ภายหลังจากวิกฤตโควิดคลี่คลาย หนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมายสำคัญ ที่มีพลวัตการเติบโตที่น่าจับตามอง คือ อุตสาหกรรมการบินของไทย ซึ่งมีอัตราการเติบโตที่สอดคล้องกับการฟื้นตัวของภาคการบินทั่วโลก จึงไม่น่าแปลกใจที่ความต้องการบุคลากรในส่วนของช่างอากาศยานและพนักงานให้บริการภาคพื้น รวมถึงทุกธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการบินก็เติบโตได้อย่างต่อเนื่องด้วย ด้วยเหตุนี้ ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากรใน อีอีซี หรือ ศูนย์ EEC Net จึงจัดตั้ง ศูนย์ EEC Aviation Center ขึ้นเพื่อตอบสนองงานด้านการเร่งพัฒนาบุคลากรให้ทันต่อการเติบโตของอุตสาหกรรมการบินของไทย
โดยได้รวมเอา วิทยาลัยอาชีวศึกษา และสถาบันอุดมศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญด้านการผลิตกำลังคนช่างอากาศยานมาอย่างยาวนาน อย่าง วิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) ซึ่งมีการเปิดสอนด้านวิศวกรรมการบิน และภาคส่วนที่สำคัญที่สุด คือ ทางภาคอุตสาหกรรม อย่าง ฝ่ายวิศวกรรมและซ่อมบำรุงอากาศยาน สายการบิน ไทย ไลอ้อน แอร์ มาทำงานร่วมกันเพื่อขับเคลื่อนภารกิจสำคัญนี้

มาในวันนี้ ศูนย์ EEC Aviation Center มีความก้าวหน้าทั้งในด้านการผลิตบุคลากรและการพัฒนาทักษะจำเป็นให้กับบุคลากรในภาคการบินของไทย โดย ผศ.ดร.นิพนธ์ ทางทอง ประธานหลักสูตรวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์อากาศยาน วิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์และโทรคมนาคม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ได้อัปเดตถึงภารกิจของ 1 ใน 12 ศูนย์ EEC Net แห่งนี้ว่า
“หลักสูตรด้านการบินที่ สถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี เปิดอยู่ คือ หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์อากาศยาน เป็นหลักสูตรที่เปิดเพื่อพัฒนากำลังคนตอบสนองความต้องการของอุตสาหกรรมการบินและโลจิสติกส์ของไทย ซึ่งตอบโจทย์ทั้งนโยบายของภาครัฐ กับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่ Thailand 4.0 และ ความต้องการบุคลากรตอบสนองการเติบโตของอุตสาหกรรมเป้าหมาย หรือ S-curve ในไทย โดยเปิดตั้งแต่ปี 2561”


“ทั้งนี้ หลักสูตรสาขาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์อากาศยาน ของสถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี เปิดโดยอ้างอิงกับมาตรฐานของ สำนักงานความปลอดภัยการบินแห่งยุโรป (EASA) หรือ European Aviation Safety Agency ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลหลักสำหรับการบินพลเรือนในยุโรป และเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2566 ที่ผ่านมา สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย หรือ CAAT ก็ได้เปลี่ยนมาตรฐานโดยยึดตาม EASA ด้วยว่า ถ้าใครที่ไม่ได้ผ่านการเรียนในหลักสูตรที่ EASA รับรอง จะไม่มีสิทธิในการยื่นขอ Aircraft Maintenance License”
“และตอนนี้หลักสูตรของสถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี ก็กำลังอยู่ในขั้นตอนการขอขึ้นทะเบียนรับรองจาก CAAT ซึ่งมีทั้งหมด 5 เฟส และตอนนี้ กระบวนการขอการรับรองนี้ของ มทร.ธัญบุรี ก็อยู่ในเฟสที่ 3 แล้ว เพราะฉะนั้นเราคาดว่า ในปีนี้ อย่างไรเราก็น่าจะได้รับการรับรองอย่างแน่นอน นอกจากนั้น สถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี ยังเป็น EASA Examination Center ทำให้เราสามารถนำนักศึกษาที่ผ่านการเรียน อบรม และฝึกฝน มาทดสอบในศูนย์นี้ได้ด้วย และแน่นอนว่าถ้านักศึกษาผ่านการทดสอบ ก็จะได้ Certificate จาก EASA ด้วย”
“ทั้งนี้ นอกเหนือจากหลักสูตรวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์อากาศยานที่ผลิตช่างอากาศยานแล้ว ใน มทร.ธัญบุรี คณะศิลปศาสตร์ ก็เปิดสอนในหลักสูตรอุตสาหกรรมบริการการบินด้วย เพื่อผลิตบุคลากรตอบสนองการให้บริการภาคพื้นด้วย”
“ในหลักสูตรวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์อากาศยาน ที่ สถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี เราเปิดทำการเรียนการสอนแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรก คือ หลักสูตร 2 ปีครึ่ง ที่มีกลุ่มเป้าหมายคือ นักศึกษาที่จบจาก ปวส. จากวิทยาลัยเทคนิคทั้ง 6 แห่ง ที่เปิดทำการเรียนการสอนด้านการซ่อมบำรุงอากาศยานโดยตรง และกลุ่มที่ 2 คือ หลักสูตร 4 ปี ที่เปิดรับนักเรียนที่จบการศึกษาจากมัธยมศึกษาปีที่ 6 เป็นหลัก รวมทั้ง 2 หลักสูตรแล้วจะผลิตคนได้ประมาณปีการศึกษาละ 60 คน”
“โดยในภาพรวมของอุตสาหกรรมการบินในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา มีการเปิดหลักสูตรนักบินกันอย่างแพร่หลายมาก เพราะในตอนนั้นมีความต้องการกำลังคนไปเป็นนักบิน โดยผู้ที่จบการศึกษาจากหลักสูตรนักบินทั่วไปก็จะสามารถทำการบินในเครื่องบินเล็กได้ แต่พอเป็นนักบินที่ต้องไปบินในเครื่องบินเชิงพาณิชย์ จะต้องไปฝึกอบรมโดยเฉพาะเพื่อให้ได้ License ตามประเภทของเครื่องบินที่จะต้องไปบิน ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ เครื่องบินแอร์บัสและโบอิ้ง”

“ต่อมา ก็จะเป็นการเรียนการสอนในสถาบันการศึกษา เพื่อผลิตบุคลากรเป็นช่างอากาศยาน โดยสถาบันแห่งแรกที่เปิดสอน ก็คือ สถาบันการบินพลเรือน ส่วน สถาบันการบินของ มทร.ธัญบุรี ก็เปิดสอนในปี 2561 และเปิดสอนครอบคลุมการแบ่งใบอนุญาตของ EASA ตาม Category ต่างๆ ของช่างซ่อมบำรุงอากาศยาน คือ Category A1, Category B1.1 และCategory B2”
“โดยสถานการณ์การขาดแคลนช่างซ่อมอากาศยานเกิดขึ้นมาระยะหนึ่งแล้ว เพราะโดยมาตรฐานแล้ว เครื่องบิน 1 ลำ ต้องมีช่างซ่อมอากาศยานประมาณ 15 คน ซึ่งตอนนี้ช่างซ่อมอากาศยานที่ทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมก็ทำงาน Overload กันอยู่ ยิ่งในตอนนี้ เมื่อวิกฤตโควิดคลี่คลาย อุตสาหกรรมการบินฟื้นตัว ผู้คนเดินทางกันเหมือนเดิม หลายสายการบินทั่วโลกก็สั่งซื้อเครื่องบินลำใหม่ ความต้องการช่างซ่อมอากาศยานก็ต้องเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องแน่นอน”
“นอกจากนั้น อีกหนึ่งสถานการณ์ที่เราต้องรับมือ คือ ในตอนนี้ช่างซ่อมอากาศยานที่อยู่ในระบบนั้นยังเป็นผู้ที่ผ่านมาตรฐานเดิม จากที่ก่อนหน้านี้ อิงตามมาตรฐาน องค์การบริหารการบินแห่งสหรัฐอเมริกา (FAA) จนเมื่อ CAAT ได้เปลี่ยนกฎหมายเมื่อปลายปีที่ผ่านมาไปอิงกับมาตรฐาน EASA และ License เดิมจะใช้ต่อได้แค่ 3 ปี หลังจากนั้น ต้องใช้ License ใหม่ ในช่วงนี้เอง ที่ ศูนย์ EEC Aviation Center จะทำหน้าที่เปิดหลักสูตรระยะสั้น เพื่ออบรม Upskill, Reskill เพื่อให้บุคลากรที่ทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมได้ผ่าน License ตามมาตรฐานใหม่ นี่คือภารกิจที่ท้าทายของทางศูนย์ในตอนนี้ และเราก็ได้รับงบประมาณจาก EEC มา เพื่อทำภารกิจนี้”
“ทั้งนี้ เราได้วางแผนให้ EEC Aviation Center เป็นศูนย์ Training ที่ได้มาตรฐานของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ขณะเดียวกัน ก็อิงกับมาตรฐาน EASA และพัฒนาบุคลากรให้ได้คุณภาพตามมาตรฐานอุตสาหกรรมการบิน โดยเฉพาะนายช่างภาคพื้นดินหรือช่างอากาศยาน ซึ่งแน่นอนว่าอย่างที่เกริ่นไว้ข้างต้นว่า ที่นี่เป็นศูนย์สอบ หรือ EASA Examination Center ดังนั้น บุคลากรในภาคอุตสาหกรรมก็สามารถมาสอบที่นี่เพื่อได้รับ Certificate จาก EASA ที่การันตีได้ว่า เขาได้ผ่านการทดสอบทักษะในระดับ International อยู่แล้ว”
“ขณะเดียวกัน การจัดหลักสูตรอบรมระยะสั้น ก็จะมีเปิดอยู่อย่างต่อเนื่อง เช่น คอร์สกฎหมายการบิน, Human Factor และ คอร์ส Safety Management เมื่อผู้อบรมได้ Certificate จากการอบรม นอกจากจะไปอัปสกิลในสายงานอาชีพแล้ว ก็สามารถนำ Certificate ที่ได้มาเทียบเป็นหน่วยกิตในระบบธนาคารหน่วยกิต หรือ Credit Bank ได้ด้วย และเมื่อเก็บเครดิตครบตามเกณฑ์ ก็สามารถจะใช้เครดิตนั้นเพื่อการเรียนต่อ คือ มาลงทะเบียนเรียนในระดับปริญญาตรี และสอบจบก็จะได้วุฒิปริญญาตรีทันที ซึ่งในอาชีพช่างอากาศยาน ถ้าได้รับวุฒิปริญญาตรี ก็ย่อมช่วยยกระดับความก้าวหน้าในอาชีพการงานได้”
“และตอนนี้ เราสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมโดยขยายไปครอบคลุมศูนย์ซ่อมอากาศยานและสายการบินระดับภูมิภาคอาเซียน ในนาม ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากรใน อีอีซี หรือ ศูนย์ EEC Net ซึ่งจะปูทางให้ประเทศไทยเป็นศูนย์ซ่อมอากาศยานชั้นนำของอาเซียนด้วย”

“และอีกหนึ่งพันธมิตรหลักที่ร่วมมือกันขับเคลื่อนภารกิจของ EEC Aviation Center คือ สายการบินไทยไลอ้อนแอร์ ซึ่งสืบเนื่องจากมาตรฐานของทั้ง CAAT และ EASA กำหนดตรงกันว่าในการจัดการเรียนการสอนมีข้อกำหนดเรื่องคุณสมบัติของครูผู้สอน ถ้าเป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัยนอกจากต้องจบวุฒิด้านการบิน อาจารย์ก็ต้องไปเรียนเพื่อให้ได้วุฒิเฉพาะทางทางด้านการบิน”
“และอีกข้อกำหนดสำคัญคือครูผู้สอน ต้องเป็นอาจารย์พิเศษที่มีประสบการณ์การเป็นช่างอากาศยาน ต้องเป็นช่างที่มี License “Aircraft Maintenance” เพื่อมาสอนในส่วนของภาคปฏิบัติ หรือ ทฤษฎี บางตัวที่เป็นข้อบังคับตามหลักสูตร และแน่นอนว่าทางหลักสูตรวิศวกรรมอากาศยานของ สถาบันการบิน มทร.ธัญบุรี ก็มีความโชคดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้อาจารย์พิเศษจากไทยไลอ้อนแอร์มาเสริมในส่วนนี้ และความรู้ของผู้ปฏิบัติงานจริงก็ถือว่ามีประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของนักศึกษาของเราอย่างมาก ทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้ทักษะด้านการซ่อมบำรุงอากาศยานอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถเอาความรู้นั้นไปปรับใช้ในการทำงานได้จริง”

“ขณะเดียวกัน นักศึกษาก็ได้รับโอกาสไปฝึกงาน เรียนรู้งาน ในสถานที่ปฏิบัติงานจริงของไทยไลอ้อนแอร์ด้วย และไม่ใช่แค่ ไทยไลอ้อนแอร์ ที่ผ่านมาเราก็มีเครือข่ายกับสายการบินที่บินในประเทศ อย่าง การบินไทย แอร์เอเชีย นกแอร์ ที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาของเราได้ไปฝึกประสบการณ์วิชาชีพ หรือ สหกิจศึกษา ด้วย”
“และประโยชน์จากการที่นักศึกษาไปฝึกงานในสถานประกอบการ คือ ทางสถานประกอบการเองก็ได้สอนทักษะที่จำเป็นที่สามารถต่อยอดไปสู่การทำงานได้อย่างตอบโจทย์ ซึ่งที่ผ่านมามีนักศึกษาหลายคนได้รับโอกาสจากสถานประกอบการให้ทำงานต่อได้ทันทีหลังจากที่พวกเขาเรียนจบด้วย”
“ในอนาคต ทาง ศูนย์ EEC Aviation Center จะมุ่งสู่การเป็น ศูนย์ทดสอบทักษะ หรือ ศูนย์ Skill Test และเป็นศูนย์ทดสอบปรับเทียบเครื่องมือมาตรฐานการซ่อมอากาศยาน ซึ่งเราได้รับการอนุเคราะห์งบประมาณจาก EEC เพราะเมื่อเราเป็นศูนย์อบรมแล้ว เราควรที่จะสามารถเป็นศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานได้ด้วย โดยเป็นศูนย์ที่ซ่อมชิ้นส่วนอากาศยาน เช่น การซ่อมระบบล้อและระบบเบรคของเครื่องบิน ซึ่งถ้าทำได้ ศูนย์เราก็จะเป็นศูนย์ Aviation Center ที่ครบวงจร ก้าวขึ้นสู่การเป็น Hub ศูนย์ซ่อมอากาศยานอันดับหนึ่งของอาเซียนได้ไม่ยาก”
การพัฒนาการศึกษาไทยรูปแบบใหม่ตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรมได้อย่างแม่นตรง
EEC HDC กับการขับเคลื่อน “มหาวิทยาลัยบูรพา” สู่การเป็น “มหาวิทยาลัยอีอีซี”













