวเฟอร์เซมิคอนดักเตอร์มา เราก็มีหน้าที่ผลิตแพคเกจออกมา เพราะฉะนั้นในช่วงหลังที่เราพยายามพัฒนาธุรกิจมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังติดอุปสรรคใหญ่คือการขาดแคลนบุคลากร”
“โดยตำแหน่งที่ขาดมาก คือ วิศวกร ซึ่งทางบริษัทก็พยายามไปติดต่อ ประสานงาน กับทางมหาวิทยาลัยต่างๆ ก็พบว่ายังไม่มีคณะหรือสาขาวิชาใดที่จะผลิตบุคลากรด้านนี้ให้ได้โดยตรง ซึ่งที่ผ่านมา ก็จะรับบุคลากรที่จบมาทาง อิเล็กทรอนิกส์ ไฟฟ้า แมคคานิค แล้วก็ต้องมาสอนงาน ซึ่งก็ใช้เวลาพอสมควร”
“จนกระทั่งได้มาเจอ ภาควิชาฟิสิกส์อุตสาหกรรมและอุปกรณ์การแพทย์ ที่ มจพ. ซึ่งเราได้ร่วมมือจัดทำหลักสูตรร่วมกัน โดยความร่วมมือนี้ดำเนินมาได้ 10 ปีแล้ว ตั้งแต่ปี 2013 ความสำเร็จของหลักสูตรนี้ ทำให้เราได้บุคลากรที่มีประสิทธิภาพ ตรงตามที่เราต้องการโดยเริ่มจากการทำงานร่วมกันระหว่างภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรม จนถึงตอนนี้ ได้มีการต่อยอดโดยแบ่งเนื้อหาหลักสูตรให้ตอบโจทย์การผลิตในภาคอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ในแต่ละส่วน”

“และโจทย์สำคัญที่ต้องคิดอย่างต่อเนื่อง คือ ทำอย่างไรที่จะสร้าง R&D Engineer ขึ้นมา โดยเฉพาะในเรื่องของ Packaging Design ซึ่งเมื่อพูดถึงการดีไซน์ จะไม่ได้พูดถึงเรื่อง Circuits อย่างเดียว แต่ถ้าเป็น IC เราจะทำอย่างไรให้มีศักยภาพในด้าน R&D ด้วย ซึ่งในตอนที่ผมทำงานอยู่ที่ยูแทคไทย เราได้สร้างทีม R&D ขึ้นมา และสานต่อมา ทำให้ตอนนี้ที่ยูแทคไทย มี R&D Engineer ที่จะออกแบบแพคเกจจิงให้ลูกค้าได้เลย”
“นี่เป็นจุดที่เราจะไปทำความร่วมมือต่อเพื่อสร้างศักยภาพว่าต่อไป เราจะสร้างวิศวกรทางด้าน IC Packaging ได้อย่างไร เพราะในต่างประเทศ อย่าง สหรัฐอเมริกา ก็จะมีการเรียนการสอนเฉพาะทางในเรื่องของ IC Packaging ดังนั้น ศูนย์ Smart Electronics Learning Center จะไม่ใช่แค่ศูนย์เทรนนิ่งแต่จะเป็นศูนย์ที่สนับสนุนและเป็น Prototype ให้บริษัทต่างๆ หรือต่อไป”
“และในอนาคตเราจะเป็น ศูนย์ R&D ที่ทำงานวิจัยให้กับบริษัทที่มาติดต่อกับเราว่าอยากได้ IC Packaging นี้ เราก็จะให้คำปรึกษา ออกแบบ ให้ทุกบริษัทได้ ซึ่งถ้าทำได้ เราจะหลุดจากกับดักในอดีตที่ได้แต่รับเทคโนโลยี แล้วผลิตตามแต่เพียงอย่างเดียว แต่ต่อไป ประเทศไทยจะสามารถรับงานผลิต เซมิคอนดักเตอร์ หรือ IC Packaging ที่ได้รับการยอมรับได้ และในด้านการพัฒนาบุคลากร ก็จะไม่เป็นอุปสรรคของการที่บริษัทระดับโลกจะตัดสินใจเข้ามาลงทุน เพราะเขาจะสามารถที่จะจ้างงานวิศวกรที่มีความรู้ตรงในด้านนี้ได้ทันที”

การวางแผนพัฒนาภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายของไทย ที่ต้องใส่ใจในทุกมิติ

อนาคต อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ระดับโลกและก้าวต่อไปของไทยในฐานะฮับการผลิตระดับภูมิภาค

ตามติดภารกิจ EEC + 12 ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากร : ศูนย์ Smart Electronics Learning Center กับภารกิจสุดท้าทาย พัฒนาคนให้ทันกับการเติบโตของ อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ (ตอนที่ 12)

ไทยกับโอกาสก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมฮาลาลในภูมิภาคอาเซียน