ฮับ “ต่างชาติทักษะสูง” เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ

การเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศ นอกจากการสร้างนวัตกรรม หรือการนำเข้าเครื่องจักรทันสมัย การเปิดช่องให้คนต่างชาติที่มีทักษะสูงเข้ามาทำงานและอยู่อาศัยก็เป็นการสร้างศักยภาพของประเทศอีกทางหนึ่ง


ยกตัวอย่างประเทศจีน ได้มีการจัดอันดับทักษะชาวต่างชาติประเภท “ผู้มีทักษะดีเยี่ยม” (high-end foreign talent) ประกอบด้วย ผู้ชนะรางวัลโนเบล นักกีฬาโอลิมปิก นักวิทยาศาสตร์ชั้นนำ อาจารย์มหาวิทยาลัยระดับสูง พนักงานระดับผู้อำนวยการสถาบันการเงิน บุคคลที่มีชื่อเสียงระดับโลกทางด้านดนตรี วิจิตรศิลป์ (fine arts) และศิลปะ ระบบการจัดอันดับชาวต่างชาติดังกล่าว เริ่มตั้งแต่ปี 2016 ที่มีจุดประสงค์ต้องการดึงดูดแรงงานที่มีทักษะสูง ด้วยการออกวีซ่าประเภท Multiple Entry ที่จะให้สิทธิ์กับชาวต่างชาติที่มีทักษะสูง สามารถเข้า-ออกประเทศ และสามารถพำนักอยู่ในประเทศจีนได้นานสูงสุดถึง 180 วัน ไม่จำกัดจำนวนครั้ง ภายในระยะเวลา 5-10 ปี
ข้อดีของวีซ่าประเภทนี้คือ ผู้ขอวีซ่ายื่นเรื่องขอแค่ครั้งเดียว แตกต่างกับวีซ่าประเภท Single Entry ที่ผู้ขอจะต้องยื่นเรื่องขอวีซ่าใหม่ทุกครั้งที่จะเดินทาง โดยการออกวีซ่าดังกล่าว เป็นส่วนหนึ่งของนโนบายพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของจีน ที่ต้องการสรรหาผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ จากต่างประเทศ มาทำงานในภาคส่วนต่างๆ กลายเป็นเป็นดินแดนแห่งการพัฒนาที่อุดมไปด้วยโอกาสมากมาย เปิดพื้นที่สำหรับการพัฒนาของผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศและผู้มีความสามารถมาทำงานและอาศัยอยู่ในจีน

รัฐบาลสิงคโปร์ ตั้งเป้าดึงผู้เชี่ยวชาญเข้าประเทศเพิ่ม 3 เท่า โดยเฉพาะผู้เชี่ยวชาญด้าน AI ตั้งแต่วิศวกรที่สามารถพัฒนาเทคโนโลยีเกี่ยวกับเรื่องนี้ ไปจนถึงนักวิทยาศาสตร์ที่มีความเชี่ยวชาญด้าน Machine Learning เพื่อเดินหน้าตามแผนการพัฒนาประเทศสู่การเป็นเบอร์หนึ่งด้าน AI เช่นเดียวกับเวียดนาม ก็ออกมาตรการส่งเสริมดึงผู้เชียวชาญทักษะสูงเข้าไปอยู่อาศัยและทำงานร่วมกับผู้ประกอบการท้องถิ่น
ประเทศไทยถือเป็นจุดหมายสำคัญสำหรับชาวต่างชาติที่มีศักยภาพสูง ทั้งบุคลากรที่มีทักษะและความเชี่ยวชาญพิเศษ (Talent) นักลงทุน และผู้ที่ต้องการเข้ามาทำงานและอยู่อาศัยในประเทศไทย โดยมีแนวโน้มได้รับความสนใจเพิ่มขึ้น ท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ รวมทั้งแนวโน้มการเคลื่อนย้ายฐานการผลิตและบุคลากรที่เกิดขึ้นทั่วโลก ซึ่งกลุ่ม Talent ต่างชาติเหล่านี้จะมีบทบาทสำคัญในการเข้ามาทำงานร่วมกับบุคลากรไทย เพื่อช่วยยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของไทยให้ก้าวสู่เศรษฐกิจใหม่
ปัจจุบันมีบุคลากรต่างชาติที่ได้รับการอนุมัติวีซ่าและใบอนุญาตทำงานในประเทศไทย ทั้งวีซ่าและใบอนุญาตทำงานสำหรับผู้เชี่ยวชาญต่างชาติที่ทำงานภายใต้โครงการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน วีซ่าพำนักระยะยาว (Long-Term Resident Visa: LTR Visa) วีซ่าดึงดูดบุคลากรทักษะสูงและนักลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศ (Smart Visa)
โดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ได้ร่วมมือกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และกระทรวงแรงงาน อำนวยความสะดวกให้แก่ชาวต่างชาติที่มีทักษะและความเชี่ยวชาญพิเศษ นักลงทุน และผู้ที่ต้องการเข้ามาทำงานและอาศัยในประเทศไทย ผ่านการจัดตั้งศูนย์บริการวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน (One Start One Stop Investment Center: OSOS) ณ ชั้น 18 ตึกจามจุรีสแควร์ ซึ่งเป็นการให้บริการแบบเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว โดยไม่ต้องเดินทางไปติดต่อหลายหน่วยงาน และการบริการผ่านระบบออนไลน์ SINGLE WINDOW Visa and Work Permit System ซึ่งข้อมูลของ BOI ระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีบุคลากรต่างชาติที่ได้รับอนุมัติวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน รวมแล้วกว่า 56,000 คน ประกอบด้วย
  • ประเภทวีซ่าและใบอนุญาตทำงานสำหรับผู้เชี่ยวชาญต่างชาติที่ทำงานภายใต้โครงการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน มีผู้บริหารและผู้เชี่ยวชาญต่างชาติที่เข้ามาทำงาน ภายใต้โครงการส่งเสริมการลงทุน จำนวนประมาณ 50,000 คน 
  • ประเภท LTR Visa รวมทั้งสิ้นกว่า 4,000 คน จากสหรัฐอเมริกา 791 คน รองลงมา ได้แก่ รัสเซีย 479 คน สหราชอาณาจักร 332 คน จีน 277 คน เยอรมัน 236 คน ญี่ปุ่น 207 คน และฝรั่งเศส 198 คน
  • ประเภท Smart Visa และกลุ่ม Startup รวมทั้งสิ้น 2,170 คน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากประเทศสหรัฐอเมริกา รัสเซีย สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และเยอรมัน
สำหรับวีซ่าพำนักระยะยาว (Long-Term Resident Visa: LTR Visa) เป็นมาตรการของรัฐบาล ที่มุ่งดึงดูดชาวต่างชาติที่มีศักยภาพสูง 4 กลุ่มเข้าสู่ประเทศไทย ได้แก่ 1) ผู้เชี่ยวชาญพิเศษ 2) ผู้ที่ต้องการทำงานจากประเทศไทย 3) ผู้ที่มีความมั่งคั่งสูง และ 4) ผู้เกษียณอายุ รวมถึงผู้ติดตาม สามารถพำนักในประเทศไทยได้ 10 ปี ไม่จำกัดจำนวนครั้งที่เดินทางเข้า/ออกประเทศ และได้รับอนุญาตให้ทำงาน โดยจะลดอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้กับกลุ่มผู้มีทักษะเชี่ยวชาญพิเศษ เหลือร้อยละ 17 และยังได้รับการผ่อนปรนระยะเวลาการรายงานตัวกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง จากปกติทุก 90 วัน เปลี่ยนเป็นปีละ 1 ครั้ง ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการอนุมัติวีซ่าดังกล่าวให้แก่กลุ่มผู้เชี่ยวชาญและผู้บริหารระดับสูงจากองค์กรชั้นนำระดับโลกที่มีการลงทุนหรือตั้งสำนักงานในประเทศไทยหลายแห่ง 
และเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2567 คณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติเห็นชอบในหลักการ เพิ่มการตรวจตราประเภทใหม่ หรือ Destination Thailand Visa (DTV) โดยเป็นมาตรการสำหรับชาวต่างชาติที่มีทักษะและทำงานทางไกลผ่านระบบดิจิทัล เช่น remote worker หรือ digital nomad ที่ประสงค์จะพำนักในประเทศไทย เพื่อทำงานและท่องเที่ยวไปพร้อมกัน โดยคาดว่าจะเริ่มดำเนินการภายในเดือนมิถุนายน 2567 นี้ เนื่องด้วยรูปแบบการดำรงชีวิตของผู้คนในปัจจุบัน จะเป็นอีกทางเลือกในการดึงดูดชาวต่างชาติที่มีศักยภาพให้เข้ามาทำงานในไทยได้มากขึ้น
รัฐบาลเชื่อมั่นว่า นโยบายดังกล่าวจะเพิ่มขีดสามารถในการแข่งขันของไทย กระตุ้นการลงทุนในอุตสาหกรรมทันสมัย อุตสาหกรรมอนาคต อุตสาหกรรมเป้าหมายในประเทศ เพื่อประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศไทย ซึ่งเป็นแนวทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ที่หลายประเทศกำลังแข่งขันเพื่อแย่งชิงความเป็นศูนย์กลางสำหรับคนกลุ่มนี้