การพัฒนา อุตสาหกรรมชีวภาพ และเศรษฐกิจชีวภาพของไทยไม่ได้เป็นไปเพียงเพื่อขับเคลื่อนภาคอุตสาหกรรมเพียงอย่างเดียว ทว่า ยังมุ่งตอบโจทย์ในด้านการลดความเหลื่อมล้ำ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการยกระดับภาคเกษตรไทยให้ทันสมัยและช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบทางการเกษตรของไทยอีกด้วย
ด้วยเหตุนี้ ที่ผ่านมา จึงมีความพยายามที่จะยกระดับเศรษฐกิจชีวภาพ และ อุตสาหกรรมชีวภาพ ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมในประเทศไทยมาโดยตลอด เพราะประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในจำนวนไม่กี่ประเทศในโลกที่มีศักยภาพด้านวัตถุดิบจากสินค้าเกษตร
โดยไทยเป็นผู้ส่งออกมันสำปะหลังรายใหญ่ที่สุดอันดับ 1 ของโลก และเป็นผู้ส่งออกน้ำตาลอันดับ 2 ของโลก รวมทั้งมีฐานการผลิตผลิตภัณฑ์ชีวภาพภายในประเทศ เช่น กรดแลคติก สารให้ความหวาน และพลาสติกชีวภาพ และเป็นผู้นำการผลิตและการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพในอาเซียน จึงมีความเป็นไปได้สูงที่จะผลักดันให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นผู้นำอุตสาหกรรมชีวภาพครบวงจรในอาเซียน
ความสำคัญของ อุตสาหกรรมชีวภาพ กับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย
อุตสาหกรรมชีวภาพ (Bio Industry) คือ อุตสาหกรรมที่อาศัยเทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnology) ในการผลิตสินค้า เช่น เคมีภัณฑ์ อาหาร ยา อาหารสัตว์ บรรจุภัณฑ์ เป็นต้น และถือเป็นอุตสาหกรรมใหม่ที่ประเทศไทยมีศักยภาพด้านการผลิต จากการเป็นแหล่งวัตถุดิบทางชีวภาพที่หลากหลาย โดยอุตสาหกรรมดังกล่าวจะใช้สินค้าเกษตรของประเทศ เช่น อ้อย มันสำปะหลัง ปาล์มน้ำมัน มาแปรรูปด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ซึ่งมีส่วนช่วยเพิ่มมูลค่าให้แก่สินค้าเกษตรไทย อย่างเห็นได้ชัด
ยกตัวอย่างเช่น มันสำปะหลังและอ้อย เมื่อนำมาผลิตเป็นพลาสติกชีวภาพ จะสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้ถึง 32-110 เท่า และ 100-220 เท่า ตามลำดับ ส่วนปาล์มน้ำมัน เมื่อนำมาผลิตเป็นวิตามินจะสร้างมูลค่าเพิ่มได้ถึง 20-45 เท่า ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับชนิดและพันธุ์พืชวัตถุดิบ
โดยผลิตภัณฑ์ชีวภาพที่กล่าวมานี้ ล้วนเป็นกลุ่มสินค้าชีวภาพที่กำลังเติบโตตามแนวโน้มความต้องการและทิศทางการผลิตสินค้าของโลก ที่จะส่งผลให้เกิดการพัฒนาในภาคการเกษตรที่เชื่อมโยงสู่ภาคอุตสาหกรรมและอุตสาหกรรมต่อเนื่องประเภทต่างๆ เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้กระจายสู่ท้องถิ่น สร้างฐานความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่เกษตรกรไทย
ดังนั้น การปรับตัวตามกติกาสากลและแนวนโยบายการส่งสริมเศรษฐกิจชีวภาพในขณะนี้ จึงเป็นทิศทางที่ชัดเจนสำหรับการพัฒนา อุตสาหกรรมชีวภาพ ของไทย ซึ่งจะมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศในระยะต่อไป
เปิดมาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพของไทย ปี พ.ศ. 2561-2570
จากศักยภาพและความพร้อมของประเทศไทยดังที่กล่าวมา ทั้งด้านวัตถุดิบที่หลากหลายและทักษะการผลิต โดยเฉพาะภาคเอกชนที่ถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการลงทุน เป็นปัจจัยสำคัญที่จะผลักดันให้ประเทศไทยเป็น Bio Hub of ASEAN ซึ่งได้เกิดโครงการลงทุนตามแนวทางพัฒนาเศรษฐกิจกระแสใหม่ หรือเศรษฐกิจชีวภาพ (Bioeconomy) แล้วในหลายพื้นที่
ดังนั้น เพื่อเป็นการกระตุ้นนโยบายของรัฐบาลในการพัฒนาอุตสาหกรรม เป้าหมาย New S-Curve กระทรวงอุตสาหกรรม โดยสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม ได้บูรณาการการดำเนินงานร่วมกับคณะทำงาน D5 จัดทำมาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพของไทย ปี พ.ศ. 2561-2570 โดยมี สาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
เป้าประสงค์ : ประเทศไทยจะเป็น Bio Hub of ASEAN ภายในปี พ.ศ. 2570
ผลิตภัณฑ์เป้าหมาย : ประกอบด้วย พลาสติกชีวภาพ (Bioplastic) (Biochemicals) และชีวเภสัชภัณฑ์ (Biopharmaceuticals) เช่น วัคซีน ยาชีววัตถุ
ตัวชี้วัด : ประกอบด้วย
เกิดการลงทุนในอุตสาหกรรมชีวภาพในประเทศ อย่างน้อย 190,000 ล้านบาท
เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นเป็น 85,000 บาทต่อคนต่อปี
ยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับเกษตรกร อย่างน้อย 800,000 ครัวเรือน
มีการผลิตและจ้างแรงงานที่มีความรู้ ทักษะ และความเชี่ยวชาญสูง (Knowledge workers/High-tech labor) อย่างน้อย 20,000 ตำแหน่ง

มาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพของไทย ปี พ.ศ. 2561-2570 :
ประกอบด้วย 4 มาตรการหลัก โดยหนึ่งในมาตรการเร่งด่วนที่ต้องดำเนินอย่างต่อเนื่อง คือ มาตรการเร่งรัดการลงทุนภายในประเทศ โดยปัจจุบัน สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ BOI ได้ให้ความสำคัญแก่กิจการที่เกี่ยวข้องกับภาคเกษตรเป็นอย่างสูง รวมทั้งกิจการที่จะส่งผลให้มีการพัฒนาต่อเนื่องกับภาคเกษตร เช่น กิจการ เทคโนโลยีชีวภาพ กิจการผลิตเชื้อเพลิงจากผลผลิตการเกษตร หรือกิจการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากชีวมวลและก๊าซชีวภาพ กิจการผลิตอาหารทางการแพทย์ กิจการผลิตยา เป็นต้น
โดยในระยะแรกจะผลักดันภาคเอกชนที่เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนการลงทุนในอุตสาหกรรมชีวภาพของประเทศ ในเขตพื้นที่ศักยภาพ 3 เขต ได้แก่ เขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) เขตพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง และเขตพื้นที่ภาคอีสานตอนกลาง
BOI เผยข่าวดีล่าสุด กับการอนุมัติ บีบีจีไอ เฟิร์มบ็อกซ์ ไบโอ โรงงานเทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูงขนาดใหญ่แห่งแรกในอาเซียนที่ไทย
ล่าสุด BOI ได้เปิดเผยข่าวดีว่าได้อนุมัติให้การส่งเสริมการลงทุนบริษัท บีบีจีไอ เฟิร์มบ็อกซ์ ไบโอ จำกัด ซึ่งเป็นการร่วมทุนระหว่าง บริษัท บีบีจีไอ จำกัด (มหาชน) ในกลุ่มบางจากฯ ทำธุรกิจผลิตภัณฑ์ชีวภาพมูลค่าสูง กับบริษัท เฟิร์มบ็อกซ์ ไบโอ ประเทศอินเดีย โดย บีบีจีไอ เป็นบริษัทที่มีความเชี่ยวชาญด้านชีววิทยาสังเคราะห์ (Synbio) และด้านการขยายกำลังการผลิตไปสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ (Lab-to-launch) เพื่อจัดตั้งโรงงานเทคโนโลยีชีวภาพที่ใช้เทคโนโลยีการหมักที่แม่นยำ (Precision Fermentation) เพื่อผลิตเซลลูโลซิก เอนไซม์ (Cellulosic Enzyme) สำหรับใช้ในอุตสาหกรรม
ทั้งนี้ การขยายขนาดจากระดับห้องปฏิบัติการและโรงงานต้นแบบสู่ระดับเชิงพาณิชย์ ซึ่งถือเป็นโรงงานเทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูงขนาดใหญ่แห่งแรกในภูมิภาคอาเซียน ด้วยกำลังการผลิตในระยะแรก 2 แสนลิตร ประกอบด้วยประกอบด้วยถังหมักขนาดใหญ่ 1 แสนลิตร จำนวน 2 ถัง ซึ่งเป็นถังหมักที่มีขนาดใหญ่กว่าอินเดียกว่า 2 เท่า และบริษัทมีเป้าหมายจะเพิ่มกำลังการผลิตรวมให้ได้ถึง 1 ล้านลิตร ในระยะต่อไป โดยมีเงินลงทุนในระยะแรก 440 ล้านบาท ตั้งที่จังหวัดฉะเชิงเทราและจะใช้วัตถุดิบส่วนใหญ่จากในประเทศ

ทั้งนี้ Cellulosic Enzyme เป็นเอนไซม์ที่ช่วยย่อยและเปลี่ยนเซลลูโลสในชีวมวลเหลือทิ้ง เช่น เศษไม้ ฟางข้าว กากมันสำปะหลัง และชานอ้อย ให้เป็นน้ำตาลกลูโคส ซึ่งสามารถต่อยอดไปผลิตผลิตภัณฑ์ชีวภาพได้หลากหลาย เช่น พลาสติกชีวภาพ เคมีชีวภาพ โปรตีนชีวภาพ น้ำมันอากาศยานชีวภาพ (SAF) เป็นต้น และบริษัทยังมีแผนขยายการผลิตไปยังผลิตภัณฑ์ด้านชีววิทยาสังเคราะห์ (Synbio) อื่นๆ เพื่อใช้ในอุตสาหกรรมอาหารเสริม สุขภาพ เวชสำอาง และพลังงานในระยะต่อไปด้วย
นอกจากนี้ บริษัทยังได้จัดทำบันทึกความเข้าใจ (MOU) เพื่อสร้างความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อขยายขนาดการผลิตในกระบวนการทางชีวภาพจากระดับห้องปฏิบัติการและโรงงานต้นแบบไปสู่ระดับเชิงพาณิชย์ให้กับนักวิจัยของสถาบันฯ อีกด้วย
“การตัดสินใจลงทุนตั้งโรงงานเทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูงที่เป็นการผลิตเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่แห่งแรกในอาเซียนในครั้งนี้ เป็นการตอกย้ำถึงศักยภาพของประเทศไทยในด้านความหลากหลายทางชีวภาพ รวมถึงความพร้อมด้านวัตถุดิบ โครงสร้างพื้นฐาน และบุคลากร โครงการนี้จะช่วยยกระดับอุตสาหกรรมต้นน้ำด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ต่อยอดจากงานวิจัยให้สามารถ scale up สู่ระดับอุตสาหกรรม อีกทั้งมีส่วนสำคัญต่อการขับเคลื่อนโมเดลเศรษฐกิจ Bio-Circular-Green หรือ BCG เพื่อมุ่งสู่การเป็น Bio Hub ของภูมิภาคอาเซียน”
ที่มา :
- เอกสารเรื่อง “มาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพของไทย ปี พ.ศ. 2561-2570” จัดทำโดย สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม ร่วมกับ คณะทำงานด้านการพัฒนาคลัสเตอร์ภาคอุตสาหกรรมแห่งอนาคต (D5: New S-Curve)
- รายงานข่าวเรื่อง “บีโอไออนุมัติ บีบีจีไอ เฟิร์มบ็อกซ์ ไบโอ โรงงานเทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูงขนาดใหญ่แห่งแรกในอาเซียน” จากเว็บไซต์ BOI
การพัฒนาอุตสาหกรรมเป้าหมายในหลายมิติ
อุตสาหกรรมการบินจะต้องเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ด้วยการใช้เชื้อเพลิงอากาศยานที่ยั่งยืน (SAF)
อนาคตของ “ระบบนำทางด้วยดาวเทียม” กับโอกาสในการปรับใช้เพื่อพัฒนา อุตสาหกรรมดาวเทียม ของไทย













